İl Özel İdaresi Kanunu Madde 4Kuruluş
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 4. maddesi, il özel idaresinin nasıl kurulacağını ve hangi koşulda tüzel kişiliğinin sona ereceğini düzenler. Hüküm, il özel idaresinin kuruluşu ve sona ermesi bakımından her ile uygulanır. Maddenin düzenlemediği konular şunlardır: il özel idaresinin tanımı ve niteliği (m.3), görev ve yetkileri (m.6, m.7), organları (m.8 ve izleyen maddeler) ve il özel idaresinin 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir illerinde kaldırılması (6360 sayılı Kanun m.1/5).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
İl özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.
Bu maddede geçen tanımlar(1)
- İl özel idaresi
- İl halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini
Bu maddedeki kavramlar
- İl özel idaresi
- Tüzel kişiliğin sona ermesi
- Kanunla kuruluş
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Coğrafi büyüklüğü ve il merkezine olan uzaklığı sebebiyle kamu hizmetlerinin sunumunda verimlilik sorunları yaşayan bir ilin bazı ilçelerinin ayrılarak yeni bir idari merkez etrafında toplanması ve yeni bir il kurulması planlanmaktadır. Bu süreçte, kurulacak yeni ilin ve bu ile bağlı olarak teşekkül edecek il özel idaresinin hukuki statüsü ve kuruluş usulü hakkında tartışmalar ortaya çıkmıştır. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, yeni bir ilin kurulmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Yeni bir ilin kurulması ve buna bağlı olarak yeni bir il özel idaresi tüzel kişiliğinin oluşturulması, münhasıran kanunla mümkündür.
- B) İl sınırlarının değiştirilmesi Cumhurbaşkanı onayı ile yapıldığından, bir ilin bölünerek yeni bir il kurulması da aynı usule tabidir.
- C) Anayasa'nın 126. maddesi, kamu hizmetlerinin gereklerine göre illerin kurulmasını merkezi idarenin bir görevi olarak tanımladığından, bu yetki Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kullanılabilir.
- D) İlgili ilin idare kurulu ve umumi meclisinin müspet mütalaaları alındıktan sonra İçişleri Bakanlığının tasvibiyle yeni il kurulur.
- E) 5302 sayılı Kanun uyarınca il özel idaresi ilin kurulmasıyla tüzel kişilik kazandığından, öncelikle kurulacak il özel idaresi için Cumhurbaşkanı onayı alınması zorunludur.