Kontrol nedir?

Kanunda tanımlı · 4 kanun11 maddede geçiyor · 8 kanun

Kısaca

Kontrol, 8 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • 5262 s. K. m.5 · yetkilendirilmiş kuruluşlar: Organik üretimin kurallara uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesi işlemidir.
  • 5411 s. K. m.3 · tanımlar ve kısaltmalar: Bir tüzel kişinin çoğunluk paya doğrudan veya dolaylı sahip olunması, imtiyazlı hisse bulundurulması, oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması ya da yönetim kurulunun karara esas çoğunluğunu atayıp görevden alabilme gücünün elde bulundurulması hallerini ifade eder.
  • 6361 s. K. m.6 · kurucularda aranan şartlar: Pay sahipliği oranının yüzde on eşiğinin altında kalsa bile bir kişinin şirket veya banka üzerinde fiilen yönetim belirleme gücünü ifade eder.

Kanuna göre anlamı

  • 5262 s. K. m.3/1-gOrganik Tarım Kanunu

    Kontrol: Organik tarım faaliyetlerinin bu Kanuna uygun olarak yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, düzenli kayıtların tutulması, sonuçların rapor edilmesi, gerek görülmesi halinde ürünün organik niteliğinin laboratuvar analizleri ile test edilmesini

  • 6361 s. K. m.3/1-fFinansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu

    Kontrol: Bir tüzel kişinin; sermayesinin, asgari yüzde elli birine sahip olma şartı aranmaksızın, çoğunluğuna doğrudan sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması suretiyle veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde bulundurulmasını

  • 6446 s. K. m.3/1-rElektrik Piyasası Kanunu

    Kontrol: Bir tüzel kişi üzerinde ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan hakları, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir tüzel kişinin malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla veya bir tüzel kişinin organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan hakları veya sözleşmelerle meydana getirilen hakları

  • 6493 s. K. m.3/1-hÖdeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun

    Kontrol: Bir tüzel kişinin; sermayesinin, asgari yüzde elli birine sahip olma şartı aranmaksızın, çoğunluğuna doğrudan veya dolaylı olarak sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması suretiyle veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde bulundurulmasını

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

11 madde

Organik Tarım Kanunu

  • Organik Tarım Kanunu m.3 · Tanımlar

    Organik tarım faaliyetlerinin kanuna uygun yapılıp yapılmadığını belirlemek, düzenli kayıt tutmak, sonuçları rapor etmek ve gerektiğinde ürünün organik niteliğini laboratuvar analizleriyle test etmek anlamına gelir.

  • Organik Tarım Kanunu m.5 · Yetkilendirilmiş kuruluşlar

    Organik üretimin kurallara uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesi işlemidir. Maddede kontrol, sertifikasyondan ayrı bir birim tarafından yürütülür.

Bankacılık Kanunu

  • Bankacılık Kanunu m.3 · Tanımlar ve kısaltmalar

    Bir tüzel kişinin çoğunluk paya doğrudan veya dolaylı sahip olunması, imtiyazlı hisse bulundurulması, oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması ya da yönetim kurulunun karara esas çoğunluğunu atayıp görevden alabilme gücünün elde bulundurulması hallerini ifade eder. Sermayenin yüzde elli biri gibi asgari bir paya sahip olma şartı aranmaz.

  • Bankacılık Kanunu m.8 · Kurucularda aranan şartlar

    Bankanın yönetim ve politikalarını fiilen belirleyebilme gücüdür. Madde (b) ve (c) bentlerinde nitelikli pay ile birlikte anılmaktadır.

Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu

Su Ürünleri Kanunu

  • Su Ürünleri Kanunu m.1 · Şümul

    Su ürünlerine ilişkin faaliyetlerin kanuna uygunluğunun denetlenmesi ve gözetilmesidir. Denetimin usul ve yetkileri diğer maddelerde ayrıntılandırılır.

Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu

  • Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu m.28 · Özel salon açılması

    Müsaade verildikten sonra Bakanlığın tesisin faaliyetini denetleme yetkisini ifade eder. Kontrolün kapsamı ve usulü kanunda değil, ilgili yönetmelikte belirlenir.

Sermaye Piyasası Kanunu

  • Sermaye Piyasası Kanunu m.110/A · Kripto varlık hizmet sağlayıcılarda zimmet

    Yedinci fıkraya göre 5411 sayılı Kanunun 3. maddesinde tanımlanan kontrolü ifade eder. Üçüncü fıkrada hukuken veya fiilen yönetim ya da kontrol bakımından gerçek kişi ortaklar için ölçüt olur.

Elektrik Piyasası Kanunu

  • Elektrik Piyasası Kanunu m.3 · Tanımlar ve kısaltmalar

    Bir tüzel kişi üzerinde fiilen ya da hukuken belirleyici etki uygulama olanağı veren hak ve sözleşmelerdir. Mülkiyet, kullanma hakkı ve organlar üzerindeki belirleyici etki bu kapsamdadır.

Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun

Karıştırılan kavramlar

İstihsal ile kontrol arasındaki fark nedir?

İstihsal, üretim faaliyetinin kendisidir.

Kontrol, bu faaliyetlerin kanuna uygunluğunun denetlenmesidir.

Kanun hem faaliyeti hem de denetimini düzenler; denetim yetkileri ayrı maddelerde ayrıntılandırılır.

1380 s. K. m.1

Müsaade ile kontrol arasındaki fark nedir?

Müsaade, tesis açılmadan önce alınan ön izindir ve tesisin açılış koşulunu oluşturur.

Kontrol, müsaade verildikten sonra süregelen denetimdir ve tesisin faaliyeti sırasında yapılır.

Müsaade alınmadan açılan tesis hakkında madde açısından izinsiz faaliyet söz konusu olur; müsaadeli olup kontrole uymayan tesis ise denetim yaptırımlarına tabi tutulur.

3289 s. K. m.28

Kontrol birimi ile sertifikasyon birimi arasındaki fark nedir?

Kontrol birimi, organik üretimin kurallara uygunluğunu denetler.

Sertifikasyon birimi, uygunluk tespit edildikten sonra belgelendirme yapar.

Aynı kişi iki birimde birden görev yapamaz; kontrol yapan kişi sertifika kararında yer alamaz.

5262 s. K. m.5

Genel mahsup ile kontrol edilen yabancı kurum ödemeleri arasındaki fark nedir?

Genel mahsupta kesilen vergi, gerçek kişi ya da kurumun kendi yıllık beyannamesindeki gelir vergisine mahsup edilir.

Kontrol edilen yabancı kurum ödemelerinde mahsup, Türkiye'de beyan edilen kontrol edilen yabancı kurum kârı üzerinden hesaplanan gelir vergisi ile sınırlıdır.

Mahsup tutarı, ödemelerden kaynaklanan kazanca isabet eden gelir vergisini geçemez.

GVK m.121

Genel kazanç ile kontrol edilen yabancı kurum arasındaki fark nedir?

Yabancı memlekette elde edilen kazanç ve iratlar için yukarıdaki genel mahsup hükümleri uygulanır.

Kontrol edilen yabancı kurum hükümlerinin uygulandığı durumda, iştirakin toplam vergi yükü hesabında esas alınan vergiler mahsup konusu yapılır.

Ek fıkra kapsamında mahsup, Türkiye'de vergilendirilecek kontrol edilen yabancı kurum kârları üzerinden hesaplanan gelir vergisi ile sınırlıdır ve vergilerin ödenmiş olması şartı aranır.

GVK m.123

Periyodik kontrol ile zorunlu kontrol arasındaki fark nedir?

Periyodik kontrol, önceden belirlenmiş aralıklarla yapılan rutin muayenedir.

Zorunlu kontrol, belirli bir olay veya durum üzerine yapılan muayenedir.

Periyodik kontrolde aralık, zorunlu kontrolde tetikleyici durum esas alınır; her ikisi de yönetmeliğe göre yürütülür.

211 s. K. m.59

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2022/109 E., 2023/125 K., 13.07.2023
    İlgili madde: 6493 s. K. m.3
  2. 10. Daire, 2024/5451 E., 2025/1913 K., 09.04.2025
    İlgili madde: 5411 s. K. m.8
  3. 10. Daire, 2020/3712 E., 2024/4308 K., 24.10.2024
    İlgili madde: 5262 s. K. m.5

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.