CMK Madde 139Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 28.03.2023

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Bu madde, soruşturma sırasında kamu görevlilerinin gizli soruşturmacı olarak görevlendirilmesinin koşullarını, bu görevlendirmeye karar verme yetkisini, soruşturmacının kimliğinin değiştirilmesini ve bu kimlikle işlem yapılmasını, belgelerin muhafazasını, soruşturmacının kimliğinin gizli tutulmasını, kovuşturma aşamasında tanık olarak dinlenmesini, soruşturmacının görev ve yükümlülüklerini, görevi sırasında suç işlememesini ve elde edilen kişisel bilgilerin kullanım sınırını düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)(Değişik: 21/2/2014–6526/13 md.) Soruşturma konusu suçun işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde edilememesi hâlinde, kamu görevlileri gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilir. Bu madde uyarınca yapılacak görevlendirmeye hâkim tarafından karar verilir. (Mülga son cümle: 24/11/2016-6763/27 md.)

(2)Soruşturmacının kimliği değiştirilebilir. Bu kimlikle hukukî işlemler yapılabilir. Kimliğin oluşturulması ve devam ettirilmesi için zorunlu olması durumunda gerekli belgeler hazırlanabilir, değiştirilebilir ve kullanılabilir.

(3)Soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin karar ve diğer belgeler ilgili Cumhuriyet Başsavcılığında muhafaza edilir. Soruşturmacının kimliği, görevinin sona ermesinden sonra da gizli tutulur. (Ek cümleler: 15/8/2017-KHK-694/142 md.; Aynen kabul: 1/2/2018- 7078/137 md.) Soruşturmacı, kovuşturma evresinde tanık olarak dinlenmesinin zorunlu olması halinde, duruşmada hazır bulunma hakkına sahip bulunanlar olmadan veya ses ya da görüntüsü değiştirilerek özel ortamda dinlenir. Bu durumda 27/12/2007 tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanununun 9 uncu maddesi hükmü kıyasen uygulanır.

(4)Soruşturmacı, faaliyetlerini izlemekle görevlendirildiği örgüte ilişkin her türlü araştırmada bulunmak ve bu örgütün faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili delilleri toplamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 28/3/2023-7445/19 md.) Hâkim, soruşturmacının yedinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan suç bakımından kamuya açık yerlerde ve işyerlerinde delil toplamak amacıyla ses veya görüntü kaydı yapmasına izin verebilir.

(5)Soruşturmacı, görevini yerine getirirken suç işleyemez ve görevlendirildiği örgütün işlemekte olduğu suçlardan sorumlu tutulamaz.

(6)Soruşturmacı görevlendirilmesi suretiyle elde edilen kişisel bilgiler, görevlendirildiği ceza soruşturması ve kovuşturması dışında kullanılamaz. (Ek: 21/2/2014–6526/13 md.) Suçla bağlantılı olmayan kişisel bilgiler derhâl yok edilir.

(7)Bu madde hükümleri ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:

a)Türk Ceza Kanununda yer alan;

1.Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),

2.Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),

3.Silahlı örgüt (madde 314) veya bu örgütlere silah sağlama (madde 315).

b)Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.

c)Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.

  1. 1.(madde başlığı)24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 27 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “ağır ceza mahkemesince oy birliğiyle” ibaresi “hâkim tarafından” şeklinde değiştirilmiş, aynı maddenin yedinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan “Uyuşturucu” ibaresi “Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın uyuşturucu” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(7)
  1. 28.03.20234. fıkra bir cümlesi 28.03.2023 tarihinde 7445 sayılı Kanunla eklendi
  2. 01.02.20183. fıkra bir cümlesi 01.02.2018 tarihinde 7078 sayılı Kanunla kanunla aynen kabul edildi
  3. 15.08.20173. fıkra bir cümlesi 15.08.2017 tarihinde KHK-694 eklendi
  4. 24.11.2016bir ibaresi 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla değiştirildi
  5. 24.11.20161. fıkra bir cümlesi 24.11.2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  6. 21.02.20141. fıkra 21.02.2014 tarihinde 6526 sayılı Kanunla değiştirildi
  7. 21.02.20146. fıkra bir cümlesi 21.02.2014 tarihinde 6526 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(10)
Bu maddede geçen tanımlar(2)
Soruşturma
Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi
Kovuşturma
İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

265 karar arasından seçildi

İçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (14.02.2024, onama) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.

  1. Ceza Genel Kurulu E.2019/526 K.2021/556 T.2021-11-11
    Ceza Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
    Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yerleşik içtihatları uyarınca CMK'nın 139. maddesi dışındaki suçlar yönünden de kolluk görevlilerinin CMK'nın 160 ve devamı maddeleri uyarınca Cumhuriyet savcısının emri doğrultusunda ve genel yetkileri ile görevleri kapsamında, suç ve failini belirlemek ve suçla ilgili delil toplamak için suça azmettirmeksizin veya teşvik etmeksizin bilgi toplayabilmeleri mümkün ise de;
  2. 10. Ceza Dairesi · E. 2025/6215 · K. 2025/11675 · T. 19.11.2025
    Daire kararıOnama
    3. 5271 sayılı Kanun'un 139. maddesi uyarınca verilen gizli soruşturmacı görevlendirilmesi kararının hukuka aykırı olduğuna,
  3. 10. Ceza Dairesi · E. 2016/3441 · K. 2017/2790 · T. 15.06.2017
    Daire kararıBozma
    5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 139. maddesine göre örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar açısından gizli soruşturmacı atanabileceği, kolluk görevlisinin Cumhuriyet savcısının emri doğrultusunda ve genel görevi kapsamında, kimliğini gizleyerek, alıcı rolüne girip,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Ceza Muhakemesi Hukuku

I. Kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması II. Başka suretle delil elde edilememesi III. Gecikmesinde sakınca bulunan halin varlığı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre gizli soruşturmacı görevlendirilebilmesi için yukarıdaki koşullardan hangisinin/hangilerinin gerçekleşmesi gerekir?

  1. A) I ve II
  2. B) II ve III
  3. C) I, II ve III
  4. D) I ve III
  5. E) Yalnız I

Bu maddeyle ilgili 13 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl