Defterlerin tasdıki

Madde, vergi mükelleflerinin tutmakla yükümlü olduğu defterlerin tasdik ettirilme zorunluluğunu düzenler; tasdik edilecek defterler madde içinde tek tek sayılmış, mülga bozuk fıkralar dışarıda bırakılmıştır. Kanunun izin verdiği hallerde sayılan defterlerin yerine kullanılan defterlerin de tasdike tabi olduğunu hükme bağlar. Madde, tasdikin hangi mercii tarafından, hangi süre içinde ve hangi şekilde yapılacağını düzenlemez; bu hususlar bu bölümdeki diğer esaslara ve ilgili mevzuata bırakılmıştır. Defter tutma yükümlülüğünü, defterlerin usulüne uygun tutulmasını ve defter kayıtlarının delil gücünü de düzenlemez; bunlar başka maddelerde yer alır. Maddenin atıfta bulunduğu tasdik esasları ile tasdiksiz defterin hukuki sonuçları ayrıca ele alınmalıdır.

Tasdike tabi defterler: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik

Defterlerin kanunda belirtilen esaslara uygun olarak onaylanmasıdır. Madde tasdikin kimin tarafından yapılacağını söylemez, yalnızca tasdikin zorunlu olduğunu belirtir.

Yevmiye ve envanter defterleri

Maddenin birinci bendinde zorunlu tasdik kapsamına alınmış temel defterlerdir. Bu defterler, tacirin ve mükellefin işlemlerini kronolojik olarak ve envanter dönemlerine göre kaydeder.

Kanunun cevaz verdiği defter

Kanunda sayılan defterlerin yerine, kanunun açıkça izin verdiği hallerde kullanılan defterlerdir. Bu defterler de aynı tasdik zorunluluğuna tabidir.

Mülga bent

Maddenin 5, 9, 10 ve 11. bentleri yürürlükten kaldırılmıştır. Bu bentlerdeki defterler artık tasdik zorunluluğu kapsamında değildir.

Tasdike tabi defterler: hangi şartlar aranır?

• Defterin maddenin birinci ila sekizinci bentlerinden birinde sayılan defterlerden biri olması gerekir.
• Defterin bu bölümdeki tasdik esaslarına göre tasdik ettirilmesi zorunlu olduğundan, tasdik işleminin yapılmış olması gerekir.
• Kanunun izin verdiği bir hal varsa, sayılan defterin yerine kullanılan defterin de tasdike tabi tutulması gerekir.
• Mülga beşinci, dokuzuncu, onuncu ve on birinci bentlerdeki defterler için tasdik zorunluluğu aranamaz.

Tasdike tabi defterler: hangi sonuçları doğurur?

• Maddede sayılan defterler bu bölümdeki esaslara göre tasdik ettirilmek zorundadır.
• Kanunun cevaz verdiği hallerde sayılan defterlerin yerine kullanılan defterler de tasdike tabi tutulur.
• Mülga bentlerdeki defterler bakımından tasdik zorunluluğu bulunmaz.
• Tasdik yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin sonuçları madde metninde yer almaz; bunlar bu bölümdeki diğer hükümlerle belirlenir.

Tasdike tabi defterler: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Mülga bentleri hâlâ yürürlükte saymak; bu defterlerin tasdik zorunluluğunu bu maddeye dayanarak aramak.
• Tasdiki yalnızca açılış tasdiki ile sınırlı görmek; kapanış tasdiklerinin de kontrol edilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
• Elektronik deftere geçen dönemlerde fiziki tasdik aramak ve bu nedenle yanlış sonuca varmak. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024)

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, yevmiye defteri ve envanter defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin 213 sayılı Kanun'un 220-222. maddelerinde öngörülen esaslara uygun yaptırılıp yaptırılmadığını ayrıca incelemektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/170 E., 2025/690 K., 11.06.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2022/1694 E., 2025/554 K., 23.05.2025)
• Tasdik zorunluluğunun yerine getirildiğinin kabul edilebilmesi için tasdikin sunulmasının ve kapsam dönemlerinin tamamının kontrol edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/635 E., 2026/408 K., 10.04.2026)
• Elektronik deftere geçilen dönemlerde tasdik yükümlülüğünün farklı şekilde yerine getirildiği dikkate alınarak hüküm değerlendirilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023)
• Defterlerin usulüne uygun tutulduğunun belirlenmesinde ilgili maddenin esasları birlikte değerlendirilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2021/1273 E., 2025/298 K., 12.03.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Defterlerin tasdikli olduğunu ileri süren taraf, tasdik belgelerini ibraz ederek bu iddiayı ispatlamakla yükümlüdür.
• Açılış ve kapanış tasdiklerinin varlığı, tasdik belgeleri ve defter sureti ile ispatlanır.
• Karşı taraf, tasdiksiz veya eksik tasdikli defter iddiasında bulunursa bu iddiayı ispatla yükümlüdür.
• Bilirkişi incelemesi, tasdik durumunun tespiti için sıkça başvurulan bir delildir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/635 E., 2026/408 K., 10.04.2026)

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 213 m.221: Tasdik esaslarını ve tasdikin nasıl yapılacağını düzenleyen maddelerdendir; bu maddedeki zorunluluğun uygulanma biçimini tamamlar.
• 213 m.222: Tasdik edilmiş ve usulüne uygun tutulmuş defterlerin delil niteliğine ilişkin hükümler içerir; tasdikin hukuki sonucunu gösterir.
• 6102 sayılı Kanun: Ticari defter tutma ve onaya ilişkin genel düzenlemeleri içerir; tacirler bakımından tasdik yükümlülüğünün kaynağı olabilir.

Madde, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tutulacak defterlerin tasdik ettirilmesi yükümlülüğünü ve bu yükümlülüğün hangi zamanda yerine getirileceğini düzenler. Düzenlediği konular; tasdik yükümünün kimlere ait olduğu, ötedenberi işe devam edenler, hesap dönemi belirlenenler, yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler, yeni mükellefiyete girenler, vergi muafiyeti kalkanlar ve yıl içinde yeni defter kullanmak zorunda kalanlar için tasdik süreleridir. Madde yalnızca defter tasdikine ilişkindir; tasdikin şekli ve usulü, tasdik edilecek defterlerin türleri ve tasdike ilişkin ayrıntılar bu maddede yer almaz (VUK m.220-222). Defterlerin tutulma usulü, açılış ve kapanış tasdiklerinin içeriği, defter kayıtlarının delil değeri ve elektronik defter uygulaması bu maddenin kapsamı dışındadır (VUK m.219-222; ilgili usul hükümleri). Ayrıca tasdik yükümünü yerine getirmemenin vergi cezası ve usul yaptırımları bu madde ile düzenlenmez (VUK m.350 ve sonrası).

Tasdik zamanı: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik

Defterlerin resmi makamca onaylanması işlemidir. Madde, tasdikin hangi zamanda yaptırılacağını belirler, tasdikin şeklini ve içeriğini düzenlemez.

Ötedenberi işe devam eden mükellef

Önceki yıllardan beri faaliyetine kesintisiz devam eden mükelleftir. Bu nitelik, işe başlama anına değil faaliyetin süreklilik göstermesine bağlıdır.

Hesap dönemi

Maliye Bakanlığınca belirlenen, defterin kullanılacağı dönemdir. Takvim yılı dışında bir dönem kabul edilmişse tasdik süresi bu döneme göre hesaplanır.

Sınıf değiştirme

Mükellefin vergi sınıfını değiştirmesidir. Yeni sınıfa göre defter tutma yükümü doğduğunda tasdik bu tarihten önce aranır.

Vergi muafiyetinin kalkması

Muaf olan mükellefin muafiyetinin sona ermesidir. Bu durumda tasdik, muafiyetin kalktığı tarihten başlayarak on gün içinde yaptırılır.

Defterin dolması

Tasdikli defterin yazılacak sayfalarının tükenmesidir. Yıl içinde yeni defter gerektiren bu hal, kullanılmaya başlanmadan önce tasdik yükümü doğurur.

Tasdik zamanı: hangi şartlar aranır?

• Defter kullanma yükümü olan kişinin, VUK kapsamında tutulacak defterleri kullanacak olması gerekir.
• Ötedenberi işe devam eden mükellefte tasdik, defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda yaptırılmalıdır.
• Hesap dönemi Maliye Bakanlığınca belirlenmiş olanlarda tasdik, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda yaptırılmalıdır.
• Yeniden işe başlayan, sınıf değiştiren veya yeni mükellefiyete giren kişide tasdik, bu işlemlerin tarihinden önce yaptırılmalıdır.
• Vergi muafiyeti kalkan kişide tasdik, muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak on gün içinde yaptırılmalıdır.
• Tasdike tabi defterin dolması veya başka bir sebeple yıl içinde yeni defter kullanılması gerekiyorsa, tasdik yeni defter kullanılmaya başlanmadan önce yaptırılmalıdır.

Tasdik zamanı: hangi sonuçları doğurur?

• Maddede sayılan süre ve zamanda tasdik yaptırılırsa defter kullanılmaya başlanabilir.
• Ötedenberi işe devam eden mükellef, defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda defterini tasdik ettirmelidir.
• Hesap dönemi belirlenmiş mükellef, hesap döneminden önce gelen son ayda defterini tasdik ettirmelidir.
• Yeniden işe başlayan, sınıf değiştiren veya yeni mükellefiyete giren kişi, bu tarihten önce tasdik yaptırmalıdır.
• Vergi muafiyeti kalkan mükellef, muaflıktan çıkma tarihinden itibaren on gün içinde tasdik yaptırmalıdır.
• Yıl içinde yeni defter kullanmak zorunda kalan kişi, bu defteri kullanmaya başlamadan önce tasdik ettirmelidir.
• Belirtilen süre ve zamanda tasdik yaptırılmazsa madde gereği yükümlülük ihlal edilmiş olur; bu ihlalin yaptırımları maddede düzenlenmemiştir.

Tasdik zamanı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Ötedenberi işe devam eden mükellef ile yeniden işe başlayan mükellefin sürelerini karıştırmak; birincide defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ay, ikincide işe başlama tarihinden önce olduğunu gözden kaçırmak.
• Hesap dönemi belirlenmiş mükellefte süreyi takvim yılına göre hesaplamak; süre hesap döneminden önce gelen son aya göre belirlenir.
• Muafiyeti kalkan mükellefte on günlük süreyi işe başlama tarihinden hesaplamak; süre muaflıktan çıkma tarihinden başlar.
• Yıl içinde yeni defter kullanılması halinde tasdik yükümünü genel yıllık tasdik süresine bağlamak; bu durumda tasdik, yeni defterin kullanılmasından önce yapılmalıdır.
• Madde metninde yaptırım bulunmadığını düşünüp tasdik yükümünün ihlalini sonuçsuz saymak; yaptırım ve delil sonuçları ayrı hükümlerde yer alır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin VUK m.220-222 esaslarına uygun yaptırılıp yaptırılmadığını somut olarak inceler ve bu tasdiklerin varlığını defterlerin delil değerinin belirleyicisi sayar. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/170 E., 2025/690 K., 11.06.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/635 E., 2026/408 K., 10.04.2026)
• Bilirkişi raporlarında defterlerin kapanış tasdikinin bulunmaması, defterlerin lehe delil niteliğini ortadan kaldırmak için gerekçe olarak kullanılmaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/635 E., 2026/408 K., 10.04.2026)
• Elektronik deftere geçilmiş olan mükelleflerde defter tasdikinin nasıl yapıldığı, kayıtlama sistemine bağlı olarak değerlendirilmekte ve tasdik yükümünün yerine getirilip getirilmediği somut olayda araştırılmaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024)
• Yargılamada yalnız tasdik tarihinin değil, tasdikin hangi defter için yapıldığının da incelenmesi gerektiği yönünde uygulama bulunmaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Ticari defterlerin tasdikinin yapıldığını ileri süren taraf, tasdik işleminin varlığını ve zamanını ilgili belgelerle ispatlamakla yükümlüdür.
• Tasdik belgesi, açılış ve kapanış onayı üzerindeki tarih ve mühür en güçlü delildir; bu belgelerin bulunmaması karşı tarafça ileri sürülebilir.
• Tasdik süresine uyulup uyulmadığı, mükellefin işe başlama, sınıf değiştirme, muafiyetten çıkma gibi olgu tarihleri ile karşılaştırılarak belgelendirilir.
• Defterin tasdiki yapılmamışsa, bu durumu savunan karşı taraf yokluğu değil, yükümün yerine getirilmediğini ortaya koyan kayıtları sunmalıdır; ispat yükü tasdiki ileri süren tarafta kalır.
• Mükellefin muafiyetten çıkma veya yeniden işe başlama tarihi, ilgili tescil ya da bildirim belgeleriyle ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 213 sayılı Kanun m.220: Tasdike tabi defterlerin ve tasdik işleminin genel çerçevesini düzenler; bu madde ise tasdikin zamanını belirler.
• 213 sayılı Kanun m.222: Tasdik edilmiş ve usulüne uygun tutulmuş defterlerin delil değerini düzenler; tasdik yükümünün yerine getirilmesinin sonuçlarını etkiler.
• 6100 sayılı Kanun m.222: Ticari davalarda defterlerin delil olarak kabul edilmesi koşullarında açılış ve kapanış onayının rolünü belirtir; tasdik yükümünün ticari dava bakımından önemini gösterir.
• 213 sayılı Kanun: Defter tasdikine ilişkin usul ve yaptırım hükümlerinin bütünü bu madde ile birlikte okunmalıdır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 222. maddesi, defterlerin ertesi yılda da kullanılmak istenmesi halinde tasdikin yenilenmesine ilişkin yükümlülüğü ve bu yenileme süresini düzenler. Hükmün kime uygulanacağı, defter tutma yükümlülüğü bulunan mükellefler ve Maliye Bakanlığınca hesap dönemi tespit edilen kişiler bakımından belirlenir. Madde, tasdik işleminin usulünü, tasdiki yapacak merciin işlemlerini ve tasdike konu defterlerin türlerini düzenlemez (m.220-221). Açılış tasdikinin yapılmasını ve kapanış tasdikinin şekil ve esaslarını düzenlemez (m.220 ve m.221). Ticari defterlerin delil değerini ve ticari davalarda kullanımını düzenlemez (TTK m.64 ve HMK m.222 ile ilgili hükümler). Tasdik yükümlülüğüne aykırılığın vergi cezası ve usulsüzlük sonuçlarını düzenlemez.

Tasdiki yenileme: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik yenileme

Defterin ertesi yıl da kullanılacağı durumda, defterin yeni hesap dönemi için vergi dairesince yeniden onaylanmasıdır. Yenileme, açılış tasdikinin yerine geçen bir işlemdir ve her yıl için ayrıca gerekir.

Hesap dönemi

Defterin kapsadığı hesap dönemidir. Maliye Bakanlığınca belirlenen hesap dönemleri, takvim yılından farklı bir başlangıç ve bitiş tarihine sahip olabilir. Maddede bu dönemin ilk ayı, tasdik yenileme süresinin başlangıcını belirler.

Ocak ayı

Takvim yılına dayanan hesap dönemlerinde tasdik yenileme yükümlülüğünün yerine getirileceği ay olarak madde tarafından belirlenmiştir.

Tasdiki yenileme: hangi şartlar aranır?

• Defterlerin ertesi yılda da kullanılmak istenmesi gerekir.
• Hesap döneminin takvim yılı esasına göre Ocak ayında başlaması hâlinde tasdikin Ocak ayı içinde yenilenmesi zorunludur.
• Hesap dönemi Maliye Bakanlığınca farklı biçimde belirlenmişse tasdikin bu dönemin ilk ayı içinde yenilenmesi zorunludur.
• Yenileme, defterin kullanılmaya devam edileceği yıl için yapılmalıdır.

Tasdiki yenileme: hangi sonuçları doğurur?

• Defterlerini ertesi yılda da kullanmak isteyen ve takvim yılı esasına göre hesap dönemi olan mükellefler, tasdiki Ocak ayı içinde yenilemek zorundadır.
• Hesap dönemi Maliye Bakanlığınca farklı belirlenen mükellefler, tasdiki bu dönemin ilk ayı içinde yenilemek zorundadır.
• Defterini ertesi yılda kullanmayacak mükellefler bakımından yenileme yükümlülüğü doğmaz.
• Süresinde yenileme yapılmazsa madde hükmüne aykırılık oluşur; yaptırım ve sonuçları madde metninde düzenlenmemiştir.

Tasdiki yenileme: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yenileme süresini takvim yılından bağımsız olarak her zaman Ocak ayı saymak; Maliye Bakanlığınca farklı hesap dönemi belirlenmiş mükelleflerde süreyi bu dönemin ilk ayına göre hesaplamamak.
• Ertesi yıl kullanılmayacak defterler için yenileme yükümlülüğü aramak.
• Açılış tasdikini ve yenileme işlemini birbiriyle karıştırmak; yenilemenin yalnızca defterin devam edeceği yıl için gerekli olduğunu gözden kaçırmak.
• Maddede yaptırım bulunmadığı halde süresinde yapılmayan yenilemenin defterleri tamamen delil değerinden yoksun kılacağını varsaymak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Kararlarda, açılış ve kapanış tasdiklerinin Vergi Usul Kanunu'nun 220-222. maddelerinde öngörülen esaslara uygun yaptırıldığı yönünde bilirkişi raporlarına dayanılarak karar verildiği görülmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/170 E., 2025/690 K., 11.06.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2022/1694 E., 2025/554 K., 23.05.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2022/897 E., 2025/107 K., 19.02.2025)
• Mahkemeler, defterlerin tasdik yönünden incelenmesinde yalnızca ilgili yılın tasdikinin bulunup bulunmadığına bakmakta, bir yılın tasdikinin eksik olmasının sonraki yıllara etkisini ayrıca değerlendirmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024)
• Ticaret Kanunu m.64 ile birlikte uygulanan bu düzenlemelerde, e-deftere geçiş yapılmış olan mükelleflerde tasdikin farklı bir usulle yapıldığı kabul edilmekte ve bu durum bilirkişi raporlarında belirtilmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/1205 E., 2024/2115 K., 26.12.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/635 E., 2026/408 K., 10.04.2026)

Nasıl ispat edilir?

• Tasdik yenileme yükümlülüğünü yerine getirdiğini iddia eden mükellef, ilgili yılın tasdik belgesini ibraz ederek bu yükümlülüğü ispatlar.
• Yenilemenin süresinde yapıldığını ispat yükü mükelleftedir; tasdik belgesinin tarihi bu bakımdan esas delildir.
• Defterlerin tasdikli olduğu iddiasını karşı taraf çürütmek isterse, ilgili yıla ait tasdik belgesinin bulunmadığını ya da süre dışında yapıldığını ortaya koymalıdır.
• Bilirkişi raporu, tasdiklerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının tespitinde kullanılan yardımcı delildir ve ticari defter incelemesinde sık başvurulan bir yoldur. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2023/170 E., 2025/690 K., 11.06.2025; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi, 2022/476 E., 2023/1051 K., 14.06.2023)

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 213 sayılı Kanun m.220: Defterlerin açılış tasdikinin nasıl yapılacağını düzenler; yenileme işleminin dayanağı olan ilk tasdik bu maddeye göre yapılır.
• 213 sayılı Kanun m.221: Kapanış tasdikine ilişkin hükümleri içerir; tasdik sürecinin bütünlüğü bakımından yenileme işlemiyle birlikte değerlendirilir.

Bu madde, ticari defterlerin tasdik makamlarını belirler. Defterlerin iş yeri, ikametgâh, noterlik görevi veya borsa acentası bakımından hangi makam tarafından tasdik edileceğini ve anonim, limited şirket ile kooperatiflerin kuruluş aşamasındaki defterlerinin ticaret sicili müdürlüğünce tasdikini düzenler. Gerçek kişi tacirler, tüzel kişiler ve borsa acentaları bakımından uygulanır. Defter tutma zorunluluğu, defterlerin türleri ve içeriği (m.219 ve sonrası), açılış ve kapanış tasdikinin şekli ve sonraki dönemlerdeki tasdik işlemleri bu maddede düzenlenmez; bunlar 213 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde yer alır. Sosyal güvenlik kuruluşlarının defter ihtiyaçları ile tasdik makamının bu kuruluşlara karşı yükümlülüğü de bu maddenin kapsamı dışındadır; madde yalnızca tasdik makamının yetkisini belirleyen ayrık bir hüküm koyar.

Tasdik makamı: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik makamı

Defterin açılış veya kapanış onayını yapmaya yetkili kılınmış resmî makamdır. Maddede iş yeri için ikametgâhın bulunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini yürüten kişi, borsa acentaları için borsa komiserliği, kuruluş aşamasındaki anonim, limited şirket ve kooperatifler için ticaret sicili müdürlüğü olarak belirlenmiştir.

İş yeri

Mükellefin ticari faaliyetinin yürütüldüğü yerdir. Tasdik yetkisinin hangi makama ait olacağını belirleyen temel ölçüttür; iş yeri bulunan mükellef için tasdik bu yerle ilişkilidir.

Kuruluş aşaması

Anonim, limited şirket ve kooperatiflerin tüzel kişilik kazanmasından önceki kuruluş sürecidir. Bu dönemde defterler şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edilir; kuruluş tamamlandıktan sonraki tasdik bu hükmün kapsamında değildir.

Sosyal güvenlik mevzuatı

Sigorta ve sosyal güvenlik kuruluşlarının kendi tescil ve kayıt yükümlülüklerini düzenleyen mevzuattır. Maddenin ikinci fıkrası, tasdik makamının bu mevzuata bağlı kalmaksızın tasdik yapacağını belirtir.

Borsa acentası

Menkul kıymet ve kambiyo borsasında faaliyet gösteren aracı kuruluştur. Defterlerinin tasdiki borsa komiserliğine verilmiştir.

Tasdik makamı: hangi şartlar aranır?

• Defterin, 213 sayılı Kanun kapsamında tutulması gereken bir defter olması gerekir; madde yalnızca tasdik makamını belirler, defter tutma yükümlülüğünü kurmaz.
• Mükellefin iş yeri varsa, tasdik için bu iş yerinin bulunduğu yer dikkate alınır; iş yeri olmayanlar için ikametgâhın bulunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini ifa eden kişi yetkilidir.
• Mükellef menkul kıymet ve kambiyo borsasında acenta ise defterlerin tasdiki borsa komiserliğine yapılır.
• Anonim, limited şirket veya kooperatif kuruluş aşamasındaysa defterlerin tasdiki şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili müdürlüğüne yapılır.
• Sosyal güvenlik kuruluşlarının mevzuat hükümleri tasdik makamını bağlamaz; tasdik makamı bu kuruluşların kendi şartlarına bağlı kalmadan tasdik eder.

Tasdik makamı: hangi sonuçları doğurur?

• Defter, bu maddede belirtilen yetkili makamca tasdik edilmelidir; yetkisiz bir makama yapılan tasdik işleminin geçerliliği, madde metninden çıkmadığı için ayrıca değerlendirilmelidir.
• Tasdik makamı, sosyal güvenlik kuruluşlarının mevzuat hükümlerine bağlı kalmaksızın bu Kanuna göre tasdike getirilen defterleri tasdik eder.
• Kuruluş aşamasındaki anonim, limited şirket ve kooperatiflerin defterleri ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edilir ve bu makamın yetkisi kuruluş aşaması ile sınırlıdır.
• Borsa acentalarının defterleri borsa komiserliğince tasdik edilir.

Tasdik makamı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Anonim ve limited şirketlerin kuruluş aşamasındaki defterlerini noterde tasdik ettirmek, oysa bu defterler ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edilir.
• Borsa acentalarının defterlerini noterde tasdik ettirmek, oysa borsa acentaları için yetkili makam borsa komiserliğidir.
• Sosyal güvenlik kuruluşunun şartlarının yerine gelmemesini tasdiki engelleyen bir neden saymak, oysa madde bu kuruluşların mevzuatına bağlı kalmaksızın tasdik yapılacağını belirtir.
• Kuruluş aşaması dışındaki anonim ve limited şirket defterlerinde de ticaret sicili müdürlüğünü yetkili saymak, oysa bu yetki yalnızca kuruluş aşaması için tanınmıştır.
• Maddeyi defter tutma yükümlülüğünü ya da tasdik usulünü düzenleyen bir hüküm olarak okumak; madde yalnızca makam belirler.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler ticari defterlerin tasdikini incelerken, açılış ve kapanış tasdiklerinin 213 sayılı Kanunun 220 ila 226. maddelerine uygun yapılıp yapılmadığına bakmaktadır. (İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/49 E., 2022/726 K., 01.11.2022)
• Defterlerin Vergi Usul Kanunu'nun 183, 184 ve 185. maddeleri ile Türk Ticaret Kanunu'nun 64. maddesine uygun tutulduğu gerekçesiyle, 219, 223, 224 ve 225. maddelerin de birlikte değerlendirildiği görülmektedir. (Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/366 E., 2024/478 K., 29.04.2024; Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/76 E., 2024/170 K., 12.02.2024)
• Defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı tespit edilirken 213 sayılı Kanunun 220 ila 226. maddeleri birlikte esas alınmakta, tek başına 223. maddeye dayanılmamaktadır. (İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/579 E., 2024/875 K., 05.11.2024; Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/582 E., 2023/1359 K., 25.12.2023)
• Tasdike ilişkin uyuşmazlıklarda mahkemeler defterin tutulma biçimine ve kayıtların düzenine öncelik vermekte, tasdik makamının yetkisi ayrıca tartışılmamaktadır. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/799 E., 2024/1825 K., 12.12.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Defterin ticari defter olduğunu ve 213 sayılı Kanun kapsamında tasdike tabi olduğunu ileri süren taraf, bunu defterin türü ve mükellefin niteliği ile ispatlar.
• Tasdik makamının yetkisine ilişkin itiraz eden taraf, mükellefin iş yeri, ikametgâh veya borsa acentası olduğunu gösteren belgelerle ispat yükü altındadır.
• Defterin açılış ve kapanış tasdikinin yapıldığını iddia eden taraf, tasdik belgesi ile ispatlar; tasdik belgesinin bulunmaması durumunda defter aleyhine yorum yapılabilir.
• Sosyal güvenlik kuruluşunun mevzuatına dayanılarak tasdikin reddedildiği iddiasını ileri süren taraf, bu iddiayı ilgili mevzuat ve yazışmalarla ispatlamak zorundadır; madde bu iddiayı desteklemez.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 213 sayılı Kanun m.219: Defter türlerini ve defterlerin tutulma şeklini düzenler; bu madde ise yalnızca hangi makamın tasdik yapacağını belirler.
• 213 sayılı Kanun m.220: Defterlerin tasdik şeklini ve usulünü düzenlediği kabul edilmekle birlikte, tasdik makamı için ayrıntılı usul bu maddeye göre tamamlanır.
• 6102 sayılı Kanun m.64: Ticari defterlerin tutulmasına ilişkin genel yükümlülüğü düzenler; tasdike tabi defterlerin hangi defterler olduğunu belirlemede tamamlayıcı işlev görür.

Madde, ticari defterlerin ilk sayfasına yazılacak tasdik şerhlerinin asgari içeriğini düzenler. Tasdik şerhlerinin noterler tarafından ve anonim ile limited şirketlerin kuruluşu aşamasında ticaret sicili memurlarınca yapılacağını belirtir; şerhte yer alacak on kalemi (defter sahibinin kimliği ve unvanı, iş adresi, iş veya meslek türü, defter türü, sayfa sayısı, hesap dönemi, bağlı vergi dairesi, tasdik tarihi ve numarası, tasdik makamının mühür ve imzası) sayar. Kimlerin defter tutmakla yükümlü olduğunu, defterlerin türlerini ve tutulma usulünü düzenlemez (VUK m.171 vd. ve m.215 vd.). Tasdik işleminin hangi defterlerde zorunlu olduğu, tasdik onayının ne zaman yapılacağı ve tasdik olmaksızın defterin kullanılmasının sonuçları da bu maddede yer almaz (VUK m.216 ve m.219 ilgili hükümlerdir). Vergi mahkemesi ve ticaret mahkemelerinde defterin ispat gücüne ilişkin hükümler de bu maddenin kapsamı dışındadır (HMK m.222 ile ilgisi yok; ticari defterlerin ispat gücü VUK m.222 ve TTK m.64 vd.'dedir)."

Tasdik şerhi: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik şerhi

Defterin ilk sayfasına, defteri tasdik eden makam tarafından yazılan ve defterin kimliğini belirleyen kayıttır. Maddede sayılan on kalemi içermek zorundadır.

Noter tasdik şerhi

Noterlerin yaptığı tasdik kaydıdır. Madde metni, noterlerin yaptığı tasdik şerhlerinin bu maddedeki içeriğe uygun olmasını öngörür.

Kuruluş aşamasında tasdik

Anonim ve limited şirketlerin kuruluşu sırasında ticaret sicili memurlarınca yapılan tasdik işlemidir. Madde bu işlemi noter tasdikinin yanında ayrıca sayar.

Maruf unvan

Gerçek kişinin meslekte veya işletmede tanınmış adıdır. Gerçek kişi defter sahibi olduğunda, soyadı ve öz adının yanına ayrıca eklenir.

Tasdik şerhi: hangi şartlar aranır?

• Tasdik şerhinin defterin ilk sayfasına yazılması gerekir.
• Tasdik şerhi, madde metnindeki on kalemi birlikte içermelidir.
• Gerçek kişi defter sahibi ise soyadı, sonra öz adı yazılmalıdır; varsa maruf unvanı da ayrıca eklenmelidir.
• Tüzel kişi defter sahibi ise unvanı yazılmalıdır.
• Tasdik şerhinde defterin hangi hesap dönemine ait olduğu ve bağlı olduğu vergi dairesi belirtilmelidir.
• Tasdik şerhini noter veya kuruluş aşamasında ticaret sicili memuru yazmalıdır.
• Tasdiki yapan makamın resmi mühür ve imzası şerhte bulunmalıdır.

Tasdik şerhi: hangi sonuçları doğurur?

• Tasdik şerhi madde metninde sayılan on kalemi içermelidir.
• Şerhte bu kalemlerden biri eksik olursa şerhin madde gereğine uygun yazılmamış olduğu kabul edilir.
• Madde, şerhin hangi hukuki sonucu doğuracağını söylemez; geçerlilik ve yaptırım sonuçları madde metninde yer almaz.

Tasdik şerhi: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Noter tasdik şerhi ile kuruluş aşamasındaki sicil tasdikini aynı işlem saymak; her ikisinde de madde aynı on kalemi ister.
• Gerçek kişi defter sahibinde maruf unvanı zorunlu saymak; madde yalnızca varsa eklenmesini öngörür.
• Tasdik şerhinde sayfa sayısı, hesap dönemi veya vergi dairesi gibi kalemleri atlamak; madde bunları açıkça sayar.
• Madde metninde olmayan bir süre veya tutar aramak; maddede süre bulunmamaktadır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, ticari defterlerin usulüne uygunluğunu incelerken tasdik şerhinin bu maddedeki kalemleri taşıyıp taşımadığını dikkate almaktadır. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/799 E., 2024/1825 K., 12.12.2024; Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/366 E., 2024/478 K., 29.04.2024)
• Mahkemeler, defterlerin 213 sayılı Kanunun 224 ve 225. maddeleri uyarınca tutulduğu yönündeki bilirkişi raporlarına dayanarak defterlerin usulüne uygunluğunu değerlendirmektedir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2023/1390 E., 2025/1505 K., 24.12.2025; Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/1304 E., 2025/770 K., 10.07.2025; Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2019/508 E., 2024/1179 K., 14.11.2024; Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/478 E., 2022/1286 K., 15.12.2022)

Nasıl ispat edilir?

• Defterin usulüne uygun tasdik edildiğini ileri süren taraf, tasdik şerhinin bulunduğunu defterin ilk sayfasından ispatlar.
• Karşı taraf defterin usulüne uygun olmadığını, tasdik şerhinde madde metnindeki kalemlerden birinin eksik olduğunu ileri sürerek ispat eder.
• Tasdik şerhinin içeriği, defterin kendisi ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi ile belirlenir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 213 sayılı Kanun m.216: Defterlerin tasdik edilmesi ve tasdik işleminin usulüne ilişkin hükümler, bu maddenin uygulanacağı tasdik sürecini düzenler.
• 213 sayılı Kanun m.219: Tasdik şerhinin içeriği ile defterlerin tasdikine ilişkin usulü tamamlayan hükümler bu madde ile birlikte okunur.

Bu madde, ciltli defterlerin tasdikinde sayfaların teker teker mühürlenmesini ve müteharrik yapraklı yevmiye defteri kullanmasına izin verilen müesseselerde ilave yaprakların tasdikini düzenler. Maddenin uygulanması, defter tasdik makamı ile defter tutma yükümlüsü arasındaki ilişkiyi kapsar. Madde, defterin tutulma usulünü, kayıtların içeriğini, defterlerin saklama süresini ve açılış ya da kapanış tasdiklerinin hukuki sonucunu düzenlemez (ilgili hükümler için 213 sayılı Kanun m.219, m.221 ve m.222 incelenmelidir). Elektronik defterlerin tasdikine ilişkin usuller de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Tasdik şekli: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik

Defterin resmi makam tarafından usulüne uygun olduğunun onaylanması işlemidir. Ciltli defterlerde her sayfanın tasdik makamının resmi mühürüyle mühürlenmesi bu işlemin parçasıdır.

Ciltli defter

Sayfaları önceden sıra numarasıyla teselsül etmiş, bağlı biçimde hazırlanmış defterdir. Tasdik sırasında sayfa sıra numaralarının bu teselsüle uygun olup olmadığına bakılır.

Müteharrik yapraklı yevmiye defteri

Yaprakları sabit cilt içinde değil, hareketli biçimde tutulan yevmiye defteridir. Kullanımı yalnızca Maliye Bakanlığınca izin verilen müesseselerle sınırlıdır.

İlave yaprak

Tasdikli yaprakların bitmesi üzerine, bir yıl içinde kullanılacağı tahmin edilen sayının dışında kalan ve tasdikli yapraklardan sonra eklenen yapraklardır. Yeni yapraklar kullanılmadan önce tasdike arzedilir.

Tasdik şekli: hangi şartlar aranır?

• Defterin ciltli olması hâlinde, tasdik sırasında sayfaların sıra numarasıyla teselsül ettiğinin tespit edilmesi gerekir.
• Ciltli defterin her sayfasının tasdik makamının resmi mühürüyle teker teker mühürlenmesi gerekir.
• Müteharrik yapraklı yevmiye defteri kullanılacaksa, bu kullanıma Maliye Bakanlığınca izin verilmiş olması gerekir.
• Müteharrik yapraklı defterde, bir yıl içinde kullanılacağı tahmin edilen yaprak sayısının tasdik edilmesi gerekir.
• Tasdikli yapraklar bittiğinde, yeni yapraklar kullanılmadan önce tasdike arzedilmesi gerekir.
• İlave yaprakların sayfa numaraları, tasdikli yaprakların sayfa numaralarını takip edecek biçimde teselsül ettirilmelidir.
• Tasdik makamı ilave yaprak sayısını ilk tasdik şerhinin altına kaydetmeli ve bu kaydı usulüne uygun biçimde tasdik etmelidir.

Tasdik şekli: hangi sonuçları doğurur?

• Ciltli defterin sayfaları tasdik makamının resmi mühürüyle teker teker mühürlenir.
• Müteharrik yapraklı yevmiye defterinde bir yıl içinde kullanılacağı tahmin edilen yaprak sayısı tasdik ettirilir.
• Tasdikli yapraklar bittiğinde, yeni yapraklar kullanılmadan önce tasdike arzedilir.
• İlave yaprakların sayfa numaraları, tasdikli yaprakların numaralarını takip eder.
• Tasdik makamı ilave yaprak sayısını ilk tasdik şerhinin altına kaydeder ve bu kaydı usulüne göre tasdik eder.
• Tasdike arzedilmeden kullanılan yeni yapraklar tasdiksiz sayılır; maddenin metninde bu hal için açık bir yaptırım yazılı değildir.

Tasdik şekli: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Müteharrik yapraklı yevmiye defterini ciltli defter gibi değerlendirmek; tahmin edilen yaprak sayısının tasdikini ciltli defterdeki tam sayfa tasdiki ile karıştırmak.
• İlave yaprakların tasdik şerhinin altına kaydedilmesi ve usulüne göre tasdik edilmesi gerektiğini gözden kaçırmak.
• Tasdikli yapraklar bittikten sonra yeni yaprak kullanmadan önce tasdike arzetme yükümlülüğünü ihmal edilmiş saymamak.
• Madde metninde yer almayan bir süre ya da yaptırım varmış gibi hesap yapmak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler defterlerin usule uygunluğunu değerlendirirken, ciltli defterlerde sayfa tasdikinin ve sayfa numaralarının teselsülünün varlığını inceleme konusu yapmaktadır. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/799 E., 2024/1825 K., 12.12.2024)
• Kararlarda defterlerin 213 sayılı Kanunun 224 ve 225. maddeleri uyarınca usulüne uygun tutulup tutulmadığı tartışılmakta, bu çerçevede tasdik işleminin bulunması aranmaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2023/1390 E., 2025/1505 K., 24.12.2025; Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/1304 E., 2025/770 K., 10.07.2025; Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2019/508 E., 2024/1179 K., 14.11.2024; Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/478 E., 2022/1286 K., 15.12.2022)
• Mahkemeler, tasdik eksikliğinin defterin delil gücünü etkileyip etkilemediğini, defterin diğer unsurlarla birlikte değerlendirilmesi suretiyle belirlemektedir. (Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/366 E., 2024/478 K., 29.04.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Defterin usulüne uygun tasdik edildiğini ileri süren taraf, tasdik işleminin varlığını tasdik şerhi ve mühürlü sayfalarla ispatlar.
• Müteharrik yapraklı defterde ilave yaprakların tasdikli olduğu, ilk tasdik şerhinin altındaki kayıtla gösterilir.
• Tasdik eksikliğini ileri süren karşı taraf, defterin usule aykırı tutulduğunu ve tasdiksiz yaprak kullanıldığını ispatlamakla yükümlüdür.
• Defterlerin tasdik edilmediğinin ispatında ilgili kayıtlar ile tasdik makamının kayıtları esas alınır; mahkemece bilirkişi incelemesi yapılabilir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2023/1390 E., 2025/1505 K., 24.12.2025; Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/478 E., 2022/1286 K., 15.12.2022)

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 226. maddesi, tasdik makamlarının (kanunda öngörülen tasdik yetkisini kullanan makamların) tasdik ettikleri defterlere ilişkin bilgileri bordrolara kaydetmesini ve bu bordroların malmemuruna teslimini düzenler; bilgilerin hangi sırayla, hangi dönemlerle ve hangi kalemlerle bildirileceğini gösterir. Ayrıca tasdik makamlarının bilgileri münferit fişlerle bildirebilmesine olanak tanır. Madde, tasdik makamına yüklenen bildirim ödevi bakımından uygulanır; defter sahibinin tutma, onaylatma veya ibraz yükümlülüklerine uygulanmaz. Defter tutma zorunluluğu ve tasdik işleminin kendisi (VUK'un ilgili hükümleri), tasdik edilmemiş defterin hukuki sonuçları, bordroların denetimi ve tasdik makamının cezai sorumluluğu bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili diğer hükümlerde yer alır.

Defter tasdikine ait bordrolar: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik makamı

Defterlere tasdik işlemini yapan ve bu maddedeki bildirim ödevi altında bulunan makamdır. Maddenin kapsamı bu makamların yaptığı tasdikle sınırlıdır; defteri tutan mükellef bu ödevin muhatabı değildir.

Bordro

Tasdik edilen defterlere ait bilgilerin tarih sırasıyla kaydedildiği, üçer aylık dönemler halinde düzenlenen kayıt cetvelidir. Maddede bordroların hangi biçimde düzenleneceği ayrıca gösterilmemiştir.

Münferit fiş

Tasdik makamının, bordro yerine her tasdik işlemi için ayrı ayrı bildirimde bulunmasına imkân veren araçtır. Bildirimin türü seçimliktir; makam bordro veya münferit fiş arasında tercih yapabilir.

Malmemuru

Tasdik makamının bulunduğu yerdeki en büyük malmemuru olup bordroların teslim edildiği makamdır. Teslim yeri bu olduğundan, bordronun tevdi ödevi bu makama karşı yerine getirilir.

Defter tasdikine ait bordrolar: hangi şartlar aranır?

• Tasdik makamının bir defteri tasdik etmiş olması gerekir; bildirim ödevi yalnızca tasdik işleminden doğar.
• Tasdik edilen her defterin 226. maddede sayılan altı kalemi (tasdik numarası ve tarihi, defter sahibinin soyadı-adı veya unvanı, işi veya mesleği, defterin nev'i, defterin hangi yıl için tasdik edildiği, defter sahibinin bağlı olduğu vergi dairesi) bordroya kaydetmesi gerekir.
• Kayıtların tarih sırasına göre yapılması ve üçer aylık bordrolara işlenmesi gerekir.
• Bordroların, dönemin bitiminden itibaren en geç bir ay içinde bulunulan yerin en büyük malmemuruna tevdi edilmesi gerekir.
• Bilgilerin münferit fişlerle bildirilmesi tercihinde de yukarıdaki altı kalemin aynen bildirilmesi gerekir; bu seçenek ödevin içeriğini değiştirmez.

Defter tasdikine ait bordrolar: hangi sonuçları doğurur?

• Tasdik makamı bordroları üçer aylık dönemler halinde düzenler ve bunları dönemin bitiminden itibaren en geç bir ay içinde en büyük malmemuruna tevdi eder.
• Bilgiler tarih sırasıyla kaydedilir ve altı kalemi eksiksiz içerir.
• Tasdik makamı bilgileri münferit fişlerle de bildirebilir; bu durumda bildirim yine altı kalemi kapsar.
• Tevdi süresi geçtiğinde ya da kalemlerden biri eksik bırakıldığında tasdik makamının ödevi ihlal edilmiş olur; bu maddede bu ihlal için ayrı bir yaptırım öngörülmemiştir.
• Bu madde defter sahibine yeni bir yükümlülük yüklemez; defter sahibinin defteri tutma ve onaylatma yükümlülüğü değişmez.
• Defterin tasdik edilmemiş olması, bu maddenin değil, tasdike ilişkin diğer hükümlerin sonucudur.

Defter tasdikine ait bordrolar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Bu maddeyi defter sahibinin tutma veya onaylatma yükümlülüğü olarak okumak; madde yalnızca tasdik makamına bildirim ödevi yükler.
• Üç aylık bordroyu takvim üç ayı ile karıştırmak; bordronun dönemi tasdik makamının ayarladığı üç aylık dönemdir, ayın bitimine bağlanmaz.
• Tevdi süresini dönemin bitiminden değil, tasdik tarihinden saymak; bir aylık süre üç aylık dönemin bitiminden başlar.
• Münferit fiş seçeneğini altı kalemden daha az bilgiyle düzenlenebilir sanmak; her iki yöntemde de altı kalem zorunludur.
• Bu maddeyi tasdik makamının tasdik yetkisinin kaynağı saymak; yetki ve tasdik işlemi bu maddede düzenlenmez.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, defter tasdik işlemlerinin VUK'un ticari defterlere ilişkin hükümlerine uygunluğunu incelerken, açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapılıp yapılmadığına bakmaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1957 E., 2025/747 K., 22.05.2025; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2023/799 E., 2024/1825 K., 12.12.2024)
• Bilirkişi raporlarında, defterlerin VUK'un 215-226. maddeleri ile TTK'nın 64-65. maddelerine uygun tutulup tutulmadığı ayrı ayrı değerlendirilmekte; 226. madde bu değerlendirmenin bildirim kısmını oluşturmaktadır. (İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/666 E., 2026/301 K., 02.04.2026; İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/579 E., 2024/875 K., 05.11.2024; İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/560 E., 2023/929 K., 22.11.2023; İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/898 E., 2022/926 K., 10.11.2022)

Nasıl ispat edilir?

• Defterin tasdik edildiğini ve tasdik numarasını ileri süren taraf, bunu tasdik kaydı veya tasdike ilişkin belgeyle ispatlamalıdır.
• Tasdik makamının bordroyu süresinde tevdi ettiği, bordronun kendi kayıtlarında veya malmemuru dosyasında bulunmasıyla ispat edilebilir; bu kayıtların varlığı bordro ile belgelenir.
• Bordronun eksik veya geç tevdi edildiği iddiası ileri süren taraf tarafından ispatlanmalıdır; karşı taraf tevdi tarihini belgeyle gösterebilir.
• Tasdik makamının bildirim ödevini yerine getirdiğine ilişkin bir karine bu maddede yoktur; uyuşmazlıkta bilirkişi raporu ve defter kayıtları birlikte değerlendirilir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2021/1957 E., 2025/747 K., 22.05.2025)

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.226: Bu maddenin kendisidir; tasdik makamlarının bildirim ödevini düzenler.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.64: Ticari defterlerin açılış ve kapanış onayını düzenler; tasdik işleminin kaynağıdır. Bu madde tasdikin yapılmasını değil, yapıldıktan sonraki bildirimi düzenler.
• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.215-226: Ticari defterlere ilişkin hükümler bütünüdür; 226. madde bu bütünün tasdik makamlarına yüklenen bildirim kısmıdır. (Kitap ve kararlarda sık anılan aralık olup, bu maddenin ayrıntısı değildir.)

Madde, elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin tasdik işleminin hangi usulle yapılacağını ve tasdik yerine geçen işlemlerin ne olduğunu düzenler: elektronik defterler için berat alınması, diğer elektronik defterler için Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usulle onay alınması ve bu işlemlerin yapılmamasının sonucu. Hüküm 213 sayılı Kanun bakımından uygulanır ve vergi usul hukukunda defterlerin tasdik edilmiş sayılması için aranan şartları belirler. Kâğıt ortamdaki defterlerin açılış ve kapanış onayının ayrıntıları ile berat ve onayın usul, esas ve sürelerinin ayrıntısı bu maddenin kendisinde yer almaz; bunlar ilgili düzenlemelere bağlanmıştır. Madde, defter kayıtlarının delil gücünü, defterlerin kanuna uygun tutulmasının hukuki sonucunu ve kâğıt defterlerin onay yükümlülüğünü düzenlemez (Türk Ticaret Kanunu m.64 ve HMK m.222 ile ilgili konular). Yaptırım ve vergi cezaları bu maddenin kapsamı dışındadır (213 sayılı Kanun'un ceza hükümleri).

Elektronik olarak tutulan defterlerde tasdik: hangi kavramlar bilinmeli?

Tasdik

Defterlerin resmi makam tarafından usulüne uygun tutulduğunun onaylanması işlemidir. Bu madde uyarınca elektronik ortamda tutulan defterler için berat alınması veya onay alınması, 213 sayılı Kanun bakımından tasdik sayılır.

Berat

Elektronik ortamda tutulan defterler için alınan tasdik belgesidir. Usul, esas ve süreleri Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığınca birlikte belirlenir.

Onay

Berat kapsamına girmeyen diğer elektronik defterler için Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usul, esas ve sürelerle alınan tasdik işlemidir.

Tasdik ettirilmemiş sayılma

Berat veya onayın belirlenen usul, esas ve süreler dahilinde alınmaması ya da yapılmaması halinde defterlerin tasdik edilmemiş sayılmasıdır. Bu durum fiili tasdik eksikliğinden doğan bir hukuki sonuçtur.

Elektronik olarak tutulan defterlerde tasdik: hangi şartlar aranır?

• Defterin elektronik ortamda tutulması bulunmalıdır; madde yalnızca elektronik ortamda tutulan defterleri kapsar.
• Elektronik ortamda tutulan defterler için TTK m.64/3 kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığınca birlikte belirlenen usul, esas ve süreler dahilinde berat alınmalıdır.
• Berat dışındaki elektronik defterler için Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usul, esas ve süreler dahilinde onay alınmalıdır.
• Berat veya onay, belirlenen usul, esas ve süreler içinde alınmış olmalıdır; bu şartların yerine getirilmemesi tasdikin yapılmadığı anlamına gelir.
• Berat veya onay alındığında 213 sayılı Kanun bakımından bu işlem tasdik hükmünde sayılır.

Elektronik olarak tutulan defterlerde tasdik: hangi sonuçları doğurur?

• Berat veya onay belirlenen usul, esas ve süreler dahilinde alındığında, elektronik defter 213 sayılı Kanun bakımından tasdik edilmiş sayılır.
• Berat veya onayın belirlenen usul, esas ve süreler dahilinde alınmaması veya yapılmaması halinde defterler tasdik ettirilmemiş sayılır.
• Tasdik ettirilmemiş sayılan defterlerin vergi usulü bakımından delil gücüne ilişkin sonuçları bu maddede düzenlenmemiştir; bu sonuçlar ilgili diğer hükümlere bağlıdır.

Elektronik olarak tutulan defterlerde tasdik: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Elektronik defterler için noter onayı aramak; ilgili düzenlemelere göre elektronik ortamda tutulan defterlerde noter veya sicil onayı yerine berat veya Bakanlık onayının esas alınması gerekir.
• Berat ile onayı birbirinden ayırmamak; berat yalnızca TTK m.64/3 kapsamındaki defterler için, onay ise diğer elektronik defterler için söz konusudur.
• Tasdikin süresine bakmamak; belirlenen süre içinde alınmayan berat veya onay tasdik sayılmaz.

Nasıl ispat edilir?

• Berat veya onayın belirlenen usul, esas ve sürelere uygun alındığını ileri süren taraf bunu ilgili onay veya berat belgesiyle ispatlar.
• Defterin tasdik ettirilmediği iddiasını ileri süren taraf, berat veya onayın alınmadığını ya da süresinde alınmadığını ilgili kayıtlarla ortaya koyar.
• Karşı taraf tasdikin süresinde ve usulüne uygun yapıldığını ileri sürerse, bu savunmayı kendi düzenlediği berat veya onay belgesi ile ispatlar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.64: Maddenin atıf yaptığı yetki hükmüdür; üçüncü fıkrası elektronik ortamda tutulan defterler için berat alınmasına ilişkin usul, esas ve sürelerin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığınca müştereken belirlenmesine dayanak oluşturur; diğer elektronik defterlerin onayı ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.
• 6102 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.222: Ticari defterlerin delil olarak kullanılma şartlarında açılış ve kapanış onayının yapılmış olmasını arar; bu madde tasdiksiz defterlerin delil değerini ayrıca düzenler.