İrade Sakatlıkları (Hata, Hile, Tehdit)

İrade sakatlıkları, Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 30 ila 39. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Esaslı hata (TBK m. 30), hile (aldatma) (TBK m. 36) ve tehdit (korkutma) (TBK m. 37) olmak üzere üç temel türü vardır. Bu durumlar, irade ile beyan arasında uyumsuzluğa neden olarak, irade sakatlığına uğrayan tarafın sözleşmeyi iptal etme hakkını (yenilik doğuran hak) tanır. Sözleşmenin iptali için hak düşürücü süre, sakatlığın öğrenildiği veya korkunun ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıldır (TBK m. 39).

Yargıtay Uygulaması: Yargıtay, hile iddialarında, aldatma kastının ve illiyet bağının somut delillerle ispatını aramakta, basit yanılgının hile sayılmadığını belirtmektedir. Örneğin, bir taşınmazın ayıplarının gizlenmesi hile olarak değerlendirilebilirken, makul bir araştırmayla anlaşılabilecek hususlarda hile iddiası kabul edilmemektedir.

Sınav İpucu: Özellikle esaslı hata ile saik hatası arasındaki ayrım, hilenin unsurları (aldatma kastı, aldatma fiili, illiyet bağı) ve tehdidin koşulları (ağır ve yakın bir zarar tehlikesi, hukuka aykırı fiil) sınavların vazgeçilmez konularıdır. Bu sakatlıkların sonuçları ve hak düşürücü sürelerine dikkat edilmelidir.