Gecikme cezası nedir?
Kısaca
Gecikme cezası, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- SGGSSK m.89 · prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi gereken primler: Ödeme süresinde ödenmeyen prim ve diğer alacağın ilk üç aylık süre içinde her ay için %3 oranında artırılmasıdır.
- 5941 s. K. m.3 · ibraz, ödeme, çekin karşılıksız olduğunun tespiti ve gecikme cezası: Bankanın, karşılık hesapta bulunmasına rağmen ödemeyi geciktirmesi veya kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarı geciktirmesi hâlinde hamile ödediği, her gün için binde üç oranındaki cezadır.
- 6001 s. K. m.35: Geçiş ücretinin süresinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen ücrete ek olarak tahakkuk ettirilen parasal yaptırımdır.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGGSSK m.89 · Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi gereken primler
Ödeme süresinde ödenmeyen prim ve diğer alacağın ilk üç aylık süre içinde her ay için %3 oranında artırılmasıdır. Cumhurbaşkanı bu oranı iki katına kadar artırmaya ya da %1'e kadar indirmeye yetkilidir.
Çek Kanunu
- Çek Kanunu m.3 · İbraz, ödeme, çekin karşılıksız olduğunun tespiti ve gecikme cezası
Bankanın, karşılık hesapta bulunmasına rağmen ödemeyi geciktirmesi veya kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarı geciktirmesi hâlinde hamile ödediği, her gün için binde üç oranındaki cezadır. Bu hâllerde 3095 sayılı Kanun uygulanmaz.
Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun
- Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun m.35
Geçiş ücretinin süresinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen ücrete ek olarak tahakkuk ettirilen parasal yaptırımdır. Ücretin asıl borcundan ayrı bir kalemdir.
Karıştırılan kavramlar
İlk üç ay ile ilk üç aydan sonra gecikme cezası ve gecikme zammı arasındaki fark nedir?
Ödeme süresinin bitiminden itibaren ilk üç aylık süre içinde ödenmeyen kısım için her ay %3 gecikme cezası uygulanır.
Üç aylık süre geçtikten sonra cezai artış uygulanmaz, yalnız gecikme zammı hesaplanmaya devam eder.
Ödenmeyen borç için ilk üç ayda hem ceza hem zamm, sonrasında yalnız zamm işler.
Erken bitirme primi ile gecikme cezası arasındaki fark nedir?
Gecikme halinde alınacak cezalar (e) bendinde, erken bitirme primi (m) bendinde yer alır.
Erken bitirme primi işin süresinden önce bitirilmesinde fayda görülen hallerde söz konusudur.
Prim verilmeyecekse bunun şartnamede açıkça belirtilmesi maddenin zorunlu hususlarını tamamlamak için gerekir; prim ile ceza birbirinden bağımsız iki ayrı hükümdür.
Süre uzatımı ile gecikme cezası arasındaki fark nedir?
Süre uzatımı (l) bendinde, uzatım verilebilecek haller ve şartlar olarak düzenlenir.
Gecikme cezası (e) bendinde, süresinde bitirilememesinin yaptırımı olarak düzenlenir.
Uzatım kapsamında kalan gecikme için ceza uygulanmaz; uzatım hallerinin şartnamede gösterilmemesi cezanın kapsamını belirsiz bırakır.
Gecikme cezası ve gecikme zammı ile asıl prim alacağı arasındaki fark nedir?
Asıl prim alacağında zamanaşımı 2. fıkraya göre takvim yılı başından başlar.
Gecikme cezası ve gecikme zammı, 89. madde uyarınca 88. maddedeki ödeme süresinin son gününü izleyen günden itibaren uygulanır.
Faiz ve ceza kalemleri asıl alacaktan farklı bir tarihten işlemeye başlar.
Genel sağlık sigortası primi ile diğer prim borçları (ilk taksitte faiz ve gecikme cezası) arasındaki fark nedir?
5510 m.60/1-(g) kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borcu.
Bu statüden kaynaklanmayan diğer borçlar.
Diğer borçların hesaplanan tutarı ilk taksit süresi içinde tamamen ödenirse maddenin yayımından ödeme tarihine kadar faiz uygulanmaz. (g) bendi kapsamındaki prim borcu aslı ilk taksit süresi içinde ödenirse ödeme tarihine kadar gecikme cezası ve gecikme zammı tahsil edilmez.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2026/492 E., 2026/423 K., 02.04.2026İlgili madde: SGGSSK m.89
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/866 E., 2025/1170 K., 16.07.2025İlgili madde: SGGSSK m.89
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2022/1006 E., 2025/1115 K., 08.07.2025İlgili madde: SGGSSK m.89
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.