TCK Madde 36Gönüllü vazgeçme
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
5237 sayılı Kanun m.36, teşebbüs aşamasında failin suçu tamamlamaktan gönüllü vazgeçmesini ya da kendi çabasıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlemesini düzenler ve bu hâlde teşebbüsten cezalandırılmamasını, tamamlanmış kısım suç oluşturuyorsa yalnız o suçtan cezalandırılmasını öngörür. Hüküm tek başına hareket eden fail bakımından uygulanır; iştirakte gönüllü vazgeçme ayrıca 41. maddede düzenlenmiştir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç oluşturduğu takdirde, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır.
Madde gerekçesi
Gerek icra hareketleri aşamasında gerekse icra hareketlerinin bitmesinden sonra, failin suçu tamamlamaktan gönüllü olarak vazgeçmesini teşvik etmek modern suç politikasının temel araçlarından biridir. 765 sayılı Türk Ceza Kanununda sadece icra hareketlerinin devamı aşamasında kabul edilen gönüllü vazgeçme, icra hareketlerinin bittiği ancak neticenin meydana gelmediği olaylar bakımından da öngörülmüştür. Böylece suçun icrası sürecindeki bütün aşamalarda gönüllü vazgeçme mümkün hâle gelmektedir. Ancak icra hareketlerinin bitmesinden sonra gönüllü vazgeçmenin kabulü için, vazgeçenin suçun tamamlanmasını önlemek bakımından ciddi bir çaba göstermesi gerekmektedir. Gönüllü vazgeçme hâlinde kişiye ceza verilmemekte, ancak o ana kadar yapılan hareketler ayrıca bir suç oluşturuyorsa sadece o suçtan sorumlu tutulmaktadır. Suç bütün unsurlarıyla tamamlandıktan sonra örneğin çalınan eşyanın geri verilmesi veya kaçırılan kişinin serbest bırakılması hâllerinde, artık vazgeçme değil etkin pişmanlık söz konusudur. Bazı suçlarla ilgili olarak yapılan düzenlemeler bağlamında özel hükümler olarak etkin pişmanlığa yer verilmesinin daha doğru olacağı düşüncesiyle; Hükûmet Tasarısında "tam teşebbüs" aşamasındaki gönüllü vazgeçme karşılığında kullanılan etkin pişmanlıkla ilgili hüküm, Tasarı metninden çıkarılmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Bu maddedeki kavramlar
- Etkin pişmanlık
- Gönüllü vazgeçme
- Teşebbüs
- Cezayı kaldıran şahsi neden
- İcra hareketleri
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
342 karar arasından seçildi- Ceza Genel Kurulu E.2015/258 K.2017/486 T.2017-11-21Ceza Genel KuruluDüzeltilerek onamaYerleşik içtihat
1- Sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nun 36. maddesi uyarınca gönüllü vazgeçme hükmünün uygulanma şartlarının bulunup bulunmadığının,
- 6. Ceza Dairesi · E. 2025/7308 · K. 2026/897 · T. 02.02.2026Daire kararıDüzeltilerek onama
Mağdur üzerinde cebir ve tehdit uygulanması neticesinde mağdurda malı teslim veya malın alınmasına karşı koymama iradesi oluştuktan sonra failin herhangi bir dış etken olmadan malı almadan olay yerinden uzaklaşmasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesinde yer alan "gönüllü vazgeçme" hükümleri devreye girecek failin suç yolunda aldığı mesafe dikkate alınarak gerçekleşen tehdit veya müessir fiil eylemlerinden cezalandırılacaktır.
- 1. Ceza Dairesi · E. 2024/6308 · K. 2025/9279 · T. 19.12.2025Daire kararıDüzeltilerek onama
2. Hükmün gerekçesinde sanığın eyleminin 5237 sayılı Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen gönüllü vazgeçme nedeniyle neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama olarak değerlendirildiği anlatıldığı halde anılan maddenin hüküm fıkrasında gösterilmemesi, hukuka aykırı bulunmuş ise de söz konusu hukuka aykırılık Yargıtay tarafından giderilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Gönüllü VazgeçmeCeza Hukuku Genel · 4 Teşebbüs, İştirak, İçtima · 3:23
Bu maddeye özel soru
Bir kimseyi öldürmek amacıyla zehirli bir içecek hazırlayan M, bu içeceği mağdura içirir. Mağdur zehirlenir ve hastaneye kaldırılır. M, yaptığına pişman olur ve hastaneye giderek doktorlara zehrin türünü söyleyip panzehirin uygulanmasını sağlar. Mağdur, M'nin bu çabası sonucunda ölmekten kurtulur ancak organlarında hasar oluşur. M'nin ceza sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) M, kasten öldürmeye teşebbüsten tam ceza alır.
- B) M, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanır ve cezası indirilir.
- C) M, gönüllü vazgeçme hükümlerinden yararlanır; kasten öldürmeye teşebbüsten ceza almaz, ancak meydana gelen zarar (kasten yaralama) nedeniyle cezalandırılır.
- D) M, sadece taksirle yaralamadan sorumlu olur.
- E) Mağdur ölmediği için M'ye ceza verilmez.
Bu maddeyle ilgili 8 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl