TMK Madde 5C. Genel nitelikli hükümler
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TMK m.5, Türk Medeni Kanunu ile Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerinin özel hukuk ilişkilerine uygulanmasının ilkesini düzenler; bu hükümlerin uygulanabilmesi için uygun düşme ölçütünü ve kapsamını belirler. Kime uygulandığı bakımından, medeni hukuk dışındaki tüm özel hukuk ilişkilerini (ticaret, iş, tüketici, devletler özel hukuku gibi) kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
Bu maddedeki kavramlar
- Kanun boşluğu
- Genel nitelikli hükümler
- Özel hukuk ilişkisi
- Uygun düşme ölçütü
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
282 karar arasından seçildi- Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/950 · K. 2024/104 · T. 06.03.2024VDDKBozma
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinde Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerinin, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanacağı düzenlenmiştir.
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2025/9327 · K. 2026/454 · T. 21.01.2026Daire kararıBozma
4721 sayılı Kanun’un 5. maddesinde “Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Genel Nitelikli HükümlerMedeni Hukuk · 1 Medeni Hukuka Giriş ve Başlangıç Hükümleri · 23:34
Bu maddeye özel soru
Türk özel hukuk sisteminde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun genel kanun (lex generalis) niteliği ve diğer özel hukuk dallarıyla olan ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetsizdir?
- A) Uygun düştüğü ölçüde, dürüstlük kuralı gibi genel nitelikli hükümler, özel kanunlarda aksi açıkça düzenlenmedikçe, 4721 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca doğrudan uygulama alanı bulur.
- B) Ticari işlerde, hakkında ticari bir hüküm veya ticari örf ve âdet bulunmayan hallerde mahkemenin genel hükümlere başvurması, Türk Medeni Kanunu'nun tamamlayıcı rolünün bir yansımasıdır.
- C) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun, ticaret şirketlerinin tüzel kişiliğe sahip olduğunu ve Türk Medeni Kanunu çerçevesinde haklardan yararlanabileceğini belirtmesi, bu iki kanun arasındaki organik bağı teyit eder.
- D) Özel bir kanun olan Türk Ticaret Kanunu'nun, kendisini Türk Medeni Kanunu’nun ayrılmaz bir parçası olarak nitelemesi, TMK genel hükümlerinin ticari uyuşmazlıklarda uygulanabilmesi için yegâne hukuki dayanağı teşkil eder.
- E) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun genel nitelikli hükümlerinin de Türk Medeni Kanunu’nun 5. maddesi kapsamında diğer özel hukuk ilişkilerine uygulanması, bu iki kanunun bir bütün olarak özel hukukun temelini oluşturmasının bir sonucudur.
Bu maddeyle ilgili 4 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl