Harçlar K. Madde 123Özel kanunlardaki hükümler

492 sayılı Harçlar Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 04.11.2021

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerin ve istisna edilen işlemlerin harçtan muafiyetini düzenler. Ayrıca iş mahkemelerinde işçi ve çıraklar lehine açılan davalar ile bu mahkemelerden alınan ilamların takibinde muafiyetin hangi ücret düzeyindeki işçiler bakımından uygulanacağını belirler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(Değişik: 20/3/1981 - 2430/3 md.)

Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz.

Ancak, İş Kanununa tabi işçilerin ve çırakların iş mahkemelerindeki dava ve bu mahkemelerden almış oldukları ilamların takiplerinde harçtan muafiyet gündelikleri veya aylık ücretleri 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenen asgari ücreti geçmeyen işçiler ve çıraklar hakkında uygulanır.1

(Ek fıkra: 20/6/2001-4684/23 md.; Değişik: 25/12/2003 - 5035/31 md.) Anonim, eshamlı komandit, limited şirket ve kooperatiflerin kuruluş, pay devri, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler ile Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (Değişik parantez içi hüküm: 15/7/2016- 6728/33 md.) (Bu kooperatifler tarafından bankalardan kullandırılacak krediler için verilecek kefaletler ile Kredi Garanti Fonu Anonim Şirketi ve 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde belirtilen kurumlar tarafından verilecek kefaletler dâhil) bankalar, finansman şirketleri, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilere, bunların teminatlarına ve geri ödenmelerine ilişkin işlemler (yargı harçları hariç) bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.234567

(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/84 md.; Değişik: 15/7/2016-6728/33 md.) Kira sertifikası ihracına dayanak teşkil eden her türlü varlık ve hakların; devri, alımı, satımı, kiralanması, vekaleten yönetimi, kira sertifikası ihracı amacıyla bir ortak girişime ortak olunması, iş sahibi sıfatıyla bir eser veya işin yaptırılması ve bu iş veya eserin kiralanması veya satılması ile bu işlemlere bağlı olarak yapılan her türlü teminat, ipotek ve benzeri işlemler, bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarına ilişkin olarak Yatırım Teşvik Belgesi sahibi yatırımcılarla bu malların üreticileri ve tedarikçileri arasında düzenlenen kâğıtlar, münhasıran yatırım döneminde belge kapsamındaki yatırıma yönelik gayri maddi hakların kiralanması ve satın alınmasına ilişkin düzenlenen kâğıtlar, belge kapsamında sabit kıymet yatırımlarının imal ve inşasına yönelik düzenlenen sözleşmeler, taahhütnameler, teminatlar ve bu mahiyetteki kâğıtlar ile söz konusu yatırımlara yönelik danışmanlık ve teknik müşavirlik hizmetlerine ilişkin düzenlenen kâğıtlarla ilgili işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) İleri teknolojiye sahip ve teknoloji transferi sağlayacak yurt dışında yerleşik şirketlerin satın alınması ile bu alımlara yönelik mali ve hukuki danışmanlık hizmeti alımına ilişkin düzenlenen kâğıtlarla ilgili işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) Yatırımlarda Devlet yardımları hakkında kararlarla belirlenen yüksek ve orta-yüksek teknolojili sanayi sınıfında yer alan ürünlerin imalatına ilişkin olarak imalatçılar ile tedarikçileri arasında mal ve hizmet alımı nedeniyle düzenlenen kâğıtlarla ilgili işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) Binalarda ısı yalıtımı ve enerji tasarrufu sağlamaya yönelik olarak yapılan işlemler ile 17/4/1957 tarihli ve 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanununa göre sanayi sicil belgesini haiz sanayi işletmelerince münhasıran imalat sanayinde kullanılmak üzere yeni makine ve teçhizat alımına yönelik olarak yapılan işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) Ürünlerin yurt dışında tanıtım ve pazarlamasını sağlamak amacıyla, miktarı ticari teamüllere uygun örnek ürünler, tanıtım malzemeleri veya promosyon amaçlı ürünlerin bedelsiz ihracatına ilişkin yapılan işlemler ile yurt dışındaki fuarlara katılım amacıyla yapılan işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) Her türlü gemi, yat ve diğer su araçlarının inşası, yenileme ve dönüşümü ile bakım ve onarımına yönelik olarak düzenlenen kâğıtlarla ilgili işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/33 md.) Öğrencilerin burs veya öğrenim kredisi almak ve okula veya öğrenci yurduna girebilmek için düzenledikleri sözleşme, taahhütname, kefaletname ve benzeri kâğıtlara ilişkin işlemler bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 28/11/2017-7061/31 md.) Kamu özel iş birliği projelerinin finansmanı için yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetler karşılığında fon temin etmek üzere kurulan özel amaçlı kuruluşların, bu fonları proje yüklenicisi firmalara kullandırmasına ilişkin işlemler ile bunların teminatı ve geri ödenmesine ilişkin işlemler, yargı harçları hariç, bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/19 md.) Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler, bu Kanunun (1) sayılı Tarifesinin “(A) Mahkeme Harçları” bölümünün (V) numaralı fıkrasındaki “keşif harcı” ve (1) sayılı Tarifesinin “B) İcra ve iflas harçları” bölümünün (III) numaralı fıkrasındaki “haciz, teslim ve satış harcı” bakımından uygulanmaz.

  1. 1.(2. fıkra)30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle, 123 üncü maddenin ikinci fıkrasında geçen “gündelikleri 200 lira veya aylık ücretleri 6000 lirayı geçmeyen” ibaresi, “ gündelikleri veya aylık ücretleri 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenen asgarî ücreti geçmeyen“ şeklinde değiştirilmiştir.
  2. 2.(3. fıkra)28/3/2007 tarihli ve 5615 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle; bu fıkrada yer alan "nev’i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler ile" ibaresinden sonra gelmek üzere "Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (Bu kooperatifler ile Kredi Garanti Fonu İşletme ve Araştırma Anonim Şirketi tarafından bankalardan kullandırılacak krediler için verilecek kefaletler dahil)" ibaresi eklenmiştir.
  3. 3.(3. fıkra)4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan "harca tabi tutulmaz." ibaresi "bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır." şeklinde değiştirilmiştir.
  4. 4.(3. fıkra)31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle; bu fıkrada yer alan “kredilerin temini ve bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin işlemler” ibaresi “kredilere, bunların teminatlarına ve geri ödenmelerine ilişkin işlemler (yargı harçları hariç)” şeklinde değiştirilmiştir.
  5. 5.(3. fıkra)15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “şirketlerin kuruluş,” ibaresinden sonra gelmek üzere “pay devri,” ibaresi, “bankalar,” ibaresinden sonra gelmek üzere “finansman şirketleri,” ibaresi eklenmiştir.
  6. 6.(3. fıkra)15/2/2018 tarihli ve 7099 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve limited şirketlerin” ibaresi “, limited şirket ve kooperatiflerin” şeklinde değiştirilmiştir.
  7. 7.(3. fıkra)4/11/2021 tarihli ve 7341 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Kredi Garanti Fonu İşletme ve Araştırma Anonim Şirketi” ibaresi “Kredi Garanti Fonu Anonim Şirketi ve 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde belirtilen kurumlar” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(11)
  1. 04.11.2021bu fıkra 04.11.2021 tarihinde 7341 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 15.02.2018bu fıkra 15.02.2018 tarihinde 7099 sayılı Kanunla değiştirildi
  3. 28.11.2017“Kamu özel iş birliği projelerinin finansmanı için yurt dışında ihraç edilen…” ile başlayan fıkra 28.11.2017 tarihinde 7061 sayılı Kanunla eklendi
  4. 15.07.2016“(Bu kooperatifler tarafından bankalardan kullandırılacak krediler için…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla değiştirildi
  5. 15.07.2016“Kira sertifikası ihracına dayanak teşkil eden her türlü varlık ve hakların;…” ile başlayan fıkra 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla değiştirildi
  6. 15.07.2016“Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarına ilişkin olarak…” ile başlayan fıkra 15.07.2016 tarihinde 6728 sayılı Kanunla eklendi
  7. 13.02.2011“Kira sertifikası ihracına dayanak teşkil eden her türlü varlık ve hakların;…” ile başlayan fıkra 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla eklendi
  8. 23.07.2010“Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler,…” ile başlayan fıkra 23.07.2010 tarihinde 6009 sayılı Kanunla eklendi
  9. 25.12.2003“Anonim, eshamlı komandit, limited şirket ve kooperatiflerin kuruluş, pay devri,…” ile başlayan fıkra 25.12.2003 tarihinde 5035 sayılı Kanunla değiştirildi
  10. 20.06.2001“Anonim, eshamlı komandit, limited şirket ve kooperatiflerin kuruluş, pay devri,…” ile başlayan fıkra 20.06.2001 tarihinde 4684 sayılı Kanunla eklendi
  11. 20.03.1981maddenin tamamı 20.03.1981 tarihinde 2430 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(3)

Bu maddedeki kavramlar

  • İstisna
  • Muafiyet
  • Asgari ücret ölçütü
  • Keşif harcı ve haciz, teslim ve satış harcı
  • Kira sertifikası ihracına dayanak varlık
  • Yatırım mali ve yatırım dönemi

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

1.993 karar arasından seçildi
  1. 9. Daire · E. 2022/279 · K. 2023/3414 · T. 05.10.2023
    Daire kararıOnama
    anonim şirket yapısına sahip davacı şirketin de taraf olduğu pay devir sözleşmesinin 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 9. maddesi uyarınca damga vergisinden, 492 sayılı Harçlar Kanununun 123. maddesi uyarınca harçtan istisna olduğundan, akdedilen pay devir sözleşmesi nedeniyle ihtirazi kayıtla ödenen toplam 882.110,54-TL'nin davacı hissesine düşen 1/2 oranındaki 441.055,27 TL'lik kısmında hukuka uyarlık görülmediği,
  2. 3. Hukuk Dairesi · E. 2021/3560 · K. 2021/12156 · T. 29.11.2021
    Daire kararıOnama
    2)Davalı vakıf üniversitesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 56/b ve “Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları, bu Kanunun 56. maddesinde yer alan mali kolaylıklardan, muafiyetlerden ve istisnalardan aynen istifade ederler” şeklindeki Ek Madde 7 atfı ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j ve 123. maddeleri uyarınca harçtan muaftır.
  3. 12. Hukuk Dairesi · E. 2008/27427 · K. 2009/7286 · T. 06.04.2009
    Daire kararıBozma
    01.01.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5035 Sayılı Yasanın 31. maddesi ile değişik 492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun 123/3. maddesi gereğince bankalar, yurtdışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve bunların teminatları ile geri ödemelerine ilişkin işlemlerin harca tabi tutulamayacağı düzenlenmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.