TCK Madde 75Önödeme
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, uzlaşma kapsamındaki suçlar dışında kalan ve yalnız adli para cezasını ya da yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda önödeme (ön ödeme) kurumunu düzenler; ödenecek miktarın hesaplanma ölçütlerini, on günlük ödeme süresini, taksitlendirmeyi, ödemenin kamu davasının açılmamasına veya düşmesine etkisini, altı maddelik sayma usulüyle belirlenen suçlar ile tekerrür halini ve ödeme kayıtlarının tutulmasını içerir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili;1
a)Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını,
b)Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı,2
c)Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise, hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırını,
Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. (Ek cümleler:17/10/2019- 7188/16 md.) Failin on gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/12 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.
(2)Özel kanun hükümleri gereğince işin doğrudan mahkemeye intikal etmesi halinde de fail, hakim tarafından yapılacak bildirim üzerine birinci fıkra hükümlerine göre saptanacak miktardaki parayı yargılama giderleriyle birlikte ödediğinde kamu davası düşer.
(3)Cumhuriyet savcılığınca madde kapsamına giren suç nedeniyle önödeme işlemi yapılmadan dava açılması veya dava konusu fiilin niteliğinin değişmesi suretiyle madde kapsamına giren bir suça dönüşmesi halinde de yukarıdaki fıkra uygulanır.
(4)Suçla ilgili kanun maddesinde yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği hallerde ödenmesi gereken miktar, yukarıdaki fıkralara göre adlî para cezası esas alınarak belirlenir.3
(5)Bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.
(6)(Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Bu madde hükümleri;
1.Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (98 inci maddenin birinci fıkrası),
2.(Ek:7/11/2024-7531/15 md.)(Değişik:24/12/2025-7571/16 md.) Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125),
3.Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (madde 171),
4.Çevrenin taksirle kirletilmesi (182 nci maddenin birinci fıkrası),
5.Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (264 üncü maddenin birinci fıkrası),
6.Suçu bildirmeme (278 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları),
suçları,
b)31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan suç,
c)(Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan suç,
d)(Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan suç,
bakımından da uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.
(7)(Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Ödemede bulunulması üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
- 1.(1. fıkra)24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “üç” ibaresi “altı” şeklinde, “yirmi” ibaresi “otuz” şeklinde değiştirilmiştir.
- 2.(1. fıkra (b) bendi)2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunun 37 nci maddesi ile bu bentte yer alan “otuz” ibaresi “yüz” şeklinde değiştirilmiştir.
- 3.(4. fıkra)24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “üç” ibaresi “altı” şeklinde değiştirilmiştir.
- 4.(6. fıkra (a) bendi)7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle bu bende (1) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere alt bent eklenmiş ve diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 2 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Tasarıdaki metin içerik olarak muhafaza edilmiştir. Ancak, adli para cezasına ilişkin hükümler göz önünde bulundurularak, madde metninin ifadesinde bazı değişiklikler yapılmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Değişiklik geçmişi(10)
- 24.12.20256. fıkra (2) bendi 24.12.2025 tarihinde 7571 sayılı Kanunla değiştirildi
- 07.11.20246. fıkra (2) bendi 07.11.2024 tarihinde 7531 sayılı Kanunla eklendi
- 17.10.20191. fıkra bir cümlesi 17.10.2019 tarihinde 7188 sayılı Kanunla eklendi
- 17.10.20196. fıkra (c) bendi 17.10.2019 tarihinde 7188 sayılı Kanunla eklendi
- 17.10.20196. fıkra (d) bendi 17.10.2019 tarihinde 7188 sayılı Kanunla eklendi
- 24.11.20161. fıkra bir cümlesi 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla eklendi
- 24.11.20161. fıkra bir ibaresi 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla değiştirildi
- 24.11.20164. fıkra 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla değiştirildi
- 24.11.20166. fıkra 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla eklendi
- 24.11.20167. fıkra 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(11)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
- CMK geç. m.8istisna
Bu maddedeki kavramlar
- Önödeme
- Gün para cezası karşılığı miktar
- Önödemeye bağlı kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve düşme kararı
- Önödemeye tabi suç
- Uzlaşma kapsamındaki suç
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
1.214 karar arasından seçildi- 7. Ceza Dairesi · E. 2023/19863 · K. 2024/11142 · T. 09.12.2024Daire kararıRet
Trabzon 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 27/09/2022 tarihli ve 2022/3279 değişik iş sayılı kararı ile, 28/04/2021 tarihinde şüpheli ...'e önödeme önerisi tebliğ edildiği halde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca 10 gün içinde önödemeyi gerçekleştirmediği, süresinden sonra önödeminin yerine getirilmesinin geçersiz olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verilmiş ise de,
- 12. Ceza Dairesi · E. 2024/3623 · K. 2025/4783 · T. 22.05.2025Daire kararıBozma
Hükümden önce 24.10.2019 tarih ve 30928 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 16. maddesi ile 5237 sayılı Kanun'un 75. maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklik uyarınca, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 74. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde düzenlenen suç önödeme kapsamına alındığından; 5237 sayılı Kanun'un yedinci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,
Madde bu karardan sonra (24.12.2025) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.
- 8. Ceza Dairesi · E. 2022/216 · K. 2024/499 · T. 18.01.2024Daire kararıBozma
“6136 sayılı Kanun’un 13/4. maddesinde düzenlenen pek az sayıda yasak niteliği haiz mermi bulundurma suçunun, 02.12.2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile değişik 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca önödeme kapsamına alındığı cihetle, Mahkemesince sanığa usulüne uygun şekilde ön ödeme ihtarı yapılıp, sonucuna göre hukuki durumunun takdir ve değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”
Madde bu karardan sonra (24.12.2025) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- ÖnödemeCeza Hukuku Genel · 5.2 Yaptırımlar - 2 · 11:56
Bu maddeye özel soru
Şüpheli (A), hakkında yürütülen soruşturmada işlediği iddia edilen TCK m. 278 kapsamındaki “suçu bildirmeme” eyleminin, TCK m. 75 uyarınca önödemeye tabi bir suç olduğu Cumhuriyet savcısı tarafından gözden kaçırılmıştır. Savcı, (A) hakkında önödeme usulünü işletmeksizin doğrudan asliye ceza mahkemesinde kamu davası açmış ve iddianame mahkemece kabul edilerek kovuşturma evresine geçilmiştir. Duruşma hazırlığı aşamasında durumu fark eden mahkeme hâkiminin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca vermesi gereken karar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İddianamenin, CMK m. 174/1-c gereğince önödeme usulü uygulanmaksızın düzenlendiği gerekçesiyle Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verir.
- B) Önödeme kurumunun soruşturma evresine özgü bir usul olduğunu, kovuşturma aşamasında uygulanamayacağını belirterek yargılamaya devam eder ve esasa ilişkin bir hüküm kurar.
- C) Cumhuriyet savcısının iddianame düzenleyerek dava açmasının, önödeme teklifinden zımnen vazgeçildiği anlamına geldiğini kabul ederek duruşma günü belirler.
- D) TCK m. 75/3 uyarınca, sanığa önödeme teklifinde bulunur ve sanığın belirlenen miktarı yasal süresi içinde ödemesi halinde kamu davasının düşmesine karar verir.
- E) Soruşturma evresinde usulüne uygun işletilmeyen önödeme nedeniyle kovuşturma şartının gerçekleşmediğini tespit ederek davanın durmasına karar verir.
Bu maddeyle ilgili 19 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl