Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu Madde 8Tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, tarım arazilerinin dört sınıfa ayrılmasını, asgari tarımsal arazi büyüklüğünü, bu büyüklüğe erişen arazinin bölünemez nitelik kazanmasını ve tarım arazilerinin ifraz, hisselendirme ve pay ile paydaş sayısı artırımı yasağını düzenler. Ayrıca kooperatiflerin belirli alanlardaki taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinimini sınırlar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Değişik: 31/1/2007-5578/2 md.)
Tarım arazileri; doğal özellikleri ve ülke tarımındaki önemine göre, nitelikleri Bakanlık tarafından belirlenen mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve marjinal tarım arazileri olarak sınıflandırılır. Ayrıca Bakanlık tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve kullanımı ile ilgili farklı sınıflandırmalar yapabilir.
(Değişik fıkra: 30/4/2014-6537/4 md.) Asgari tarımsal arazi büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik, ekolojik ve teknik özellikleri gözetilerek Bakanlık tarafından belirlenir. Belirlenen asgari büyüklüğe erişmiş tarımsal araziler, bölünemez eşya niteliği kazanmış olur.
(Değişik fıkra: 30/4/2014-6537/4 md.) Asgari tarımsal arazi büyüklüğü; mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemez. Bakanlık asgari tarımsal arazi büyüklüklerini günün koşullarına göre artırabilir. Tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemez, hisselendirilemez, Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere pay ve paydaş adedi artırılamaz. Ancak, tarım dışı kullanım izni verilen alanlar veya çay, fındık, zeytin gibi özel iklim ve toprak ihtiyaçları olan bitkilerin yetiştiği alanlarda arazi özellikleri nedeniyle belirlenen asgari tarımsal arazi büyüklüğünden daha küçük parsellerin oluşması gerekli olduğu takdirde, Bakanlığın uygun görüşü ile daha küçük parseller oluşturulabilir. (Ek cümle: 19/4/2018- 7139/40 md.) Yatırım programında yer alan kamu yatırımı projeleri muhtevasında yapılan zorunlu ifraz işlemlerinde Bakanlık onayı aranmaz.
(Mülga fıkra: 30/4/2014-6537/4 md.)
(Ek fıkra:11/6/2026-7584/23 md.) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa tabi kooperatifler, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarındaki tarımsal niteliği korunacak alanlar ile bu planlar dışında kalan ve bu Kanuna tabi alanlarda yer alan taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinemezler. Ancak tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatiflerin mezkûr alanlardaki taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinimi Bakanlığın iznine tabidir.
- 1.(madde başlığı)30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle bu maddenin başlığı “Tarım arazilerinin sınıflandırılması ve arazi parsel büyüklüklerinin belirlenmesi” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Değişiklik geçmişi(6)
- 11.06.2026“24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa tabi kooperatifler,…” ile başlayan fıkra 11.06.2026 tarihinde 7584 sayılı Kanunla eklendi
- 19.04.2018“Yatırım programında yer alan kamu yatırımı projeleri muhtevasında yapılan…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 19.04.2018 tarihinde 7139 sayılı Kanunla eklendi
- 30.04.2014“Asgari tarımsal arazi büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik,…” ile başlayan fıkra 30.04.2014 tarihinde 6537 sayılı Kanunla değiştirildi
- 30.04.2014“24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa tabi kooperatifler,…” ile başlayan fıkra 30.04.2014 tarihinde 6537 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
- 30.04.2014bir ibaresi 30.04.2014 tarihinde 6537 sayılı Kanunla değiştirildi
- 31.01.2007maddenin tamamı 31.01.2007 tarihinde 5578 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(3)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddede geçen tanımlar(3)
- Bakanlık
- Tarım ve Köyişleri Bakanlığını
- Toprak
- Mineral ve organik maddelerin parçalanarak ayrışması sonucu oluşan, yeryüzünü ince bir tabaka halinde kaplayan, canlı ve doğal kaynağı
- Arazi
- Toprak, iklim, topografya, ana materyal, hidroloji ve canlıların değişik oranda etkisi altında bulunan yeryüzü parçasını
Bu maddeyi uygulayan kararlar
783 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2013/2377 K.2015/2010 T.2015-09-30Hukuk Genel KuruluBozma
Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık bir kısım davalıların kabul beyanları da dikkate alındığında 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8. maddesine göre 853 parsel sayılı tarla niteliğindeki taşınmazın dava konusu edilen kısmının ifraz kabiliyetinin bulunup bulunmadığı, noktasında toplanmaktadır.
- Hukuk Genel Kurulu E.2020/568 K.2021/194 T.2021-03-04Hukuk Genel KuruluOnama
dava konusu taşınmazın 5578 sayılı Kanun ile değiştirilen 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 8. maddesine göre bölünemez nitelikte tarım arazisi olduğunu, bölünemez büyüklükteki tarım arazilerinin mirasa konu olmaları ve üzerlerinde her ne şekilde gerçekleşmiş olursa olsun birlikte mülkiyete konu olmaları durumunda bu arazilerin ifraz edilemez paylarının üçüncü şahıslara satılamayacağını, devredilemeyeceğini ve rehnedilemeyeceğini, bunların ancak aynı parseldeki diğer paydaşlara satışının mümkün olduğunu,
- 1. Hukuk Dairesi · E. 2025/2758 · K. 2025/5056 · T. 17.11.2025Daire kararıOnama
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 8. maddesi hükmünün kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle hakimin davalının kabulü ile bağlı olmayacağı, dava konusu 1 02... parsel sayılı taşınmazın, içinde incir ve narenciye ağacı olan tarla vasfında olduğu, 5403 sayılı Kanun uyarınca asgari tarımsal arazi büyüklüğüne erişen taşınmazın bölünemez eşya niteliği kazandığı,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.