Danıştay Kanunu

Daire ve kurullar

Danıştay Kanunu m.13–22İdari Yargılama UsulüSon değişiklik: 01.07.2016 (m.16)

Kısaca

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 13. maddesi, Danıştayın daire sayısını ve dairelerin dava dairesi ile idari daire olarak ayrılmasını, her dairede başkan ve üyelerin bulunmasını, dairelerin heyetler hâlinde toplanma ve karar yeter sayısını, heyet oluşturulmasını, müzakerelerin gizliliğini, tetkik hâkimlerini ve dairelerdeki yazı işleri müdürü yönetimindeki kalemi düzenler.

Kapsam

Bu konu, Danıştay Kanunu m.13–22 hükümlerini kapsar.

Danıştay Kanunu m.13 — Daireler

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 13. maddesi, Danıştayın daire sayısını ve dairelerin dava dairesi ile idari daire olarak ayrılmasını, her dairede başkan ve üyelerin bulunmasını, dairelerin heyetler hâlinde toplanma ve karar yeter sayısını, heyet oluşturulmasını, müzakerelerin gizliliğini, tetkik hâkimlerini ve dairelerdeki yazı işleri müdürü yönetimindeki kalemi düzenler. Madde, Danıştayın dairelerinde görev görenlere ve dairelerin iç yapısına uygulanır. Dairelerin hangi işlere bakacağını, daire görev değişikliğini ve iş bölümünü düzenlemez (m.24, m.26 ve Başkanlık Kurulu kararları). Dava dairelerinin kendi aralarında iş bölümü, Başkanlık Kurulunun yetkisindedir (m.26). Danıştay Başkanlar Kurulunun ve dava daireleri kurullarının oluşumu ve görevleri de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.17, m.52). Danıştay Genel Kurulunun ve daire üyelerinin seçimi ile nitelikleri de bu maddede düzenlenmez (m.10 ve ilgili hükümler)."

Daireler: hangi kavramlar bilinmeli?

Dava dairesi
Danıştayın ilk ve son derece mahkemesi sıfatıyla davalara baktığı daireler. Madde metnine göre on daireden dokuzu dava dairesidir.
İdari daire
Danıştayın idari görevlerini yürüten daire. Madde metnine göre on daireden yalnız biri idari dairedir.
Heyet
Bir başkan ve dört üyeden oluşan, salt çoğunlukla karar veren daire içi toplanma birimi. Dairenin tam kadrosu yerine heyet hâlinde çalışılır.
Salt çoğunluk
Katılan üye sayısının yarısından fazla oy ile karar alınması. Madde metni bu yöntemi heyet kararları için öngörür.
Tetkik hâkimi
Dairelerde dosyaların incelenmesi ve hazırlanmasında görev yapan, maddede dairelerde yeteri kadar bulunacağı belirtilen personel.
Kalem
Her dairede yazı işleri müdürünün yönetiminde bulunan, yazı ve tebliğ işlerini yürüten birim.

Daireler: hangi şartlar aranır?

  • Danıştay'ın on daireden oluşması ve bu dairelerin dokuzunun dava, birinin idari daire olarak yapılandırılması gerekir.
  • Her dairede bir başkan ile yeteri kadar üye bulunmalıdır.
  • Heyetin toplanabilmesi için bir başkan ve dört üyenin katılması gerekir.
  • Heyet kararının salt çoğunlukla alınması gerekir.
  • Üye sayısı yeterli olduğunda birden fazla heyet oluşturulabilir; bu hâlde diğer heyetlere heyetteki en kıdemli üye başkanlık eder.
  • Müzakerelerin gizli yapılması gerekir.
  • Dairelerde yeteri kadar tetkik hâkimi bulunmalıdır.
  • Her dairede yazı işleri müdürünün yönetiminde bir kalem bulunmalıdır; kalem yazı ve tebliğ işlerini yürütür.

Daireler: hangi sonuçları doğurur?

  • Heyet, bir başkan ve dört üyenin katılmasıyla toplanmadığı sürece karar veremez.
  • Heyet kararı salt çoğunlukla alınır.
  • Üye sayısı yeterli olduğunda birden fazla heyet kurulabilir ve bu heyetlerde en kıdemli üye başkanlık eder.
  • Müzakereler gizli yapılır; müzakere tutanaklarının ve görüşmelerin gizliliği bu hükümle güvence altına alınır.
  • Dairelerde yeteri kadar tetkik hâkimi bulunmazsa dosya hazırlığı bu maddenin öngördüğü yapıya uygun olmaz.
  • Her dairede yazı işleri müdürünün yönetiminde kalem bulunur; yazı ve tebliğ işleri bu birim tarafından yürütülür.
  • Madde metninde açıkça belirtilmeyen bir oy oranı veya başka bir ayrıntı bu maddeden çıkarılamaz; bu konularda ilgili usul hükümlerine bakılır.

Dava dairesi ile idari daire arasındaki fark nedir?

Dava daireleri, Danıştayın ilk ve son derece mahkemesi sıfatıyla davalara bakar. Madde metninde dokuz daire bu niteliktedir.

İdari daire, Danıştayın idari görevlerini yürütür. Madde metninde yalnız bir daire idari dairedir.

Bu iki grup arasındaki sayısal ayrım maddede yapılmıştır. Hangi dairenin hangi işe bakacağı ise madde metninden değil, daire görevlerini ve iş bölümünü düzenleyen hükümlerden çıkar.

Tek heyet ile birden fazla heyet arasındaki fark nedir?

Dairede üye sayısı yalnız bir heyet kurmaya yetiyorsa daire tek heyetle çalışır.

Üye sayısı yeterli olduğunda daire birden fazla heyet oluşturabilir.

Ek heyetlerde başkanlığı heyetteki en kıdemli üye yürütür; bu, dairenin başkanının bulunmadığı heyetlerde başkanlık ilkesini belirler.

Heyet toplantısı ile heyet kararı arasındaki fark nedir?

Toplantı için bir başkan ve dört üyenin katılması aranır.

Karar için salt çoğunluk aranır.

Toplantı yeter sayısı ile karar çoğunluğu farklı ölçütlerdir; biri sağlanmadan diğerine geçilmez.

Daireler: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Dava dairesi ile idari daireyi birbirine karıştırmak; maddede dokuz dava dairesi ve bir idari daire bulunduğunu gözden kaçırmak.
  • Heyet toplantı yeter sayısı ile karar çoğunluğunu aynı ölçüt saymak; toplantı için bir başkan ve dört üye, karar için salt çoğunluk gerektiğini ayırt etmemek.
  • Üye sayısı yeterli olmadan birden fazla heyet kurulabileceğini düşünmek; maddedeki yeterlik koşulunu gözden kaçırmak.
  • Birden fazla heyet bulunan dairede her heyette dairenin başkanının başkanlık ettiğini varsaymak; maddeye göre heyetteki en kıdemli üye başkanlık eder.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

  • Dava daireleri ile idari dairenin görev ayrımı, madde metninde yalnız sayısal olarak yapılmış; fiilî görev dağılımı Başkanlık Kurulu kararlarıyla belirlenmektedir. (2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020)
  • Dairelerin görevi ile sayısal yapısı arasındaki ilişki, madde değişikliklerinden sonra da aynı şekilde yorumlanmaktadır. (2011/29 E., 2012/49 K., 30.03.2012)
  • İdari dava dairelerinin üye ve başkan yapısının dairelerdeki karar yeter sayısı ile birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2021/3809 E., 2022/131 K., 24.01.2022)
  • Dairelerin fıkra düzeyindeki yapısına ilişkin uyuşmazlıklarda, 2011 değişikliğinden sonraki metnin esas alındığı görülmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2843 E., 2024/3067 K., 28.11.2024; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2762 E., 2024/3066 K., 28.11.2024; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/187 E., 2024/2291 K., 09.10.2024)

Nasıl ispat edilir?

  • Daire yapısına ve sayısına ilişkin iddiayı ileri süren taraf, bunu Danıştay Kanunu m.13 metni ve ilgili Başkanlık Kurulu kararlarıyla ispatlar.
  • Heyetin toplanma ve karar yeter sayısına ilişkin uyuşmazlıkta, toplantı ve karar tutanakları ile heyet kararında katılan üyelerin isimleri delil olarak kullanılır.
  • Heyet kararının usulüne uygun alındığı iddiası, karar belgesindeki imza ve oy dökümü ile ispatlanır.
  • Karşı taraf, heyetin yeter sayıya ulaştığını veya salt çoğunluk sağlandığını savunuyorsa bu savunmayı tutanaklarla ispat eder.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.17: Dava dairelerinin başkanları ve üyelerinden oluşan kurulların oluşumunu düzenler. Bu maddede düzenlenen daire yapısının kurullarda nasıl yansıdığını gösterir.
  • 2575 sayılı Kanun m.26: Dava daireleri arasındaki iş bölümünü ve Başkanlık Kurulunun dairelerin görevlerini değiştirme yetkisini düzenler; bu madde dairelerin kuruluşunu, m.26 ise görev dağılımını belirler.
  • 2575 sayılı Kanun m.52: Başkanlar Kurulunun görevlerini düzenler; daireler arası görev uyuşmazlıklarının bu kurul tarafından çözüleceğini gösterir.

Danıştay Kanunu m.14 — Başkan ve üyelerin dairelere ayrılmaları

Madde, Danıştay daire başkanlarının seçilme biçimini, üyelerin dairelere ayrılmasını, daireler arasında değişiklik yapılmasını ve dairelerde ortaya çıkan noksanlıkların diğer dairelerden üye alınmasıyla tamamlanmasını düzenler. Maddenin uygulaması Danıştay üyeleri ve daire yapısı bakımından söz konusudur. Madde, daire başkanlarının seçim süresini, Başkanlar Kurulunun oluşumunu ve görevlerini, dava dairelerinin iş bölümünü ve dairelerin toplanma yeter sayısını düzenlemez (m.10, m.19/A, m.52, m.2.1 ilgili Yönetmelik ve Başkanlar Kurulu kararları).

Başkan ve üyelerin dairelere ayrılmaları: hangi kavramlar bilinmeli?

Daire başkanı
Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından seçilerek belirli bir dairenin başkanlığına getirilen kişidir. Maddenin birinci fıkrası uyarınca seçim, bir dairenin başkanlığı biçiminde yapılır.
Dairelere ayrılma
Başkanlar Kurulu kararıyla Danıştay üyelerinin hangi daireye bağlı çalışacağının belirlenmesidir. Ayırma hizmetin gereklerine göre yapılır ve aynı usulle değiştirilebilir.
Noksanlık
Bir dairede üye sayısının eksilmesi durumudur. Maddenin dördüncü fıkrası, bu eksikliğin diğer dairelerden üye alınmasıyla giderilmesini öngörür.
Önceden tespit
Diğer dairelerden alınacak üyelerin, noksanlık ortaya çıkmadan Başkanlar Kurulu kararıyla belirlenmesidir. Eksiklik anında keyfi seçim yapılmasını önler.

Başkan ve üyelerin dairelere ayrılmaları: hangi şartlar aranır?

  • Daire başkanı olarak seçilecek kişinin Danıştay üyesi olması ve Danıştay Genel Kurulunca seçilmesi gerekir; seçilen kişi belirli bir dairenin başkanı olarak atanır.
  • Üyelerin dairelere ayrılması Başkanlar Kurulunun kararıyla yapılmalıdır.
  • Daireler arasındaki değişiklik hizmetin gereklerine göre ve ilk ayrılmada izlenen usulle yapılmalıdır.
  • Bir dairede noksanlık oluşmuşsa bu, diğer dairelerden üye alınarak tamamlanmalıdır.
  • Diğer dairelerden alınacak üyeler, noksanlık oluşmadan önce Başkanlar Kurulu kararıyla belirlenmiş olmalıdır.

Başkan ve üyelerin dairelere ayrılmaları: hangi sonuçları doğurur?

  • Daire başkanı seçimi Danıştay Genel Kurulunca yapılır ve seçilen kişi belirli bir dairenin başkanı olur.
  • Üyeler Başkanlar Kurulu kararıyla dairelere ayrılır.
  • Hizmetin gereklerine göre daireler aynı usulle değiştirilebilir.
  • Bir dairede noksanlık oluştuğunda, diğer dairelerden üye alınarak bu eksiklik tamamlanır.
  • Alınacak üyeler Başkanlar Kurulu kararıyla önceden tespit edilmiş olmalıdır; önceden tespit yapılmadan üye alınması maddenin öngördüğü usule uygun değildir.
  • Madde 2 ve 4. fıkralarında Başkanlar Kurulu kararına bağlanan işlemler, bu kurulun yetkisi dışında yapılamaz.

Daire başkanlığı seçimi ile üye dairelere ayrılması arasındaki fark nedir?

Daire başkanlığı, Danıştay Genel Kurulunca yapılan bir seçimle belirlenir ve kişiye belirli bir dairenin başkanlığı verilir.

Dairelere ayrılma, Başkanlar Kurulunun kararıyla üyelerin hangi daireye bağlanacağını belirleyen idari bir işlemdir.

Başkanlık seçimi genel kurul kararına, ayrılma ise Başkanlar Kurulu kararına bağlıdır; iki işlem farklı organların yetkisindedir.

Daireler arasında değişiklik ile dairelere ilk ayırma arasındaki fark nedir?

Dairelerin değiştirilmesi, hizmetin gereklerine göre ve ilk ayırmada uygulanan usulle yapılır.

İlk ayırma, yeni Danıştay üyelerinin dairelere ilk kez yerleştirilmesidir.

Her iki işlem de Başkanlar Kurulu kararına dayanır; değişiklik için hizmetin gereklerinin bulunması aranır.

Noksanlığın giderilmesi ile önceden tespit edilmiş üye arasındaki fark nedir?

Noksanlık oluştuğunda diğer dairelerden üye alınır.

Alınacak üyeler Başkanlar Kurulunca önceden tespit edilir.

Hangi üyenin alınacağı, noksanlık anında değil, önceden belirlenmiş olur.

Başkan ve üyelerin dairelere ayrılmaları: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Daire başkanı seçimini Başkanlar Kurulu kararıyla yapılan bir işlem saymak; seçim Danıştay Genel Kurulunca yapılır.
  • Dairelere ayırma ile daire başkanlığı seçimini aynı organın yetkisi saymak; ikisi farklı organlara bağlıdır.
  • Noksanlık ortaya çıktıktan sonra üye alımı için karar vermek; üyelerin önceden tespit edilmesi gerekir.
  • Hizmetin gerekleri aranmadan daireler arasında değişiklik yapmak; değişiklik hizmetin gereklerine bağlıdır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

  • Dairelere ayırma ve daireler arası değişiklik, Başkanlar Kurulu kararıyla yapılan idari işlemler olarak uygulanmaktadır. (2015/18 E., 2016/12 K., 10.02.2016)
  • Daire başkanlığı ve üye ayırma konularında, madde metninde yer alan ayrımın korunduğu görülmektedir. (2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020)

Nasıl ispat edilir?

  • Dairelere ayırma veya daireler arası değişikliğin hukuka uygunluğunu iddia eden taraf, Başkanlar Kurulu kararının varlığını ve tarihini belgeyle ispatlamalıdır.
  • Noksanlığın giderilmesi için diğer daireden üye alındığını iddia eden idare, bu üyenin Başkanlar Kurulunca önceden tespit edildiğini kararla ispatlamalıdır.
  • Başkanlar Kurulu kararı yazılı olarak bulunmalı ve karar tarihi, karara katılan üyeler ile ilgili kayıtlardan anlaşılmalıdır.
  • Daire başkanı seçiminin usulüne uygunluğu, Danıştay Genel Kurulu tutanağı ile ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.10: Daire başkanlarının nitelikleri ve seçim süresini düzenler; birinci fıkradaki seçimin hukuki çerçevesini oluşturur.
  • 2575 sayılı Kanun m.19/A: Başkanlar Kurulunun oluşumunu ve üyelerinin seçimini düzenler; dairelere ayırma ve üye tespiti kararlarını veren organın yapısını belirler.
  • 2575 sayılı Kanun m.52: Başkanlar Kurulunun görevlerini sayar; dairelere ayırma ve noksanlıklara ilişkin kararların bu kurulun görevleri arasında yer aldığını gösterir.
  • 2575 sayılı Kanun m.26: Başkanlar Kurulunun iş yükü nedeniyle dairelerin görevlerini değiştirebileceğini düzenler; dairelerin iş bölümü değişikliğine ilişkindir, üye ayırma ile ilişkisi sınırlıdır.

Danıştay Kanunu m.15 — Danıştay genel kurulu

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 15. maddesi, Danıştay Genel Kurulunun kimlerden oluştuğunu, toplantı ve görüşme yeter sayısını ve kararların hangi çoğunlukla alınacağını düzenler. Madde Danıştay Genel Kurulunun üyeleri ve çalışma usulüne ilişkin temel kuralları kapsar ve Genel Kurulun bütününe uygulanır. Madde, Genel Kurulun hangi işlerde görev yaptığını, Başkanlar Kurulu, İdari İşler Kurulu, Başkanlık Kurulu ve dava daireleri kurullarının oluşumunu veya görevlerini düzenlemez (m.16, m.17, m.19/A, m.52). Daire kararlarının usulü, dosya üzerinden inceleme ve karar tutanağı gibi ayrıntılar da bu maddede yer almaz (m.47-m.51). Genel Kurulun yargısal ve idari görevlerinin kapsamı da bu maddenin konusu değildir.

Danıştay genel kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

Danıştay Genel Kurulu
Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları, üyeler ve Genel Sekreterden oluşan kuruldur. Kurulun üyeleri bu sıfatlarla doğrudan Genel Kurul üyesi olur; ayrıca bir seçim veya görevlendirme aranmaz.
Toplanma ve görüşme yeter sayısı
Genel Kurulun toplanıp görüşme yapabilmesi için hazır bulunması gereken asgari üye sayısıdır. Hesabında Başkan ve üyelerin tam sayısı esas alınır, fiilen katılan sayı değil.
Oy çokluğu
Genel Kurulda kararların alınması için aranan çoğunluk türüdür. Madde metninde açıkça belirtilmemiş olsa da kararların çoğunlukla verileceği hükmü bu ilkeyi ifade eder.
Oylarda eşitlik
Oy sayısının eşit çıkması durumudur. Bu halde Başkanın bulunduğu taraftaki görüş çoğunluk sayılır ve karar o yönde oluşur.
Özel hükümler
Genel Kurulun toplantı yeter sayısına ilişkin, bu maddenin dışında kalan ve genel kuralı değiştiren kanun hükümleridir. Bunlar, 15. maddedeki genel yeter sayı kuralına göre öncelik taşır.

Danıştay genel kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Genel Kurulun toplanabilmesi için Başkan ve üyelerin tam sayısının yarısından fazlasının hazır bulunması gerekir.
  • Genel Kurulda görüşme yapılabilmesi için aynı yarıdan fazla yeter sayının sağlanmış olması gerekir.
  • Kararların alınabilmesi için oy çokluğunun sağlanması gerekir.
  • Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağlamış sayılması gerekir.
  • Toplantı yeter sayısına ilişkin özel bir kanun hükmü varsa, genel yarı çoğunluk kuralının bu hükme göre uygulanmaması gerekir.

Danıştay genel kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Tam sayının yarısından fazlası sağlanmadan Genel Kurul toplanamaz ve görüşme yapamaz.
  • Yeter sayı sağlandığında kararlar çoğunlukla verilir.
  • Oylar eşit çıktığında Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır ve karar bu yönde oluşur.
  • Genel Kurulun toplantı yeter sayısına ilişkin özel hüküm varsa, bu hüküm genel yarı çoğunluk kuralının yerine uygulanır.
  • Yeter sayısının sağlanmaması halinde yapılan görüşme ve alınan karar, toplantı şartı yerine gelmediği için geçerli olmaz.

Toplanma yeter sayısı ile karar yeter sayısı arasındaki fark nedir?

Toplanma ve görüşme yeter sayısı, Genel Kurulun toplanıp görüşmeye başlaması için aranan üye sayısıdır ve tam sayının yarısından fazlasıdır.

Karar alma çoğunluğu, toplantı sırasında oylamayla kararın kabulü için aranan oy oranıdır. Madde metninde bu oran ayrıca sayısal olarak belirtilmemiş, yalnızca çoğunluk kuralı konulmuştur.

Yeter sayı sağlanmadan görüşme yapılamaz; yeter sayı sağlansa bile karar için ayrıca oy çokluğu gerekir.

Genel yeter sayısı ile özel hükümlerle belirlenen yeter sayısı arasındaki fark nedir?

Maddenin ikinci fıkrasındaki tam sayının yarısından fazla kuralı genel kuraldır.

Genel Kurulun toplantı yeter sayısına ilişkin özel hükümler, madde tarafından saklı tutulmuştur.

Özel bir hüküm bulunduğunda genel yeter sayı kuralı o konuda uygulanmaz ve özel hükme göre hareket edilir.

Oy çokluğu ile oylarda eşitlik arasındaki fark nedir?

Oy çokluğu, katılanların çoğunluğunun görüşü ile kararın alınmasıdır.

Oylarda eşitlik, oy sayısının eşit çıktığı durumdur ve bu halde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.

Eşitlik halinde Başkanın oyu fiilen belirleyici olur ve karar Başkanın görüşü doğrultusunda oluşur.

Danıştay genel kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Toplanma yeter sayısını fiilen katılan üye sayısından değil, Başkan ve üyelerin tam sayısından hesaplamak yerine, mevcut üyelerden hesaplamak.
  • Genel Kurulun yeter sayısını, İdari İşler Kurulu veya Başkanlık Kurulu gibi ayrı kurulların yeter sayısıyla karıştırmak.
  • Oylarda eşitlik halinde kararı Başkanın oyuna bakmadan çoğunluk olmadığı için reddetmek; eşitlikte Başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
  • Toplantı yeter sayısına ilişkin özel hükmü dikkate almadan yalnızca genel yarı çoğunluk kuralını uygulamak.

Nasıl ispat edilir?

  • Genel Kurul toplantısının yeter sayı ile yapıldığını ortaya koyma yükü, kararın geçerliliğini ileri süren tarafa aittir; bu ispat genellikle toplantı tutanağı ve katılanlar listesiyle yapılır.
  • Oylamanın oy çokluğu ile yapıldığını gösterme görevi karar metnine ve oy dökümüne dayanır; karar metni toplantıya katılanların ad ve soyadlarını içermelidir.
  • Eşitlik halinde Başkanın oy kullandığı taraf ispat edilmelidir; bu, oylama tutanağıyla gösterilir.
  • Toplantı yeter sayısına ilişkin özel bir hükmün uygulandığını ileri süren taraf, o hükmün varlığını ve koşullarını ispatla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.16: İdari İşler Kurulunun oluşumunu düzenler. Genel Kurulun idari görevlerinin hangi kurul eliyle yerine getirildiğini gösterir; 15. madde Genel Kurulun kendi yeter sayısını belirlerken bu kurulun ayrı yeter sayısıyla karıştırılmamalıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.19/A: Başkanlık Kurulunun oluşumunu düzenler. Genel Kurulun seçtiği üyelerden oluşan bu kurul, 15. maddenin genel kuralından ayrı olarak kendi toplantı ve karar usulüne tabidir.
  • 2575 sayılı Kanun m.52: Başkanlar Kurulunun görevlerini ve kararlarının kesinliğini düzenler. Genel Kurulun karar yeter sayısıyla ilgisi yoktur ve ayrı bir kurul olarak değerlendirilmelidir.

Danıştay Kanunu m.16 — İdari işler kurulu

Bu madde Danıştay İdari İşler Kurulunun oluşumunu, toplanma ve karar yeter sayılarını, kararların alınma biçimini ve kurula tetkik hâkimi ile memur verilmesini düzenler. Kurulun üyeliklerinde boşalma olması hâlinde yapılacak seçimi ve memurların yargılanmasına ilişkin işlerde katılımı kısıtlayan özel toplantı kuralını da kapsar. Madde, kurulun görevlerini, dosya üzerinden inceleme usulünü ve idari dairelerle kurul arasındaki görev dağılımını düzenlemez (m.46). Dava dairelerinin ve idari dava dairelerinin çalışmasını, Danıştay Genel Kurulunu, İçtihatları Birleştirme Kurulunu ve Başkanlık Kurulunun görev ve oluşumunu da bu madde düzenlemez (m.15, m.39 ve m.26 ile ilgili hükümler).

İdari işler kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

İdari İşler Kurulu
Danıştayın idari görevlerini yerine getiren kuruldur. Başkanı Danıştay Başkanı veya başkanvekillerinden biridir; üyeleri idari daire başkanı, idari daireden seçilen iki üye ve dava dairesi başkan veya üyeleri arasından seçilen bir üyedir.
Toplanma ve görüşme yeter sayısı
Kurulun toplanıp görüşme yapabilmesi için hazır bulunması gereken asgari üye sayısıdır. Genel hâlde dokuz, memurların yargılanmasına ilişkin özel toplantılarda yedidir.
Oyçokluğu
Kararların, toplantıya katılan üyelerin çoğunluğunun oyu ile alınmasıdır. Oylarda eşitlik hâlinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.
Tetkik hâkimi
Kurulun iş yükünü karşılamak üzere Danıştay tarafından kendisine verilen, dosyaları inceleyip hazırlayan yargı mensubudur. Kurula verilecek sayı maddede belirlenmemiş, yeterlik ölçütüne bağlanmıştır.
Seçimle belirlenen üyelik
Kurulda idari daire başkanı dışındaki, belirli bir kuruma değil seçime bağlı olarak yer alan üyeliklerdir. Bu üyeliklerde boşalma olursa Başkanlık Kurulunca otuz gün içinde seçim yapılır.

İdari işler kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun oluşabilmesi için idari daire başkanı, Başkanlık Kurulunca her takvim yılı başında idari daireden seçilen iki üye ve her dava dairesi başkan veya üyeleri arasından seçilen bir üye bulunmalıdır.
  • Kurulun başkanlığını Danıştay Başkanı veya başkanvekillerinden biri yapmalıdır.
  • Kurulun toplanıp görüşme yapabilmesi için dokuz üyenin bulunması gerekir.
  • Memurların yargılanmasına ilişkin işlerin görüşülmesinde, incelenmekte olan kararı veren daire başkan ve üyeleri toplantıya katılamaz; bu toplantılarda toplanma ve görüşme yeter sayısı yedi olarak aranır.
  • Kararların oyçokluğu ile verilmesi gerekir; oylarda eşitlik hâlinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.
  • Seçimle belirlenen üyeliklerde boşalma olduğunda Başkanlık Kurulunca otuz gün içinde seçim yapılmalıdır.
  • Kurulun yeterli sayıda tetkik hâkimi ve memur ile donatılması gerekir.

İdari işler kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Kurul, seçimle belirlenen üyeliklerde boşalma olduğunda Başkanlık Kurulunca otuz gün içinde seçim yapılmasını gerektirir.
  • Toplanma ve görüşme yeter sayısı sağlanmadığında kurul görüşme yapamaz.
  • Memurların yargılanmasına ilişkin işlerde, incelenmekte olan kararı veren daire başkan ve üyeleri toplantıya katılamaz; bu üyelerin katılmasıyla yapılan görüşme bu kurala aykırı olur.
  • Oylarda eşitlik hâlinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır ve karar bu tarafın görüşüne göre oluşur.
  • Kurula yeterli sayıda tetkik hâkimi ve memur verilmesi, kurulun çalışması için zorunlu bir destek yükümlülüğü doğurur.

Genel toplantı ile memurların yargılanmasına ilişkin toplantı arasındaki fark nedir?

Genel hâlde kurulun toplanma ve görüşme yeter sayısı dokuzdur ve kurulun tüm üyeleri katılabilir.

Memurların yargılanmasına ilişkin işlerde incelenmekte olan kararı veren daire başkan ve üyeleri toplantıya katılamaz, bu toplantılarda yeter sayı yedidir.

Aynı kurulda iki farklı yeter sayısı uygulanır; özel toplantıda hem katılım dışlanır hem yeter sayı düşer.

Kararın alınması ile eşitlik hâli arasındaki fark nedir?

Kararlar oyçokluğu ile verilir.

Oylar eşit çıkarsa Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.

Eşitlik hâlinde karar, Başkanın oyunun yer aldığı tarafın lehine sonuçlanır.

Seçimle belirlenen üyelik ile idari daire başkanı arasındaki fark nedir?

Seçimle belirlenen üyelikler Başkanlık Kurulunca seçilen iki ve bir üyeden oluşur.

İdari daire başkanı, kurulun kendiliğinden üyesidir ve seçime bağlı değildir.

Boşalma hâlinde yalnız seçimle belirlenen üyeliklerde otuz günlük seçim süreci işler.

İdari işler kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Memurların yargılanmasına ilişkin toplantıda yeter sayıyı dokuz olarak hesaplamak; bu toplantılarda yeter sayı yedidir.
  • Kararı veren daire başkan ve üyelerinin yalnız oy kullanmamasını yeterli görüp toplantıya katılmalarına izin vermek; bu üyeler toplantıya hiç katılamaz.
  • İdari daire başkanını seçimle belirlenen üyelik gibi değerlendirip otuz günlük seçim süresini ona uygulamak; idari daire başkanı kendiliğinden kurula dahildir.
  • Eşitlik hâlinde kararın reddedildiğini kabul etmek; kanun Başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığını söyler.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

  • Memurların yargılanmasına ilişkin toplantıda, incelenmekte olan kararı veren daire başkan ve üyelerinin katılmaması kuralının, kararın hangi daire tarafından verildiğinin belirlenmesiyle işletilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020)

Nasıl ispat edilir?

  • Kurulun usulüne uygun oluştuğunu ve yeter sayının sağlandığını gösterme yükü, kararı dayanağa alan tarafta bulunmaktadır; bu, kararın toplantı tutanağı ve katılan üyelerin imzalarıyla ortaya konur.
  • Seçimle belirlenen üyeliklerde seçimin otuz gün içinde yapıldığını ispat yükü Danıştay Başkanlığı ile Başkanlık Kurulu kararıdır; seçim kararının tarihi ve tebliği belgelerle gösterilir.
  • Memurların yargılanmasına ilişkin toplantıda katılmaması gereken üyelerin katılıp katılmadığı, toplantı tutanağındaki katılımcı listesiyle belirlenir.
  • Oylarda eşitlik hâlinde Başkanın oyunun hangi tarafta olduğu, kararın imzalı metninden ve tutanaktan anlaşılır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.15: Danıştay Genel Kurulunun oluşumu ve yeter sayısı ile karşılaştırma yapılması gereken bir kurul düzenlemesidir; bu maddede yer alan kurul ile ayrım yapmak için dayanak sağlar.
  • 2575 sayılı Kanun m.39: İçtihatları Birleştirme Kurulunun oluşum ve görev hükümlerini içerir; idari işler kurulu ile karıştırılmamalıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.46: İdari İşler Kurulunun görevlerini düzenler; bu maddedeki oluşum kurallarının hangi görevler bakımından uygulandığını gösterir.

Danıştay Kanunu m.17 — İdari ve vergi dava daireleri kurulları

Madde, Danıştay'ın İdari Dava Daireleri Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Kurulunun oluşumunu, üyelerin görevlendirilmesini ve yenilenmesini, kurulların başkanlığını, toplantı ve görüşme yeter sayılarını, kararların oy çokluğuyla alınmasını, toplantıya katılamayacak üyeleri ve kurullara tetkik hâkimi ile yazı işleri müdürlüğü verilmesini düzenler. Kurulların yargısal görevleri (m.38) ve Danıştay'ın dava dairelerinin görevleri (m.13) bu maddede düzenlenmez. Hukuk Dava Daireleri Kurulu ve İçtihatları Birleştirme Kurulu (m.18) da bu maddenin kapsamı dışındadır. Madde, kurulların üyeleri bakımından Danıştay dava dairelerinde görev yapan başkan ve üyelere uygulanır. Kurulların görevlerinin hangi dava türlerini kapsadığı, daire iş bölümü ve kurul kararlarının bağlayıcılığı bu maddede düzenlenmemiştir; bunlar m.38 ve m.13 ile m.18 kapsamındadır.

İdari ve vergi dava daireleri kurulları: hangi kavramlar bilinmeli?

Asıl üye
Kurulda sürekli görev yapan, Başkanlık Kurulunca iki yıl için görevlendirilen üyedir. İdari Dava Daireleri Kurulunda her idari dava dairesinden iki, Vergi Dava Daireleri Kurulunda her vergi dava dairesinden üç asıl üye bulunur.
Yedek üye
Asıl üyenin görevini geçici olarak yerine getirememesi halinde kurul toplantısına katılan üyedir. Zorunlu hallerde diğer dairelerden de görevlendirilebilir.
Yeter sayısı
Kurulun toplanıp karar alabilmesi için gereken asgari üye sayısıdır. İdari Dava Daireleri Kurulunda on beş, Vergi Dava Daireleri Kurulunda on bir üyedir.
Oy çokluğu
Kurul kararlarının alınma yöntemidir. Bu maddede kararlar oy çokluğuyla verilir; ayrıca belirli bir oran aranmamıştır.
Kurulun başkanlığı
Kurul toplantılarını yöneten kişidir. Danıştay Başkanı veya vekillerinden biri başkanlık eder; bunların yokluğunda daire başkanlarından en kıdemlisi başkanlık eder.
Üst üste iki dönem
Asıl üyenin görevlendirilebileceği azami süre sınırıdır. Her dönem iki yıldır; üst üste en fazla iki dönem görevlendirilebilen asıl üye, bu sınıra ulaşınca yeniden görevlendirilemez.

İdari ve vergi dava daireleri kurulları: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun İdari Dava Daireleri Kurulu olması halinde idari dava dairelerinin başkanlarının ve her idari dava dairesinden iki yıl için Başkanlık Kurulunca görevlendirilen iki asıl ve iki yedek üyenin bulunması gerekir.
  • Vergi Dava Daireleri Kurulu olması halinde vergi dava dairelerinin başkanlarının ve her vergi dava dairesinden iki yıl için Başkanlık Kurulunca görevlendirilen üç asıl ve üç yedek üyenin bulunması gerekir.
  • Kurulun toplanıp görüşebilmesi için İdari Dava Daireleri Kurulunda on beş, Vergi Dava Daireleri Kurulunda on bir üyenin hazır bulunması gerekir.
  • Bir dava dairesinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyiz veya itiraz yoluyla incelendiği durumda, bu dairelerde karara katılmış olanlar ilgili kurulda bulunamaz; iki dava dairesinin birlikte yaptığı toplantıda verilen kararların incelenmesinde de aynı kısıtlama geçerlidir.
  • Toplantıda hazır bulunanların sayısı çift olduğunda en kıdemsiz üye kurula katılamaz.
  • Kararın oy çokluğuyla verilmesi gerekir.

İdari ve vergi dava daireleri kurulları: hangi sonuçları doğurur?

  • İki yıllık süre sonunda üyelerin yarısı yeniden görevlendirilir, diğer yarısı daha önce görevlendirilmemiş üyelerden seçilir.
  • Asıl üye üst üste en fazla iki dönem görevlendirilebilir; bu sınıra ulaşan üye aynı kurulda yeniden görevlendirilemez.
  • Kurulun asıl veya yedek üyeliğinde boşalma olursa Başkanlık Kurulu yedi gün içinde kalan süreyi tamamlamak üzere yeni üye görevlendirir.
  • Yeter sayısı sağlanmadan toplanan kurulun karar alması madde hükmüne aykırıdır.
  • Kararlar oy çokluğuyla verilir; oy eşitliği halinde kararın nasıl sonuçlanacağı bu maddede düzenlenmemiştir.
  • Önceki kararı veren dairenin üyeleri ilgili incelemede kurulda bulunamaz; bu kısıtlamaya aykırı katılım kararın hukuka uygunluğunu etkiler.

İdari Dava Daireleri Kurulu ile vergi Dava Daireleri Kurulu arasındaki fark nedir?

İdari Dava Daireleri Kurulu idari dava dairelerinin başkanları ile her idari dava dairesinden iki asıl ve iki yedek üyeden oluşur.

Vergi Dava Daireleri Kurulu vergi dava dairelerinin başkanları ile her vergi dava dairesinden üç asıl ve üç yedek üyeden oluşur.

Kurulların üye sayısı ve yeter sayısı farklıdır: idari kurulda on beş, vergi kurulunda on bir üye toplantı ve görüşme yeter sayısıdır.

Asıl üye ile yedek üye arasındaki fark nedir?

Asıl üye iki yıl için görevlendirilen ve kurulda sürekli görev yapan üyedir.

Yedek üye asıl üyenin geçici olarak görev yapamadığı durumda kurul toplantısına katılan üyedir.

Yedek üye yalnızca asıl üyenin geçici yokluğunda katılır; zorunlu hallerde diğer dairelerden de görevlendirilebilir.

Kurul başkanı ile kurul üyesi arasındaki fark nedir?

Kurulun başkanı Danıştay Başkanı veya vekillerinden biri, bunların yokluğunda en kıdemli daire başkanıdır.

Kurul üyeleri daire başkanları dışındaki asıl ve yedek üyelerdir.

Toplantıyı yöneten kişi bu sıraya göre belirlenir; üye sıfatı başkanlık görevini değiştirmez.

Karara katılan üye ile karara katılmayan üye arasındaki fark nedir?

İlk derece olarak verilen kararın temyiz veya itiraz yoluyla incelendiği toplantıda, o kararı veren dairelerdeki üyeler kurulda bulunamaz.

Bu kısıtlamanın dışındaki üyeler kurul toplantısına katılabilir.

Önceki kararı veren üye bulunursa kurulda yer alamaz; aksi halde kararın geçerliliği tartışılır.

Çift sayı ile tek sayı katılım arasındaki fark nedir?

Toplantıda hazır bulunanların sayısı çift olursa en kıdemsiz üye kurula katılamaz.

Hazır bulunanların sayısı tek olursa bu çıkarma uygulanmaz.

Oy eşitliğinden kaçınmak için çift sayıda üyede en kıdemsiz üye toplantı dışında kalır.

İdari ve vergi dava daireleri kurulları: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Yeter sayıyı idari ve vergi kurulları için aynı saymak; idari kurulda on beş, vergi kurulunda on bir olduğunu gözden kaçırmak.
  • Asıl üyenin iki dönemden sonra yeniden görevlendirilebileceğini varsaymak; üst üste en fazla iki dönem sınırı tek kurulda aşılamaz.
  • Kurula katılan üyenin önceki karara katıldığını dikkate almamak; m.17/3 kısıtlaması açık bir yasaktır.
  • Çift sayılı toplantıda en kıdemsiz üyenin katılımını gerekli sanmak; madde en kıdemsiz üyenin kurul dışında kalmasını öngörür, bu tek sayıda uygulanmaz.
  • Boşalmanın yedi günlük süresini bir hak düşürücü süre olarak yorumlamak; süre görevlendirme işlemine ilişkindir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

  • Kurul kararlarının geçerliliği, toplantıda yeter sayının sağlanıp sağlanmadığına ve oy çokluğunun oluşup oluşmadığına göre değerlendirilmektedir. (10. Daire, 2024/2744 E., 2025/236 K., 20.01.2025; 10. Daire, 2023/3178 E., 2024/3875 K., 09.10.2024)
  • Önceki incelemede karara katılmış üyelerin kurulda bulunup bulunmadığının tespiti, kurul kararının hukuka uygunluğu açısından esas alınmaktadır. (10. Daire, 2024/2744 E., 2025/236 K., 20.01.2025; 10. Daire, 2023/3178 E., 2024/3875 K., 09.10.2024)
  • Madde 2014 değişikliğinden önce ayrı bir düzenlemeye tabi olduğundan, eski kararlar bu konuda güncel metinle örtüşmeyebilir. (2011/29 E., 2012/49 K., 30.03.2012; 1990/19 E., 1991/15 K., 21.06.1991)

Nasıl ispat edilir?

  • Kurul kararının usulüne uygun oluştuğunu gösterme yükü kararı veren Danıştay'a aittir; karar tutanağında toplantıya katılanların ad ve soyadları yer almalıdır.
  • Yeter sayının sağlandığı, kurula katılan üyelerin Başkanlık Kurulu kararıyla görevlendirildiği belgelerle ispat edilir.
  • Önceki dairede karara katılan üyenin kurulda bulunmadığı, dosyadaki karar ve toplantı kayıtlarıyla kontrol edilir; aksi iddia eden taraf bunu ispatlamalıdır.
  • Yedek üyenin asıl üyenin geçici yokluğunda katıldığı iddiası, asıl üyenin yokluğunu gösteren kayıtla ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.38: Kurulların görevlerini düzenler; bu maddedeki oluşum ve yeter sayısı kuralları m.38'de sayılan görevlerin yerine getirilmesinde uygulanır.
  • 2575 sayılı Kanun m.13: Dava dairelerinin sayısını ve görevlerini düzenler; kurulların üyeleri bu dairelerden görevlendirilir.
  • 2575 sayılı Kanun m.18: İçtihatları Birleştirme Kurulunu düzenler; bu maddenin kurullarından ayrı bir kuruldur ve kapsamı dışındadır.

Danıştay Kanunu m.18 — İçtihadları birleştirme kurulu

Madde, İçtihatları Birleştirme Kurulunun kimlerden oluştuğunu, toplanma ve görüşme yeter sayısını, esas hakkındaki kararlar ile diğer kararların hangi çoğunlukla alınacağını ve Kurula tetkik hakimi ve memur verilmesini düzenler. Kurulun görev ve yetkileri (içtihadın birleştirilmesi ya da değiştirilmesi talebi, Başsavcının düşüncesi, kararın yayımı ve bağlayıcılığı) m.39 ve m.40'ta, Başkanlar Kurulunun oluşumu m.19'da düzenlenmiştir; bu konular bu maddenin kapsamı dışındadır. Kurulun kararlarının Resmî Gazete'de yayımlanma süresi ve bağlayıcılığı da bu maddede yer almaz (m.39, m.40). Kurul üyelerinin ve tetkik hakimlerinin atanma, nöbet ve yönetmelik ayrıntıları da bu maddede düzenlenmemiştir.

İçtihadları birleştirme kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

Tamsayı (üye tamsayısı)
Kurulun kanunla belirlenmiş tüm üyelerinin sayısıdır. Fiilen bulunanların sayısına bakılmaz; esas hakkındaki kararın birinci toplantıda salt çoğunluğu bu sayıya göre hesaplanır.
Mevcut (mevcudun salt çoğunluğu)
Toplantıda o an fiilen bulunan üyelerin sayısıdır. Birinci toplantıda karar yeter sayısı sağlanamazsa esas hakkındaki karar bu sayıya göre alınır.
Salt çoğunluk
Sayının yarısından fazla olmasıdır. Esas hakkındaki kararda iki farklı tabana bağlanmıştır: birinci toplantıda tamsayı, ikinci toplantıda mevcut.
Oy çokluğu
Kurulun esas dışındaki kararlarının alınma yöntemidir. Oylamaya katılanların çoğunluğunu ifade eder; salt çoğunluk aranmaz.
Toplanma ve görüşme yeter sayısı
Kurulun toplanıp görüşme yapabilmesi için hazır bulunması gereken asgari üye sayısıdır. Madde metninde en az otuz bir olarak belirlenmiştir.
En kıdemsiz üye
Hazır bulunanların sayısı çift olduğunda oylamaya katılmayan üyedir. Kıdem ölçüsü madde metninde ayrıca tanımlanmamıştır.

İçtihadları birleştirme kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun toplanabilmesi için hazır bulunan üye sayısının en az otuz bir olması gerekir.
  • Toplantıda hazır bulunanların sayısı çift olursa en kıdemsiz üyenin Kurula katılmaması gerekir; bu durumda oylama tek sayıda üye ile yapılır.
  • Esas hakkındaki kararın birinci toplantıda, Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınması gerekir.
  • Birinci toplantıda karar yeter sayısı sağlanamamışsa esas hakkındaki kararın ikinci toplantıda mevcudun salt çoğunluğu ile alınması gerekir.
  • Esas dışındaki kararların oy çokluğu ile alınması gerekir.
  • Kurula yeteri kadar tetkik hakimi ve memurun verilmesi gerekir.

İçtihadları birleştirme kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Toplanma yeter sayısı sağlanmadığında Kurul toplanıp görüşme yapamaz.
  • Birinci toplantıda tamsayının salt çoğunluğu sağlanırsa esas hakkındaki karar bu toplantıda verilmiş olur.
  • Birinci toplantıda karar yeter sayısı sağlanamazsa ikinci toplantıda mevcudun salt çoğunluğu ile karar verilebilir.
  • Esas dışındaki kararlar oy çokluğu ile alındığında geçerli olur; salt çoğunluk aranmaz.
  • Hazır bulunanların çift olması durumunda en kıdemsiz üyenin katılmaması, oylamanın eşit sayıda üye arasında yapılmasını önler.
  • Kurul, kendisine verilen tetkik hakimi ve memur ile çalışır; bu personel kararın kendisi değil, hazırlık işi üzerinde görev yapar.

Birinci toplantı ile ikinci toplantı (esas kararı) arasındaki fark nedir?

Birinci toplantıda karar, Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğu ile verilir. Ölçüt tamsayıdır; fiilen gelmeyen üyeler de hesapta yer alır.

İkinci toplantıda, birinci toplantıda karar yeter sayısı sağlanamamışsa, karar mevcudun salt çoğunluğu ile verilir. Ölçüt o an hazır bulunanlardır.

Aynı oy sayısı birinci toplantıda yeterli olmayabilir, ikinci toplantıda yeterli olabilir. Karar yeter sayısının sağlanıp sağlanmadığı, kararın hangi taban ile alınacağını belirler.

Esas hakkındaki karar ile diğer kararlar arasındaki fark nedir?

Esas hakkındaki kararlar, yani içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi kararları, salt çoğunluk ile alınır.

Kurulun diğer kararları oy çokluğu ile alınır.

Esas kararda çoğunluk eşiği daha yüksek ve toplantı ayrımına bağlıdır; diğer kararlarda yalnız oy çokluğu aranır.

Çift sayıda hazır bulunma ile tek sayıda hazır bulunma arasındaki fark nedir?

Hazır bulunanlar çift sayıda ise en kıdemsiz üye Kurula katılmaz.

Hazır bulunanlar tek sayıda ise bu çıkarma yapılmaz.

Oylamaya katılacak üye sayısı tek kalır ve oy eşitliği önlenir.

İçtihadları birleştirme kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Esas hakkındaki kararda salt çoğunluk ölçütünü karıştırmak; birinci toplantıda tamsayıya, ikinci toplantıda mevcuda bakıldığını gözden kaçırmak.
  • Esas kararı için aranan salt çoğunluk ile diğer kararlar için yeterli olan oy çokluğunu birbirine karıştırmak.
  • Çift sayıda hazır bulunma halinde en kıdemsiz üyenin çıkarılmasını, tek sayıda hazır bulunma halinde de uygulamak.
  • Toplanma yeter sayısını (otuz bir) karar yeter sayısı ile karıştırmak; bu iki sayının aynı şey olmadığını gözden kaçırmak.
  • Kurulun kararlarının yayımı ve bağlayıcılığını bu maddeden çıkarmaya çalışmak; bu konular m.39 ve m.40 kapsamındadır.

Nasıl ispat edilir?

  • Kurul kararlarının geçerliliği, toplantı ve oylama kayıtlarına dayanır; toplantıda yeter sayının sağlandığını ve oylamanın usulüne uygun yapıldığını gösteren tutanak, kararın dayanağı olan temel belgedir.
  • Birinci toplantıda tamsayının salt çoğunluğunun sağlanamadığı iddia edilirse, bu durumu gösteren tutanağın varlığı ve birinci toplantıda karar yeter sayısının sağlanmadığı kayıt altına alınmış olmalıdır.
  • İkinci toplantıya geçildiğinin ve mevcudun salt çoğunluğunun aranmasının koşullarının sağlandığını, kararı savunan taraf tutanak ile ispatlar.
  • Hazır bulunanların çift sayıda olması nedeniyle en kıdemsiz üyenin katılmadığı iddiası, katılım listesi ve kıdem sıralaması ile gösterilir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.39: İçtihatları Birleştirme Kurulunun görevlerini ve kararın hangi şartlarla verileceğini düzenler. Bu maddedeki toplantı ve oy kuralları, o görevlerin yerine getirilişine uygulanır.
  • 2575 sayılı Kanun m.40: İçtihadın birleştirilmesini istemeye yetkili kişi ve kurulları sayar. Kurulun bu maddedeki çalışma kurallarını harekete geçiren taleplerin kaynağıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.19: Başkanlar Kurulunun oluşumunu düzenler. Kurulun üyelerinden bazılarının, örneğin daire başkanlarının, Başkanlar Kurulunda da yer almasının kaynağı olan ayrı bir kuruldur; bu maddede düzenlenen Kurulla karıştırılmamalıdır.

Danıştay Kanunu m.19 — Başkanlar kurulu

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 19. maddesi, Başkanlar Kurulunun kimlerden oluşacağını, daire başkanının mazereti hâlinde kurula kimin katılacağını, toplantı çağrısını ve karar alma yöntemini (oy çokluğu, oylarda eşitlik) düzenler. Madde, Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri ve daire başkanlarından oluşan Başkanlar Kurulunun yapısına ilişkindir ve Kurul üyeleri bakımından uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular: Başkanlık Kurulunun oluşumu ve seçimi (m.19/A), Başkanlar Kurulunun görevleri (m.52), Başkanlık Kurulu kararlarına itiraz (m.52/A ve ilgili hükümler), Danıştay Başkanının genel görev ve yetkileri (m.55) ve Başkanlar Kurulu kararlarının kesinliği ile yargı yoluna ilişkin kurallar (m.52/2).

Başkanlar kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

Başkanlar Kurulu
Danıştay Başkanının başkanlığında Başsavcı, başkanvekilleri ve daire başkanlarından oluşan organdır. Üyeler görevleri sıfatıyla kuruldadır; ayrıca seçimle belirlenmez.
Mazeret hâli
Daire başkanının kurula katılamamasıdır. Bu durumda yerine dairenin en kıdemli üyesi katılır ve kurul bu üye ile toplanır.
Oy çokluğu
Kararın, toplantıya katılanların çoğunluğunun oyuyla verilmesi yöntemidir. Madde, oylarda eşitlik hâlini ayrıca düzenler.
Oylarda eşitlik
Kurul üyelerinin oylarının eşit çıkmasıdır. Bu hâlde Danıştay Başkanının bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır ve karar o tarafın görüşü doğrultusunda oluşur.

Başkanlar kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun Danıştay Başkanının daveti üzerine toplanması gerekir.
  • Kurulun toplanabilmesi için Danıştay Başkanının kurula katılmış olması ve gündemin kurul görev alanında bulunması gerekir.
  • Daire başkanı mazeretli ise kurula dairenin en kıdemli üyesinin katılması gerekir.
  • Kararların toplantıya katılanların oy çokluğu ile verilmesi gerekir.
  • Oylarda eşitlik hâlinde Danıştay Başkanının bulunduğu tarafın çoğunluğu sağlamış sayılması gerekir.

Başkanlar kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Kurul, Danıştay Başkanının daveti üzerine toplanır; Başkan davet etmediği sürece kurul kendiliğinden toplanmaz.
  • Kararlar oy çokluğu ile verilir ve toplantıya katılanların çoğunluğunun görüşü karar olur.
  • Oylarda eşitlik olursa Danıştay Başkanının bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır ve karar o taraf görüşüyle oluşur.
  • Daire başkanının mazereti hâlinde dairenin en kıdemli üyesi kurula katılır ve kurul bu sıfatla karar verir.
  • Kurulda karar alınırken oy kullanmak için kurul üyesi olmak gerekir; görüşme ve oylama dışında kalan kişiler karar oluşumuna katılmaz.

Daire başkanı ile dairenin en kıdemli üyesi arasındaki fark nedir?

Daire başkanı, Başkanlar Kurulunun doğal üyesidir ve kurul görüşmelerine kendisi katılır.

Mazeret hâlinde kurula dairenin en kıdemli üyesi katılır; bu kişi daire başkanının yerine geçer.

Mazeret hâlinde kurulun oluşumu değişir, ancak kurul yine aynı görev alanında karar verir.

Oy çokluğu ile oylarda eşitlik arasındaki fark nedir?

Oy çokluğu, toplantıya katılanların çoğunluğunun oyuyla karar verilmesidir.

Oylarda eşitlik, oyların eşit çıkmasıdır ve Danıştay Başkanının bulunduğu taraf üstünlük kazanır.

Eşitlik hâlinde Başkanın oyunun bulunduğu görüş karar olur; Başkanın bulunmadığı görüş ise kabul edilmez.

Başkanlar kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Daire başkanı mazeretsiz olduğu hâlde yerine dairenin en kıdemli üyesini kuruluna katmak; bu katılım yalnız mazeret hâlinde geçerlidir.
  • Oylarda eşitlik hâlinde kararı azınlık görüşüne göre vermek; eşitlikte Başkanın bulunduğu taraf kazanır.
  • Madde metninde yer alan oy çokluğu kuralını, Başkanlık Kurulu için düzenlenen farklı seçim ve yeter sayı kurallarıyla karıştırmak; m.19 yalnızca Başkanlar Kurulunu düzenler.
  • Başkanlar Kurulunun üyelerini seçimle belirlenmiş sanmak; kurul üyeliği görev sıfatına bağlıdır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

  • Başkanlar Kurulunun, Danıştay Başkanının başkanlığında Başsavcı, başkanvekilleri ve daire başkanlarından oluştuğu ve mazeret hâlinde dairenin en kıdemli üyesinin katıldığı kabul edilmektedir. (2015/18 E., 2016/12 K., 10.02.2016; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/1627 E., 2022/3551 K., 07.12.2022)
  • Kararların oy çokluğu ile verileceği ve oylarda eşitlik hâlinde Başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağlamış sayılacağı kabul edilmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/1627 E., 2022/3551 K., 07.12.2022)

Nasıl ispat edilir?

  • Kararın Başkanlar Kurulu tarafından usulüne uygun verildiğini ileri süren taraf, kurul toplantı tutanağı ve karar metni ile bunu ispatlar.
  • Mazeret hâlinde dairenin en kıdemli üyesinin kurula katıldığı iddiası, toplantı tutanağındaki katılımcı kaydıyla ispatlanır.
  • Oylarda eşitlik ve Başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı iddiası, oy dağılımını gösteren tutanakla ispatlanır.
  • Kurul kararının usule aykırı olduğunu ileri süren taraf, toplantının daveti, katılım ya da oylama usulündeki aykırılığı belgeyle ortaya koymakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.19/A: Başkanlık Kurulunun oluşumunu ve seçimini düzenler; m.19'daki Başkanlar Kurulu ile karıştırılmamalıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.52: Başkanlar Kurulunun görevlerini düzenler ve bu kurul kararlarının kesin olduğunu belirtir.
  • 2575 sayılı Kanun m.55: Danıştay Başkanının, Başkanlar Kurulu da dâhil olmak üzere kurullara başkanlık ettiğini belirtir.

Danıştay Kanunu m.19/A — Başkanlık kurulu

Madde, Danıştay Başkanlık Kurulunun kuruluşunu düzenler: kurulun üye yapısı, üyelerin Genel Kurulca seçilme usulü ve toplantı yeter sayısı hakkında temel çerçeveyi çizer. Kurula Danıştay Başkanı başkanlık eder ve kurul altı asıl ve dört yedek üyeden oluşur. Madde Danıştay'ın iç yapısına ilişkin olup Danıştay Başkanlık Kurulunun kuruluşuna ilişkin kurallara uygulanır; Danıştay dairelerinde görev yapan hâkim ve üyeleri doğrudan bağlar. Maddenin metninde yalnızca birinci fıkra bulunmaktadır; kurulun seçim usulü, görev süresi, toplantı ve karar kuralları ile görevleri 2575 sayılı Kanunun 19/A maddesinin devamındaki ve 52 ile 52/A maddelerinde düzenlenmiştir. Bu madde kurulun kararlarına karşı yapılacak itirazları, Başkanlar Kurulunun görevlerini ve Yüksek Disiplin Kurulunun yapısını düzenlemez (m.52, m.52/A, m.20)."

Başkanlık kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

Başkanlık Kurulu
Danıştay Başkanının başkanlığında, daire başkanı ve Danıştay üyelerinden oluşan, Danıştayın iç işleyişini düzenleyen organdır. Kurulun asıl ve yedek üyeleri bu maddede sayılan sayılarla belirlenir.
Asıl üye
Kurulda sürekli görev yapan, toplantı yeter sayısının hesabında esas alınan üyelerdir. Maddede altı asıl üye öngörülmüştür.
Yedek üye
Asıl üyelerden birinin kurula katılamaması halinde yerini alan üyedir. Maddede dört yedek üye öngörülmüştür; yedek üyelerin hangi sırayla katılacağı bu maddede belirtilmemiştir.

Başkanlık kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun Danıştay Başkanının başkanlığında oluşması gerekir.
  • Kurulun üç daire başkanı ve üç Danıştay üyesi olmak üzere altı asıl üyeden oluşması gerekir.
  • Kurulun iki daire başkanı ve iki Danıştay üyesi olmak üzere dört yedek üyeden oluşması gerekir.

Başkanlık kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Kurulun altı asıl ve dört yedek üyeden oluşması, kurulun bu bileşimle çalışmasını sağlar.
  • Asıl üyelerden birinin katılamadığı hallerde yedek üye ile kurulun tamamlanması mümkündür; bu husus maddenin metninde değil, kurulun işleyişini düzenleyen devam fıkrasında yer alır.
  • Maddenin hükmü emredici niteliktedir; kurulun bileşimine dair bu sayılar değiştirilemez.

Asıl üye ile yedek üye arasındaki fark nedir?

Asıl üyeler kurulun sürekli kadrosunu oluşturur ve üç daire başkanı ile üç Danıştay üyesinden meydana gelir.

Yedek üyeler iki daire başkanı ve iki Danıştay üyesinden oluşur ve asıl üyenin yokluğunda devreye girer.

Asıl ve yedek üyeler sayıca farklıdır; yedek üye yalnızca asıl üyenin kurula katılamaması halinde kadroya girer.

Daire başkanı üyesi ile danıştay üyesi üyesi arasındaki fark nedir?

Daire başkanı olan üyeler kurulda üç asıl ve iki yedek kadroda yer alır.

Danıştay üyesi olan üyeler kurulda üç asıl ve iki yedek kadroda yer alır.

Her iki grup için de asıl ve yedek sayısı eşittir; madde bu grupların sayısını sabitler ve birbirine karıştırılmamasını sağlar.

Başkanlık kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Başkanlık Kurulunun bileşimini Başkanlar Kurulu ile karıştırmak; iki kurulun görev ve üye yapısı ayrıdır.
  • Yedek üyeleri asıl üye sayısına dahil ederek kurulun altı asıl üyeden oluştuğunu yanlış hesaplamak.
  • Bu maddede seçim usulünün ve görev süresinin düzenlendiğini varsaymak; bu hükümler maddenin devamındadır.

Nasıl ispat edilir?

  • Başkanlık Kurulu kararlarının geçerliliği, kurulun madde metnindeki bileşimine uygun oluşup oluşmadığının karar tutanağından incelenmesiyle değerlendirilir.
  • Kurulun asıl üyelerinden birinin yerine yedek üyenin katıldığı iddiası, toplantı tutanağı ve üyelik kayıtlarıyla ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.19/A: Maddenin devamı olan fıkralarda üyelerin seçimi, görev süresi, toplantı yeter sayısı ve oy kullanma usulleri düzenlenmiştir. Bu madde ile birlikte okunmalıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.52: Başkanlar Kurulunun görevlerini ve kararlarının kesinliğini düzenler; Başkanlık Kurulu ile ayrı bir organdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.52/A: Başkanlık Kurulunun görevlerini düzenler; bu madde kurulun kuruluşunu, o madde ise görevlerini belirler.

Danıştay Kanunu m.19/B — Başkanlık Kurulu üyelerinin seçimleri

Madde, Danıştay Başkanlar Kurulu'nun (Başkanlık Kurulu) üyelerinin seçimini, seçim usulünü, üyelerin toplantıya katılma ve görev süresi koşullarını, üyeliğin boşalması halinde yeniden seçimi düzenler. Kurul üyeleri Danıştay Genel Kurulunca seçilen daire başkanları ve Danıştay üyelerinden oluşur. Kurulun oluşumunu ve görevlerini düzenlemez; bunlar 19/A ve 52/A maddelerindedir. Kurulun kararlarına karşı yapılacak itiraz ile Başkanlar Kurulunun görevleri (m.52) ve Başkanlık Kurulunun görevleri (m.52/A) bu maddede yer almaz. Danıştay Başkanı, Başsavcı ve daire başkanlarının seçimi (m.10) ile Genel Kurulun genel seçim kuralları bu maddenin konusu değildir.

Başkanlık Kurulu üyelerinin seçimleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Başkanlık Kurulu üyesi
Danıştay Genel Kurulunca seçilen asıl ve yedek üyelerdir. Üyelik, daire başkanı ya da Danıştay üyesi sıfatına bağlı bir seçilmiş sıfattır.
Noksanlık yedeği
Asıl üyelerden birinin Kurula katılamaması hâlinde onun yerini alan yedek üyedir. Yedek üye, asıl üyenin yerine geçerek Kurulun üye tamsayısını tamamlar.
Üye tamsayısı ile toplantı
Kurulun, mevcut üyelerin çoğunluğuna değil, kurulda bulunması gereken tüm üyelerin sayısına göre toplanmasıdır. Bu nedenle toplantı yeter sayısı, asıl ve yedek üyelerin tamamını ifade eder.
Aday gösterme oranı
Seçilecek üye sayısının üç katı kadar aday gösterilmesi usulüdür. Aday çıkmadığında ya da yeter sayıda başvuru olmadığında Başkanlar Kurulu tarafından uygulanır.
Seçim dönemi
Kurul üyeliğinin iki yıllık görev süresidir. Bu süre dolmadan aynı kişinin yeniden seçilmesi yasaktır.

Başkanlık Kurulu üyelerinin seçimleri: hangi şartlar aranır?

  • Kurula seçilecek asıl ve yedek üyelerin Danıştay Genel Kurulunca seçilmesi gerekir.
  • Aynı daireden birden fazla kişinin Kurul üyeliğine seçilmemesi gerekir.
  • Kurul, üye tamsayısı ile toplanmalıdır; asıl üyelerden birinin katılamaması hâlinde noksanlık yedeği ile tamamlanmalıdır.
  • Kurul üyesi, kendisiyle ilgili konularda Kurul toplantılarına katılmamalıdır.
  • Seçim, tüm adayların tek oy pusulasında gösterildiği yöntemle yapılabilir; aday çıkmadığı veya yeter sayıda başvuru olmadığında Başkanlar Kurulunca gizli oyla ve oy çokluğu ile seçilebilecek sayının üç katı aday gösterilmelidir.
  • Seçimler 10. madde hükümlerine göre yapılmalıdır.
  • Üye, iki yıllık görev süresi dolmadan ve bir seçim dönemi geçmeden yeniden seçilmemelidir.
  • Daire başkanı veya üye olan Kurul üyesinin bu sıfatı seçim süresi dolmadan değişirse, Kurul üyeliğinden ayrılmış sayılması gerekir.

Başkanlık Kurulu üyelerinin seçimleri: hangi sonuçları doğurur?

  • Seçilen üye, yerine seçildiği üyenin süresini tamamlar.
  • Üyeliğin boşalması hâlinde on beş gün içinde boşalan üyelik için seçim yapılır.
  • Daire başkanı veya üye olarak Kurul üyeliğine seçilen kişinin bu sıfatı seçim süresi dolmadan değişirse, Kurul üyeliğinden ayrılmış sayılır.
  • Aynı daireden birden fazla kişi seçilmişse seçim, kanuna aykırı olur; madde metninde bu hâlin sonucu ayrıca düzenlenmemiştir.
  • Asıl üye katılamadığında yedek üye ile tamamlanmayan bir toplantı, üye tamsayısıyla yapılmış sayılmaz.

Asıl üye ile yedek üye arasındaki fark nedir?

Asıl üyeler Kurulun kurucu üyeleridir ve toplantıya katılmaları beklenir.

Yedek üyeler, asıl üyenin katılamadığı hâllerde devreye girer.

Asıl üyenin katılamaması hâlinde yedek üye noksanlık yedeği olarak toplantıya katılır; toplantının üye tamsayısıyla yapılması bu yolla korunur.

Kendi ilgili konusu ile diğer konular arasındaki fark nedir?

Üye, kendisiyle ilgili konularda toplantıya katılamaz.

Üye, kendisiyle ilgisi bulunmayan diğer konularda toplantıya katılır.

Kendisiyle ilgili konuda katılmayan üye, yerine geçen yedek ile tamamlanır; toplantı yetersayısı bu şekilde korunur.

Aynı dönemde yeniden seçilme ile seçim dönemi geçtikten sonra seçilme arasındaki fark nedir?

Görev süresi dolan üye, bir seçim dönemi geçmeden yeniden seçilemez.

Bir seçim dönemi geçtikten sonra aynı kişi yeniden seçilebilir.

Bir seçim dönemi içinde yeniden seçilme yasaktır; sürenin bitmesi sonrası yeniden seçilme mümkündür.

Başkanlık Kurulu üyelerinin seçimleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Üye tamsayısı ile toplanma kuralını, mevcut üyelerin çoğunluğu ile toplanma olarak yorumlamak; madde açıkça tamsayı ile toplanmayı öngörür.
  • Noksanlık yedeğini, asıl üyenin toplantıya hiç çağrılmadığı hâllerde de kullanmak; yedek üye yalnızca asıl üyenin katılamadığı hâlde devreye girer.
  • Üyenin kendi ilgili konusunda da toplantıya katılabileceğini sanmak; madde bu konuda katılmayı açıkça yasaklar.
  • Seçilen üyenin süresinin yeniden iki yıl başlatılması; madde, seçilen üyenin yerine seçildiği üyenin süresini tamamladığını söyler.
  • On beş günlük süreyi seçimin sonuçlanma süresi ile karıştırmak; metin seçimin boşalmadan itibaren on beş gün içinde yapılmasını öngörür.

Nasıl ispat edilir?

  • Üyelik seçiminin usulüne uygun yapıldığını ileri süren taraf, Danıştay Genel Kurulu karar tutanağı ve oy pusulası ile ispat eder.
  • Aynı daireden birden fazla üye seçildiği iddiası, seçilen üyelerin daire bilgisine ilişkin kayıtlarla ispatlanır.
  • Üyenin kendisiyle ilgili konuda toplantıya katılmadığı iddiası, toplantı tutanağındaki katılım kaydı ile ispatlanır.
  • Üyeliğin boşalması ve seçimin on beş gün içinde yapılması, boşalma tarihi ile seçim tutanağının karşılaştırılmasıyla ispatlanır.
  • Görev süresi dolmadan sıfat değişikliği hâlinde üyeliğin sona ererek ayrılmış sayılacağı iddiası, sıfat değişikliğini gösteren resmi kayıtla ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.10: Seçimlerin hangi usulle yapılacağını belirleyen hükümdür; 4. fıkra uyarınca seçimler bu madde hükümlerine göre yapılır.
  • 2575 sayılı Kanun m.19/A: Kurulun oluşumunu, üye sayısını ve aday gösterme usulünü düzenler; bu madde ile birlikte okunur.
  • 2575 sayılı Kanun m.52: Başkanlar Kurulunun, gizli oyla aday gösterme ve kararlarının niteliğini düzenler; üye seçimindeki aday usulüyle bağlantılıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.52/A: Başkanlık Kurulunun görevlerini belirler; üyelerin bu görevleri yerine getirirken ilgili konularda katılmama kuralı burada uygulanır.

Danıştay Kanunu m.20 — Yüksek disiplin kurulu

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 20. maddesi, Danıştay bünyesindeki Yüksek Disiplin Kurulu'nun oluşumunu, üyelerin seçim yöntemini, karar yeter sayısını, üyelikte boşalma halinde yeniden seçimi ve kurulun yazı işlerinin yürütülmesini düzenler. Maddede Danıştay Başkanı, daire üyeleri, daire başkanları ve Danıştay Başsavcısı bakımından kurulun kimlerden oluştuğu belirlenmiştir. Madde, kurulun disiplin kovuşturması açılıp açılmayacağına ilişkin karar sürecini, soruşturmanın yürütülmesini ve disiplin cezası kararlarını düzenlemez; bunlar Kanun'un 54. maddesinde yer alır. Kurulun disiplin işlerinde görev ve yetkileri de bu maddenin kapsamı dışındadır. Danıştay Disiplin Kurulu'nun oluşumu 21. maddede, Danıştay Başkanlar Kurulu'na ilişkin düzenlemeler ise ayrı maddelerde yer alır.

Yüksek disiplin kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

Yüksek Disiplin Kurulu
Danıştay Başkanının başkanlığında kurulan ve Danıştay başkan, daire başkanı, başsavcı ve üyeleri hakkında disiplin kovuşturması yapılıp yapılmayacağına karar veren kuruldur. Kurulun görev alanı, bu maddenin kapsamından çok 54. maddede belirlenir.
Tabii üye
Kanun gereği seçime gerek kalmadan kurulun üyesi olan kişidir. Bu maddede Danıştay Başsavcısı tabii üyedir.
Dava daireleri
Danıştayın yargısal işleri gören daireleridir. Kurulda dava dairelerinden seçilecek daire başkanı sayısı iki olarak belirlenmiştir.
Yedek üye
Asıl üyelerin yerine geçmek üzere seçilen kişidir. Kurula iki daire başkanı ve beş üye yedek olarak seçilir.
Üye tam sayısı
Kurulun asıl üyelerinin tamamının oluşturduğu sayıdır. Kurul bu sayı ile toplanır, toplantı yeter sayısı bu tam sayıya göre belirlenir.
Üçte iki oy çokluğu
Kararın alınabilmesi için üye tam sayısının üçte ikisinin olumlu oy vermesi gereken karar eşiğidir. Salt çoğunluk ile karar alınamaz.
Genel Kurul
Danıştayın tüm üyelerinden oluşan organıdır. Boşalan kurul üyeliği için yeniden seçimi bu organ yapar.

Yüksek disiplin kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun, Danıştay Başkanının başkanlığında her takvim yılı başında oluşturulması gerekir.
  • Kurulda her daireden Danıştay Genel Kurulunca seçilmiş birer üye bulunmalıdır.
  • Kurulda iki dava dairesi ile bir idari daire başkanı olmak üzere toplam üç daire başkanı yer almalıdır; bu seçim Genel Kurulca yapılır.
  • Danıştay Başsavcısı, seçime gerek olmaksızın kurulun tabii üyesi olarak kurula dahil edilmelidir.
  • Kurulun karar verebilmesi için üye tam sayısı ile toplanması gerekir.
  • Kararın, üye tam sayısının üçte iki oy çokluğu ile alınması zorunludur.
  • Üye boşalması halinde boşalan yer için en çok on gün içinde Genel Kurulca birinci fıkradaki esaslara göre yeniden seçim yapılmalıdır.

Yüksek disiplin kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Kurul, üye tam sayısının üçte ikisinin oy çokluğu ile aldığı kararlarla hüküm kurar; bu eşik sağlanmazsa karar oluşmaz.
  • Üye tam sayısının toplanmadığı durumda kurulun toplanması ve karar alması mümkün değildir.
  • Kurul üyeliğinde boşalma olduğunda Genel Kurul en çok on gün içinde seçim yaparak boşalan yeri doldurur.
  • Danıştay Başsavcısı kurulun tabii üyesi olduğundan, onun bu sıfatı seçimle değil doğrudan kanunla belirlenir.
  • Kurulun yazı işlerini Genel Sekreter yürütür; bu görev Genel Sekretere kanun gereği verilmiştir.
  • Kurul üyeleri, bu maddede düzenlenen şekilde seçilmedikçe kurul sıfatıyla toplantıya katılamaz.

Asıl üye ile yedek üye arasındaki fark nedir?

Asıl üyeler, birinci fıkradaki esaslara göre doğrudan kurulun üyesi olarak seçilir.

Yedek üyeler, ikinci fıkra uyarınca iki daire başkanı ve beş üye olarak seçilir ve asıl üyenin yerine geçmek için hazır tutulur.

Yedek üyeler asıl üyelerin yerine ancak boşalma veya yerine geçme durumunda kurula katılır; bu durumda üyelik yeniden seçimle değil yedekten yerine geçme ile sağlanır.

Tabii üye ile seçilmiş üye arasındaki fark nedir?

Danıştay Başsavcısı, Genel Kurul seçimine tabi olmaksızın kanun gereği kurula katılır.

Dava daireleri ve idari daire başkanları ile daire üyeleri, Genel Kurulca seçilerek kurula girer.

Başsavcının üyeliği seçime bağlı olmadığı için boşalma ve yeniden seçim hükmü onun üyeliğine uygulanmaz.

Üye tam sayısı ile toplantıdaki üye sayısı arasındaki fark nedir?

Kurul, üye tam sayısı ile toplanır.

Kararlar, toplantıda bulunanların değil üye tam sayısının üçte ikisinin oyu ile alınır.

Eksik üye ile toplanıp karar almak mümkün değildir; oy çokluğu hesabı tam sayı üzerinden yapılır.

Boşalma halinde yeniden seçim ile yedekten yerine geçme arasındaki fark nedir?

Asıl üyelik boşaldığında Genel Kurul, en çok on gün içinde birinci fıkradaki esaslara göre yeni üye seçer.

Yedek üyeler, ikinci fıkra gereği zaten seçilmiştir ve bu sayede kurulun çalışması aksamadan sürdürülebilir.

Boşalan yer için yeniden seçim yapılırken birinci fıkradaki kontenjan kuralları gözetilir; seçim süresi on gün ile sınırlıdır.

Yüksek disiplin kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Başsavcının tabii üyeliğini seçimle kazanılmış bir üyelik gibi değerlendirmek; onun için seçim ve yeniden seçim kuralı uygulanmaz.
  • Kararların toplantıda bulunanların oy çokluğu ile alınabileceğini sanmak; bu maddede üye tam sayısının üçte ikisi aranır.
  • Boşalan üyelik için on günlük süreyi kurulun kendisinin belirlediğini düşünmek; süre Genel Kurula yöneliktir.
  • Yedek üyeleri asıl üye gibi sayarak tam sayıya dahil etmek; asıl üyelerin sayısı tam sayıyı belirler.

Nasıl ispat edilir?

  • Kurulun oluşumuna itiraz eden taraf, seçimin Genel Kurulca ve birinci fıkradaki kontenjanlara uygun yapıldığını gösteren karar ve seçim tutanaklarını ibraz etmek zorundadır; ispat yükü bu tarafa aittir.
  • Üye tam sayısı ile toplantı ve üçte iki oy çokluğu, kurul kararının tutanağında gösterilmelidir; eksik tutanak kararın geçerliliğini tartışmalı kılar.
  • Boşalma halinde on günlük sürenin uygulanıp uygulanmadığı Genel Kurul kararının tarihinden anlaşılır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.54: Kurulun disiplin kovuşturması yapılıp yapılmayacağına karar vermesi, soruşturma ve ceza yetkisi bu maddede düzenlenir; bu madde kurulun oluşumunu belirler, yetkilerini değil.
  • 2575 sayılı Kanun m.21: Danıştay Disiplin Kurulunun oluşumunu düzenler; Yüksek Disiplin Kurulu ile karıştırılmamalıdır.

Danıştay Kanunu m.21 — Disiplin kurulu

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 21. maddesi, Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu'nun dışında kalan Danıştay Disiplin Kurulu'nun oluşumunu düzenler: kurulun üyeleri, yedekleri, tabii üyesi, başkanlığı ve karar çoğunluğu bu maddede belirlenmiştir. Madde, Danıştay mensupları hakkında disiplin kovuşturması yürüten bu kurulu kapsar. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: kurulun görevleri ve yetkisi (m.54), Yüksek Disiplin Kurulu'nun oluşumu (m.20), disiplin kovuşturmasının usulü ve cezaların türleri (m.67-75), Danıştay Başkanı ve başkanvekillerinin görevleri (m.55) ve Başkanlar Kurulu ile Başkanlık Kurulu'nun işleyişi.

Disiplin kurulu: hangi kavramlar bilinmeli?

Disiplin Kurulu
Danıştay mensupları hakkında disiplin kovuşturması yapılmasına ve disiplin cezası verilmesine karar veren, Genel Kurulca seçilen üyelerden oluşan organdır. Kurulun görevleri m.54'te ayrıca düzenlenmiştir.
Tabii üye
Herhangi bir seçime gerek kalmadan görev sıfatıyla kurula katılan kişidir. Bu maddede Genel Sekreter kurulun tabii üyesidir.
Yedek üye
Asıl üyenin bulunmaması hâlinde görev yapmak üzere, asıllarla birlikte Genel Kurulca seçilen kişidir. Yedeklerin hangi hâlde ve hangi sırayla göreve geleceği madde metninde belirtilmemiştir.
Oyçokluğu
Kurulun kararının, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunun oyuyla alınmasıdır. Madde metninde üçte iki gibi nitelikli bir çoğunluk aranmamıştır.

Disiplin kurulu: hangi şartlar aranır?

  • Kurulun, Genel Kurulun her takvim yılı başında seçeceği bir daire başkanı, bir üye, birinci sınıfa ayrılmış bir tetkik hakimi ve bir Danıştay savcısından oluşması gerekir.
  • Asıl üyeler ile aynı usulle seçilen birer yedeğin bulunması gerekir.
  • Genel Sekreterin kurulun tabii üyesi olarak kurulda yer alması gerekir.
  • Kurul toplantılarına, seçilen daire başkanının başkanlık etmesi gerekir.
  • Kararların oyçokluğu ile alınması gerekir.

Disiplin kurulu: hangi sonuçları doğurur?

  • Kurul üyeleri her takvim yılı başında seçilir; seçim dönemi takvim yılı ile sınırlıdır.
  • Kararlar oyçokluğu ile alındığından, eşit oy hâlinde karar oluşmaz.
  • Genel Sekreterin kurulda bulunmaması hâlinde kurulun oluşumu eksik kalır; bu durumda ne yapılacağı madde metninde açıkça yazılı değildir.

Seçilen üye ile tabii üye arasındaki fark nedir?

Daire başkanı, üye, tetkik hakimi ve savcı Genel Kurul tarafından her takvim yılı başında seçilir.

Genel Sekreter, herhangi bir seçime gerek kalmadan görevi gereği kurulun tabii üyesidir.

Genel Sekreterin üyeliği seçim sonucuna bağlı değildir; seçilen üyelerin sayısı ve seçim takvimi Genel Sekreterin üyeliğini etkilemez.

Başkan ile diğer üyeler arasındaki fark nedir?

Kurulun başkanı, Genel Kurulca seçilen daire başkanıdır.

Tetkik hakimi, savcı ve üye kurulda oy kullanır ancak başkanlık yapmaz.

Toplantıyı yönetme yetkisi yalnız seçilen daire başkanındadır; bu görev başka bir üyeye devredilmemiştir.

Asıl üye ile yedek üye arasındaki fark nedir?

Asıl üyeler kurulun asıl bileşenidir ve kararlara katılırlar.

Yedek üyeler asıl üyeler yerine çağrılmak üzere birer kişi olarak seçilir.

Yedekler yalnızca asıl üyenin yerine geçtiğinde görev yapar; madde yedeklerin çağrılma usulünü ayrıca düzenlemez.

Disiplin kurulu: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Genel Sekreteri Genel Kurul seçimi ile belirlenen bir üye saymak; Genel Sekreter tabii üyedir ve seçime tabi değildir.
  • Daire başkanının dışında bir üyeyi kurul başkanı saymak; başkanlık yalnız seçilen daire başkanına aittir.
  • Kurulu Yüksek Disiplin Kurulu ile karıştırmak; m.21 Danıştay Disiplin Kurulu'nu, m.20 Yüksek Disiplin Kurulu'nu düzenler ve karar çoğunlukları farklıdır (m.21'de oyçokluğu, m.20'de üçte iki).

Nasıl ispat edilir?

  • Kurulun oluşumuna ilişkin iddia, kurul kararının geçerliliğini tartışan taraf tarafından ileri sürülür ve Genel Kurul seçim kararı ile kurul üyelerinin atama belgesiyle ispatlanır.
  • Kararın oyçokluğu ile alınıp alınmadığı, karara ilişkin tutanak ve imzalı karar metninden anlaşılır; tutanakta oy dağılımının bulunması gerekir.
  • Genel Sekreterin kurulun tabii üyesi olarak toplantıda bulunduğu iddiası, toplantı tutanağı ile ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.20: Yüksek Disiplin Kurulu'nun oluşumunu ve karar çoğunluğunu düzenler; m.21'deki Danıştay Disiplin Kurulu'ndan ayrı bir organdır ve üç dörtte iki çoğunluk arar.
  • 2575 sayılı Kanun m.54: Disiplin Kurulu'nun ve Yüksek Disiplin Kurulu'nun görevlerini düzenler; m.21 kurulun oluşumunu, m.54 görevlerini belirler.
  • 2575 sayılı Kanun m.55: Danıştay Başkanının Yüksek Disiplin Kurulu'na başkanlık etmesini düzenler; m.21'deki kurulun başkanlığından ayrıdır.
  • 2575 sayılı Kanun m.67-75: Disiplin kovuşturmasının usulünü düzenler; kurul bu hükümler uyarınca çalışır.

Danıştay Kanunu m.22 — Başkanlara ve Başsavcıya vekalet

Madde, Danıştayda görev yapan kişilerin yerine vekâlet edecek kişileri belirler. Danıştay Başkanlığının boşalması ve Danıştay Başkanının izinli veya özürlü olması hallerinde Başkanvekillerinin hangisinin vekâlet edeceğini, daireler bakımından daire başkanlığında vekâleti ve Başsavcılıkta vekâleti düzenler. Kimlere uygulandığı, Danıştay Başkanı, daire başkanları ve Başsavcı ile bu görevlerin yerine geçen kişilerdir. Madde, Başkanvekillerinin ve daire başkanlarının seçimini, görev sürelerini ve Danıştay Başkanının genel görevlerini düzenlemez (m.10, m.55). Başkanvekillerinin görevleri ile Danıştay Başkanının yokluğundaki kıdem sırasına göre vekâlet hakkı da ayrı bir maddede yer alır (m.56). Başsavcının ve savcıların görevleri ile Danıştay Başkanının yetkileri de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.60, m.61).

Başkanlara ve Başsavcıya vekalet: hangi kavramlar bilinmeli?

Vekâlet
Görevli bir kişinin geçici olarak yokluğunda ya da boşalma halinde, yerine başka bir kişinin aynı görevi yürütmesidir. Kanunda belirlenen sıraya göre kendiliğinden doğar.
En kıdemli Başkanvekili
Danıştay Başkanvekilleri arasında kıdem sırasında en üstte yer alan kişidir. Kıdem, madde metninde açıklanmayan bir ölçüttür ve kıdem sırası Başkanvekilleri arasında belirlenir.
En kıdemli üye
Bir dairede daire başkanı bulunmadığında veya yerine geçilmesi gerektiğinde, dairedeki üyeler arasında kıdemi en yüksek olan üyedir.
Başsavcılığa seçilme niteliği
Danıştay Başsavcısı seçilebilmek için gerekli koşulu ifade eder. Başsavcı seçilebilmek için Danıştay üyesi olarak en az altı yıl görev yapmış olmak ve Danıştay üyeliğinde bulunmak gerekir; bu koşulu taşıyan bir üye Başsavcıya vekâlet edebilir.
İzinli veya özürlü olma
Danıştay Başkanının görevini fiilen yürütemediği geçici durumlardır. Bu hallerde vekâlet, başkanın görevinin kesintiye uğramasını önler.

Başkanlara ve Başsavcıya vekalet: hangi şartlar aranır?

  • Danıştay Başkanlığının boşalması veya Danıştay Başkanının izinli ya da özürlü olması durumu bulunmalıdır.
  • Başkanvekilleri arasında kıdem sırası belirlenmiş olmalıdır; vekâlet bu sıraya göre en kıdemli Başkanvekiline geçer.
  • Dairede daire başkanı yokluğu ya da izin, özür gibi bir engel bulunmalıdır; bu halde dairedeki en kıdemli üye başkana vekâlet eder.
  • Başsavcılık boşaldığında ya da Başsavcı görevini yürütemediğinde Danıştay Başkanının seçeceği bir kişi bulunmalıdır; seçilecek kişinin Başsavcılığa seçilme niteliğini taşıması gerekir.

Başkanlara ve Başsavcıya vekalet: hangi sonuçları doğurur?

  • Danıştay Başkanlığı boşaldığında veya Başkan izinli ya da özürlü olduğunda en kıdemli Başkanvekili Danıştay Başkanına vekâlet eder.
  • Dairede başkan yerine en kıdemli üye vekâlet eder ve bu üye başkanın yetkilerini kullanır.
  • Başsavcılığa Danıştay Başkanının seçtiği ve Başsavcılığa seçilme niteliğine sahip bir Danıştay üyesi vekâlet eder.
  • Vekâlet, kanunda öngörülen sıra ve sınırlar içinde kalır; bunun dışında kimseye yetki devri yapılamaz.

Danıştay Başkanlığı ile dairelerdeki başkanlık vekâleti arasındaki fark nedir?

Danıştay Başkanlığında vekâlet, Başkanvekilleri arasındaki kıdem sırasına göre en kıdemli Başkanvekiline geçer.

Dairelerde vekâlet, dairedeki en kıdemli üyeye geçer; Başkanvekilleri bu vekâlette rol almaz.

Başkanlık vekâleti kurumun üst düzeyinde Başkanvekillerine, daire düzeyinde ise daire üyelerine aittir. Birbirinden bağımsız iki ayrı vekâlet sırası işler.

Başsavcılık vekâleti ile daire başkanlığı vekâleti arasındaki fark nedir?

Başsavcılığa vekâlet, Danıştay Başkanının seçimine bağlıdır ve Danıştay Başkanı bu kişiyi belirler.

Daire başkanlığına vekâlet ise kıdem sırasına göre kendiliğinden doğar ve kimsenin seçmesine bağlı değildir.

Başsavcılık vekili Danıştay Başkanının takdirine bağlı seçimle belirlenirken, daire başkanı vekili kıdem ölçütüyle kendiliğinden belirlenir.

Başkanlara ve Başsavcıya vekalet: sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Dairede vekâleti Başkanvekillerinin kıdemine göre aramak; daire düzeyinde vekâlet dairedeki en kıdemli üyeye aittir.
  • Başsavcılık vekâletini kıdem sırasına göre belirlemek; bu vekâlet Danıştay Başkanının seçimine bağlıdır.
  • Başsavcıya vekâlet edecek kişide Başsavcılığa seçilme niteliğinin aranmaması; madde bu niteliği açıkça şart koşar.
  • Danıştay Başkanının yokluğunda vekâleti Başkanvekillerinin tümüne birden tanımak; madde en kıdemli Başkanvekilini belirler.

Nasıl ispat edilir?

  • Vekâlet hakkını ileri süren kişi, Danıştay Başkanının boşaldığını ya da izinli veya özürlü olduğunu kanıtlamalıdır; bu durum genellikle Danıştay Genel Kurulu kararı, izin belgesi veya sağlık raporu ile ortaya konur.
  • Başkanvekillerinin kıdem sırası Danıştay kayıtlarından belirlenir; kıdem tartışması olduğunda ilgili atama ve seçim kayıtları delil olarak sunulur.
  • Başsavcılığa vekâlet eden kişinin Danıştay Başkanı tarafından seçildiği ve Başsavcılığa seçilme niteliğini taşıdığı, Danıştay Başkanının yazılı seçim kararı ile ispat edilir.
  • Dairede kıdemli üye vekâletinin geçerliliğini iddia eden taraf, daire başkanının yokluğunu ve üyenin kıdemini gösteren kayıtları ibraz etmelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

  • 2575 sayılı Kanun m.56: Başkanvekillerinin görevlerini düzenler; Başkanın yokluğunda kıdem sırasına göre vekâlet eden Başkanvekillerinin yetkilerini belirler. Madde 22'deki vekâlet sırasının işleyişi bu hükümle tamamlanır.
  • 2575 sayılı Kanun m.10: Başkanvekili, daire başkanı, Başkan ve Başsavcının seçilme niteliklerini ve görev sürelerini düzenler. Madde 22'de vekâlet edecek kişilerin hangi niteliği taşıması gerektiği bu hükümde belirlenir.
  • 2575 sayılı Kanun m.60: Başsavcının görevlerini düzenler. Başsavcılığa vekâlet hükmü bu maddeyle birlikte okunur.
  • 2575 sayılı Kanun m.55: Danıştay Başkanının genel görevlerini ve başkanlık ettiği kurulları düzenler; vekâletin hangi görevleri kapsadığını anlamak için gereklidir.

Süreler

SüreMaddeHüküm
otuz günm.16Kurulun seçimle belirlenen üyeliklerinde boşalma olması hâlinde Başkanlık Kurulunca otuz gün içinde seçim yapılır.
iki yılm.17(Değişik: 2/12/2014-6572/12 md.) İdari Dava Daireleri Kurulu, idari dava dairelerinin başkanları ile her idari dava dairesinden iki yıl için Başkanlık Kurulu tarafından görevlendirilen iki asıl ve iki yedek üyeden;
yedi günm.17Kurulların asıl veya yedek üyeliklerinde boşalma olması hâlinde Başkanlık Kurulu tarafından yedi gün içinde, kalan süreyi tamamlamak üzere yeni üye görevlendirilir.
iki yılm.19/BBaşkanlık Kuruluna seçilenlerin görev süresi iki yıl olup bir seçim dönemi geçmeden yeniden seçilemezler.
on beş günm.19/BBaşkanlık Kurulu üyeliğinin herhangi bir nedenle boşalması hâlinde on beş gün içinde boşalan üyelik için seçim yapılır ve seçilen üye, yerine seçildiği üyenin süresini tamamlar. 8/8/2011 tarihli ve 650 sayılı KHK’nin 10 uncu maddesiyle,…
on günm.20Kurul üyeliklerinde boşalma halinde, boşalan yer için en çok on gün içinde Genel Kurulca birinci fıkradaki esaslara göre yeniden seçim yapılır.

Süreler madde metnindeki yazımıyla verilmiştir.

Konuda geçen kararlar

16 karar
  1. 2016/144 E., 2020/75 K., 10.12.2020
    İlgili madde: m.13, m.14, m.15, m.16, m.17, m.22
  2. 2015/18 E., 2016/12 K., 10.02.2016
    İlgili madde: m.14, m.17, m.19
  3. 2011/113 E., 2012/108 K., 18.07.2012
    İlgili madde: m.19
  4. 2011/29 E., 2012/49 K., 30.03.2012
    İlgili madde: m.13, m.17, m.19
  5. 1990/19 E., 1991/15 K., 21.06.1991
    İlgili madde: m.17
  6. 10. Daire, 2024/2744 E., 2025/236 K., 20.01.2025
    İlgili madde: m.17
  7. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2843 E., 2024/3067 K., 28.11.2024
    İlgili madde: m.13
  8. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2762 E., 2024/3066 K., 28.11.2024
    İlgili madde: m.13
  9. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/187 E., 2024/2291 K., 09.10.2024
    İlgili madde: m.13
  10. 10. Daire, 2023/3178 E., 2024/3875 K., 09.10.2024
    İlgili madde: m.17
Diğer 6 karar
  1. 12. Daire, 2024/1133 E., 2024/1185 K., 07.03.2024
    İlgili madde: m.15
  2. 4. Daire, 2021/486 E., 2023/2771 K., 23.05.2023
    İlgili madde: m.15
  3. 7. Daire, 2020/1636 E., 2023/1823 K., 30.03.2023
    İlgili madde: m.15
  4. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/1627 E., 2022/3551 K., 07.12.2022
    İlgili madde: m.19
  5. 4. Daire, 2019/8736 E., 2022/972 K., 22.02.2022
    İlgili madde: m.15
  6. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2021/3809 E., 2022/131 K., 24.01.2022
    İlgili madde: m.13

Bağlayıcılık derecesine göre sıralı (Anayasa Mahkemesi, içtihadı birleştirme, genel kurullar, daireler); her grupta yeni karar önce. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Madde bağlantıları, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içeren güncel metne gider.

Bu konudaki maddelerde bilinen en yeni değişiklik: 01.07.2016 (m.16).

Anlatım 21.10.2026 tarihinde derlendi. Bağlayıcı olan madde metnidir.

Bu konuyu panelde çalış

Panelde bu konu 8. DANIŞTAY KANUNU bölümünde yer alıyor.

Panelde çalış