İş K. Madde 41Fazla çalışma ücreti

4857 sayılı İş Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 04.04.2015

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın tanımını, bu çalışmalara ödenecek zamlı ücret oranlarını, işçinin zamlı ücret yerine serbest zaman kullanma seçeneğini, fazla çalışma yapılamayan halleri (gece fazla çalışması, yer altı maden işleri, sağlık nedenli kısa veya sınırlı süreli işler), onay şartını ve yıllık azami fazla çalışma süresini düzenler. Kime uygulandığı bakımından madde, iş sözleşmesiyle çalışan işçiler ve bu işçileri çalıştıran işverenler arasındaki ilişkidir.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.

Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.

Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.

(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâller dışında yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.

(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir.1

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.

  1. 1.(10. fıkra)4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “haftalık otuz altı saati aşan” ibaresi “haftalık otuz yedi buçuk saati aşan” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(2)
  1. 04.04.2015bu fıkra 04.04.2015 tarihinde 6645 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 10.09.2014“Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâller dışında yer altında…” ile başlayan fıkra 10.09.2014 tarihinde 6552 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(8)

Bu maddenin atıf yaptıkları

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

5.175 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2015/2883 K.2018/675 T.2018-04-04
    Hukuk Genel KuruluBozma
    4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır.
  2. 9. Hukuk Dairesi · E. 2015/11786 · K. 2018/5898 · T. 21.03.2018
    Daire kararıBozma
    2- 4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesine göre haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır.
  3. Hukuk Genel Kurulu E.2023/397 K.2023/1163 T.2023-11-29
    Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
    4857 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinin birinci fıkrasına göre, “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Fazla Çalışma
    İs Hukuku · 1.3 Ücret · 8:54
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Genel

Bir otomotiv yedek parça fabrikasında Ar-Ge mühendisi olarak çalışan (M)'nin, işvereni (İ) ile akdettiği iş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 40 saat olarak kararlaştırılmıştır. Fabrikada yeni bir üretim bandının acil olarak devreye alınması gerektiğinden, (İ), (M)'nin de yazılı onayını alarak ilgili hafta içerisinde kendisinden toplam 50 saat çalışmasını istemiştir. (M), bu çalışmalar karşılığında zamlı ücret almayı tercih ettiğini işverene bildirmiştir. Bu durumda, 4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili hükümleri çerçevesinde, (M)'nin o haftaki çalışmasına ilişkin hak kazandığı ücrete dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetlidir?

  1. A) Haftalık sözleşme süresini aşan ilk 5 saatlik çalışma için saat ücreti %25, yasal haftalık çalışma süresini aşan sonraki 5 saatlik çalışma için ise saat ücreti %50 oranında artırılarak ödenmelidir.
  2. B) Sözleşmesel çalışma süresini aşan toplam 10 saatlik çalışmanın tamamı, fazla çalışma niteliğinde olduğundan, her bir saat için ücreti %50 artırılarak ödenmelidir.
  3. C) İşçinin onayı alındığından, sadece yasal haftalık çalışma süresi olan 45 saati aşan 5 saatlik kısım için %50 zamlı ücret ödenmesi yeterli olup, 40 ila 45 saat arasındaki çalışma için ek bir ödeme gerekmemektedir.
  4. D) Haftalık çalışma süresinin 45 saatin altında belirlendiği durumlarda yasal sınırı aşan tüm çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılacağından, 10 saatlik çalışmanın tamamı için ücreti %25 artırılarak ödenmelidir.
  5. E) Üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapıldığından, işçi bu çalışmayı yaptığı her saat karşılığında bir saat otuz dakika serbest zaman kullanma hakkına sahip olur, bu nedenle ayrıca zamlı ücret talep edemez.

Bu maddeyle ilgili 17 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl