TBK Madde 1163. Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Bu madde, borçlunun borcu ifa ederken veya bir borç ilişkisinden doğan hakkı kullanırken yardımcı kişi kullanmasından doğan sorumluluğunu düzenler. Borçlunun yardımcılarının alacaklıya verdiği zararın borçluya yüklenmesinin koşullarını, yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluğu önceden yapılan anlaşmayla kaldırma veya sınırlama imkânını ve bu imkânın uzmanlık gerektiren hizmetlerde kesin olarak sınırlandırılmasını kapsar.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Borçlu, borcun ifasını veya bir borç ilişkisinden doğan hakkın kullanılmasını, birlikte yaşadığı kişiler ya da yanında çalışanlar gibi yardımcılarına kanuna uygun surette bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür.

Yardımcı kişilerin fiilinden doğan sorumluluk, önceden yapılan bir anlaşmayla tamamen veya kısmen kaldırılabilir.

Uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya sanat, ancak kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebiliyorsa, borçlunun yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 100 üncü maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 115 inci maddesinde, yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 100 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan "3. Muavin şahıs ların mesuliyeti" şeklindeki ibare, Tasarıda "3. Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 100 üncü maddesinin son fıkrasında, sorumsuzluk anlaşması yapıldığı sırada alacaklının borçlunun hizmetinde olması veya sorumluluğun, hükümetçe imtiyaz suretiyle verilen bir meslek veya sanatın icrasından doğması durumunda, sorumsuzluk anlaşmasıyla, borçlunun yardımcı kişilerin sadece hafif kusurlarından sorumlu olmayacağının kararlaştırılabileceği öngöriilmüştür. Tasarının 115 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde öngörülen yeni hükme göre ise: "Uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya san'at, ancak, kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebiliyorsa, borçlunun yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlu olmayacağına ilişkin yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür." Böylece, uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya san'at, ancak, kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebildiği takdirde, borçlunun, ifa yardımcılarının hafif kusurundan bile sorumluluktan kurtulması yolunun ka patılması amaçlanmıştır. Gerçekten, bu dummda borçlunun değil, alacaklının korunması, menfaatler dengesine de uygun düşer. Bu nedenle, söz konusu hükme aykırı olarak yapılan bir anlaşma, Tasarının 27 nci maddesinin birinci fıkrası anlamında, kesin hükümsüzlük yaptırımına bağlanmıştır. Maddenin son fıkrasında, sorumsuzluk anlaşması yapıldığı sırada alacaklının borçlunun hizmetinde olması dummunda, borçlunun sadece hafif kuşum için geçerli bir sorumsuzluk anlaşması yapabileceği kabul edilmiştir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Atıflar(1)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

76 karar arasından seçildi
  1. 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/543 · K. 2025/3954 · T. 10.09.2025
    Daire kararıOnama
    davacıların desteği ...'nın davalı şirkete ait havuzda boğularak vefat ettiği ve olayın meydana gelmesinde davalı şirketin gerekli güvenlik önlemlerini almaması nedeniyle %55 oranında asli kusurlu olduğu, dava dışı cankurtaran 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 116. maddesine göre yardımcı kişi konumunda bulunduğundan davalı şirketin kendi kusuru yanında yardımcı kişinin kusuru ile birlikte davacıya karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu,
  2. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/1126 · K. 2026/44 · T. 14.01.2026
    İstinafRet
    Zira sorumsuzluk sözleşmesi hükümlerine sınırlama getiren 818 sayılı Borçlar Kanununun 99/2 ve 100/3. maddeleri ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 115/3 ve 116/3. maddeleri gereğince, bankaların hafif kusurlarından dolayı ortaya çıkan sorumluluğunu kaldıran sözleşme hükümleri geçersiz olacaktır.
  3. 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/5742 · K. 2024/3402 · T. 30.04.2024
    Daire kararıOnama
    Kargo Yurt içi ve Yurt dışı Taşımacılık A.Ş.'nin meydana gelen zarardan sorumlu olduğu, ayrıca 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nda (6098 sayılı Kanun) istihdam edenin sorumluluğuna ilişkin 66'ncı veya ifa yardımcısının fiilinden kaynaklanan sorumluluğuna ilişkin 116 ncu madde gereğince de ...

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

Türk Borçlar Kanunu uyarınca "ifa yardımcısının fiillerinden sorumluluk" hükümleri kapsamında Mert’in sorumluluğu ile ilgili hangisi doğrudur?

  1. A) Mert, yardımcısı Can’ı seçerken ve denetlerken gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse (kurtuluş kanıtı) sorumluluktan kurtulur.
  2. B) Mert, borcun ifasını yardımcılarına bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada Aras’a verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür ve bu sorumlulukta kurtuluş kanıtı getirme imkanı yoktur.
  3. C) Aras, sadece zararı bizzat veren teknik personel Can’a dava açabilir; Mert sorumlu değildir.
  4. D) Mert’in sorumluluğu kusur sorumluluğudur; Aras, Mert'in bizzat kusurlu olduğunu ispat etmelidir.
  5. E) Can ayırt etme gücüne sahipse Mert’in sorumluluğu kendiliğinden sona erer.

Bu maddeyle ilgili 5 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl