VUK Madde 5Vergi mahremiyeti

213 sayılı Vergi Usul Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 14.10.2021

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

213 sayılı Kanun m.5, vergi mahremiyeti yükümlülüğünü düzenler: vergi memurları, vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştayda görevli olanlar, vergi komisyonu üyeleri ve vergi işlerinde kullanılan bilirkişilerin, görevleri dolayısıyla öğrendikleri sır ve gizli kalması gereken hususları ifşa etmelerini ve kendilerinin ya da üçüncü kişilerin yararına kullanmalarını yasaklar. Yasak, görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısiyle, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine mütaallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazımgelen diğer hususları ifşa edemezler ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef'ine kullanamazlar;

1.Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar;

2.(Değişik: 23/6/1982-2686/1 md.) Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştayda görevli olanlar;

3.Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler;

4.Vergi işlerinde kullanılan bilirkişiler.

Bu yasak, yukarıda yazılı kimseler, bu görevlerinden ayrılsalar dahi devam eder.

(Ek: 26/6/1964-485/1 Md.; Değişik: 30/12/1980-2365/2 md.) Ancak, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla Gelir Vergisi mükelleflerinin yıllık Gelir Vergisi, sermaye şirketlerinin Kurumlar Vergisi beyanamelerinde gösterdikleri matrahları (zarar dahil) ve beyanları üzerinden tarh olunan Gelir ve Kurumlar Vergileri ile mükelleflerin ad ve unvanları, bağlı oldukları vergi dairelerince beyannamelerin verildiği yıl içinde dairenin münasip yerlerine asılacak cetvellerle ilan olunur. Mükellefin bağlı bulunduğu teşekkül varsa, bu ilan orada da yapılır.

(Ek: 22/7/1998-4369/1 md.) Mükelleflerin vergi tarhına esas olan beyanları, kesinleşen vergi ve cezaları ile vadesi geçtiği halde ödenmemiş bulunan vergi ve ceza miktarları Maliye Bakanlığınca açıklanabilir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini mahalline devredebilir. Ayrıca, kamu görevlilerince yapılan adlî ve idarî soruşturmalar ile ilgili olarak talep edilen bilgi ve belgeler ile bankalara, yapacakları vergi tahsiline yönelik bilgiler verilebilir. Bu bilgilerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenledikleri veya kullandıkları vergi inceleme raporuyla tespit olunanların, kanunla kurulmuş mesleki kuruluşlarına ve 3568 sayılı Kanunla kurulan birlik ve meslek odalarına bildirilmesi vergi mahremiyetini ihlal sayılmaz. Bu takdirde kendilerine bilgi verilen kişi ve kurumlar da bu maddede yazılı yasaklara uymak zorundadırlar. Maliye Bakanlığı bilgilerin açıklanmasıyla ilgili usulleri belirlemeye yetkilidir.1

(Ek: 26/6/1964-485/1 md.; Değişik: 30/12/1980-2365/2 md.) Gelir Vergisi mükellefleri (Kazancı basit usulde tespit edilenler dahil) ile sermaye şirketleri her yıl Mayıs ayının son gününe kadar vergi tarhına esas olan kazanç tutarları ile bunlara isabet eden vergi miktarlarını gösteren levhayı almak zorundadırlar. İlan ve levhalara ilişkin diğer hususlar Maliye Bakanlığınca belli edilir.23

(Ek altıncı fıkra:14/10/2021-7338/13 md.) Gelir İdaresi Başkanlığının görev alanına ilişkin işlerde hizmet alımı yoluyla çalıştırılanlar ile hizmet alımı yapılanların ortak ve yöneticileri öğrendikleri sırlar ve gizli kalması gereken diğer hususlar açısından bu maddede yazılı yasaklara, bu görevlerinden ayrılsalar dahi, uymak zorundadır.

(Ek fıkra: 21/3/2018-7103/8 md.) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili kanunları uyarınca mükelleflerden talep edilebilen, kurum ve kuruluşların görevleriyle doğrudan ilgili ve görevlerinin ifası için zorunluluk ve süreklilik arz eden bilgilerin, bu kurum ve kuruluşlara verilmesi vergi mahremiyetinin ihlali sayılmaz. Bu durumda, kendilerine bilgi verilenler, bu maddede yazılı yasaklara uymak zorunda olup, bu bilgilerin muhafazasını sağlamaya yönelik tedbirleri almakla yükümlüdürler. Maliye Bakanlığı, bu fıkra uyarınca verilecek bilgilerin kapsamı ile bilgi paylaşımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

(Ek: 26/6/1964-485/1 md.; Değişik altıncı fıkra: 23/1/2008-5728/272 md.) Açıklanan bu bilgiler ele alınarak mükelleflerin haysiyet, şeref ve haklarına tecavüz edilemez.

(Ek: 4/12/1985-3239/1 md.; Mülga: 22/7/1998-4369/1 md.)

(Ek: 24/3/1988-3418/29 md.; Mülga: 22/7/1998-4369/1 md.)

(Ek: 26/10/1988-3482/6 md.; Mülga: 22/7/1998-4369/1 md.)

  1. 1.(4. fıkra)30/7/2003 tarihli ve 4962 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Ayrca, kamu görevlilerince yapılan adli ve idari soruşturmalarla ilgili olarak talep edilen bilgi ve belgeler verilebilir. “ibaresi, “Ayrıca, kamu görevlilerince yapılan adlî ve idarî soruşturmalar ile ilgili olarak talep edilen bilgi ve belgeler ile bankalara, yapacakları vergi tahsiline yönelik bilgiler verilebilir. Bu bilgilerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir." Olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
  2. 2.(5. fıkra)Bu fıkrada yer alan "(Götürü usulde vergilendirilen mükellefler dahil)" ibaresi, 22/7/1998 tarih ve 4369 sayılı Kanunun 81 inci maddesiyle "(Kazancı basit usülde tespit edilenler dahil)” olarak değiştirilmiştir.
  3. 3.(5. fıkra)13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 82 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “levhayı merkezlerine, şubelerine, satış mağazalarına iş sahipleri ile mükellefler tarafından kolayca okunup görünecek şekilde asmak zorundadırlar.” ibaresi “levhayı almak zorundadırlar.” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(13)
  1. 14.10.20216. fıkra 14.10.2021 tarihinde 7338 sayılı Kanunla eklendi
  2. 21.03.2018“Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili kanunları uyarınca mükelleflerden…” ile başlayan fıkra 21.03.2018 tarihinde 7103 sayılı Kanunla eklendi
  3. 13.02.2011bu fıkra 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi
  4. 23.01.2008“Açıklanan bu bilgiler ele alınarak mükelleflerin haysiyet, şeref ve haklarına…” ile başlayan fıkra 23.01.2008 tarihinde 5728 sayılı Kanunla değiştirildi
  5. 30.07.2003bu fıkra 30.07.2003 tarihinde 4962 sayılı Kanunla değiştirildi
  6. 22.07.1998“Mükelleflerin vergi tarhına esas olan beyanları, kesinleşen vergi ve cezaları…” ile başlayan fıkra 22.07.1998 tarihinde 4369 sayılı Kanunla eklendi
  7. 22.07.1998maddenin bir kısmı 22.07.1998 tarihinde 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  8. 26.10.1988maddenin bir kısmı 26.10.1988 tarihinde 3482 sayılı Kanunla eklendi
  9. 24.03.1988maddenin bir kısmı 24.03.1988 tarihinde 3418 sayılı Kanunla eklendi
  10. 04.12.1985maddenin bir kısmı 04.12.1985 tarihinde 3239 sayılı Kanunla eklendi
  11. 23.06.1982“Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştayda görevli olanlar; 3.…” ile başlayan bent 23.06.1982 tarihinde 2686 sayılı Kanunla değiştirildi
  12. 30.12.1980“Ancak, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla Gelir Vergisi mükelleflerinin yıllık…” ile başlayan fıkra 30.12.1980 tarihinde 2365 sayılı Kanunla değiştirildi
  13. 26.06.1964“Gelir Vergisi mükellefleri (Kazancı basit usulde tespit edilenler dahil) ile…” ile başlayan fıkra 26.06.1964 tarihinde 485 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(4)

Bu maddedeki kavramlar

  • Levha
  • Vergi mahremiyeti
  • Hizmet alımı yoluyla çalıştırılanlar
  • Sır ve gizli kalması lazımgelen diğer hususlar
  • Vergi güvenliği amacıyla ilan
  • Vergi inceleme raporuyla tespit

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

173 karar arasından seçildi
  1. İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2022/2591 · K. 2023/617 · T. 30.03.2023
    İDDKOnama
    Davacı tarafından, ticari sırrın tanımı da dikkate alındığında bu bilgilerin verilmesinin şirketleri zor durumda bırakacağı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 5. maddesine göre düzenlemenin vergi mahremiyetine aykırı olduğu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca idarece kişisel verilerin işlenmesinin gündeme geleceği iddialarında bulunulduğu;
  2. 3. Daire · E. 2024/1970 · K. 2025/811 · T. 20.02.2025
    Daire kararıOnama
    davacıya ait bilgilerin kendisine verilmemesinin 213 sayılı Kanun'un 5. maddesinde düzenlenen "Vergi Mahremiyeti" kapsamında da değerlendirilemeyeceğinden,
  3. 7. Daire · E. 2019/4303 · K. 2022/4383 · T. 10.11.2022
    Daire kararıOnama
    … kararıyla, davacının hangi suç ile isnad edildiğini öğrenme ve bu duruma göre savunma yapma hakkı ihlal edilmiş olup davacının savunma hakkının ihlal edildiği tartışmasız olduğu gibi kendisine ait bilgilerin verilmemesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi Mahremiyeti" başlıklı 5. …

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.