İş K. Madde 5Eşit davranma ilkesi
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ve benzeri gerekçelere bağlı ayrımcılık yasağını; tam süreli ile kısmi süreli çalışan ve belirsiz süreli ile belirli süreli çalışan işçiler arasında esaslı sebep olmadan farklı işlem yapılmasını yasaklamayı; cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı ayrımı, cinsiyet nedeniyle eşit değerde işte daha düşük ücret kararlaştırılmasını ve koruyucu hükümlerin daha düşük ücreti haklı kılmasını düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Ek: 6/2/2014-6518/57 md.) İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.
İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz.
İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.
Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.
İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.
İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesi hükümleri saklıdır.
20 nci madde hükümleri saklı kalmak üzere işverenin yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davrandığını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak, işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur.
Değişiklik geçmişi(1)
- 06.02.2014maddenin tamamı 06.02.2014 tarihinde 6518 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(4)
Bu maddenin atıf yaptıkları
- İş K. m.20saklı tutulur
Bu maddedeki kavramlar
- Biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler
- Esaslı sebep
- Ayrım yasağı
- Doğrudan ve dolaylı ayrım
- Eşit davranma borcu
- Eşit değerde iş
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
4.592 karar arasından seçildiİçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (27.09.2023, onama) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.
- Hukuk Genel Kurulu E.2022/551 K.2023/862 T.2023-09-27Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
İlk Derece Mahkemesince Anayasanın 49 uncu ve 55 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 5 inci maddesi hükümleri kapsamında eşit işlem borcuna aykırılık tazminatına hükmedilmiş ise de bu konuda özel düzenleme içeren 4857 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin ilk fıkrasında dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç,
- Hukuk Genel Kurulu E.2022/128 K.2023/549 T.2023-05-31Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
özellikle temel ücret konusunda iş sözleşmesi lehe ise temel ücretin yüksekliği toplu iş sözleşmesindeki ücretle birlikte diğer sosyal hakları da etkileyeceğinden temel ücretin toptan etkisinin olacağı, yararlılık ilkesinin mutlak emredici niteliği ile toplu iş sözleşmesinde geçerli olan düzen ilkesi ile Anayasa'nın 10, 4857 sayılı Kanun'un 5 inci maddesindeki eşitlik ilkesinden önce uygulanacağı belirtilerek direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2016/2010 · K. 2019/7317 · T. 01.04.2019Daire kararıBozma
davacının davalı iş yerinde 01/01/2010-28/05/2012 tarihleri arasında çalıştığını, iş akdinin iş veren tarafından haksız olarak feshedildiğini, davacının bunun üzerine ödenmeyen kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacağının tahsili açtığı davada, davalının iş akdini haksız yere feshettiği ve eşit eyleme eşit işlem borcunu yerine getirmediğinin tespit edildiğini, bu nedenle İş Kanunun 5. maddesi gereğince eşitlik ilkesine aykırı davranan davalının davacıya 4 aylık brüt maaşı tutarında tazminat ödemesi gerektiğini ileri sürerek ayrımcılık tazminatı alacağını talep etmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Eşit Davranma İlkesiİs Hukuku · 1.1 Bireysel İş Hukuku - Genel Hükümler · 13:58
Bu maddeye özel soru
4857 sayılı İş Kanunu'na göre, iş ilişkisinde veya sona ermesinde eşit davranma ilkesine aykırı davranıldığını ispat eden işçi, işverenden aşağıdakilerden hangisini talep edebilir?
- A) Sadece 1 yıllık ücreti tutarında tazminat
- B) Sadece yoksun bırakıldığı hakları
- C) 4 aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminat ile yoksun bırakıldığı hakları
- D) 6 aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminat
- E) 2 aya kadar ücreti tutarındaki tazminat ile işe iadesini
Bu maddeyle ilgili 14 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl