TBK Madde 125

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Türk Borçlar Kanunu'nun temerrüt halinde alacaklıya tanıdığı seçimlik hakları düzenler: borcun ifası ile gecikme tazminatı isteme hakkı (birinci seçimlik hak), ifadan vazgeçerek zararın giderilmesini isteme veya sözleşmeden dönme hakkı (ikinci seçimlik hak) ve sözleşmeden dönme halinde tarafların karşılıklı iade ve menfi zarar sorumluluğu. Kurallar karşılıklı borç yükleyen sözleşmeler bakımından uygulanır; borçlu ile alacaklı arasındaki sözleşme ilişkisinde temerrüde düşen tarafa karşı işler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir.

Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.

Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.

d. Sürekli edimli sözleşmelerde

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 106 nci maddesinin ikinci fıkrası ile 108 inci mad desini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 124 üncü maddesinde, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüde düşen borçlu karşısındaki alacaklının seçimlik hakları düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 108 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "c. Feshin hükümleri" şeklindeki ibare, Tasarıda "c. Seçimlik haklar" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 106 nci maddesinin ikinci fıkrası, Tasarının 124 üncü mad desinde, iki fıkraya bölünerek düzenlenmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun söz konusu fıkrasında kullanılan "Bu mehil zarfında borç ifa edilmemiş bulunduğu surette" şeklindeki ibare, Tasarının 124 üncü maddesinin birinci fıkrasında "Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde borcunu ifa et memişse" şekline dönüştürülmüştür. 818 sayılı Borçlar Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan "Akitten rücu eden alacaklı" şeklindeki ibare, Tasarının aynı maddesinin üçüncü fıkrasında "Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar" şeklinde değiştirilmiştir. Gerçekten, karşılıklı edimleri içeren bir sözleşmede tarafların, birbirlerine karşı, aynı zamanda hem alacaklı ve hem de borçlu oldukları göz önünde tu tulursa, Tasarıda kullanılan "taraflar" şeklindeki ibare yerindedir. Çünkü, böyle bir sözleşmede, kendi edimini ifa eden taraf, bir yandan "borçlu" sıfatıyla hareket etmekte, diğer yandan karşı edim alacağı yönünden "alacaklı" sıfatını kazanmaktadır. Maddenin son fıkrasında, borçlunun temerrüdü nedeniyle sözleşmeden dönen alacaklının uğradığı zararın giderilmesini isteyebileceği belirtilmektedir. Burada, alacaklının giderilmesini isteyebileceği zarar, olumsuz zarar, yani sözleşme yapılmamış olsaydı uğramayacak olduğu zarardan ibarettir. Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur. - 7 3 -

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Atıflar(1)

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

567 karar arasından seçildi
  1. 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/2480 · K. 2025/3061 · T. 27.05.2025
    Daire kararıOnama
    davacının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 125. maddesi gereği seçimlik haklarını kullanabileceği, davacının sözleşmenin ayakta tutulmasıyla müspet zarara hükmedilmesini istediği, alacak talebi sözleşmeden kaynaklandığından 50.000,00 TL'ye dava tarihinden, bakiye 1.050.000,00 TL'ye ise ıslah tarihinden itibaren faiz yürütmek gerektiği gerekçesiyle; davanın kabulüne, toplam 1.100.000,00 TL alacağın 50.000,00 TL'sine dava, 1.050.000,
  2. 6. Hukuk Dairesi · E. 2024/1099 · K. 2025/1542 · T. 16.04.2025
    Daire kararıOnama
    verilen süre uzatımlarına rağmen davalı - karşı davacı yüklenicinin edimlerini yerine getirmediği, ihale kapsamında olmayan imalatların verilen süreyi etkilemeyeceği, işin tasfiyeyi gerektirecek seviyede olmadığı, sözleşmelerin feshedilmesinde davacı - karşı davalı idarenin haklı olduğu ve Türk Borçlar Kanunu'nun 125/2. maddesi uyarınca menfi zararını isteyebileceği, zararın kaçırılan fırsat yöntemine göre hesaplanmasının gerektiği,
  3. 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/3106 · K. 2024/1284 · T. 22.04.2024
    Daire kararıBozma
    bir çekin ise eski tip olması nedeniyle iptal edildiği, davacının satış bedelini verilen çekler ile tahsil edemediği, satış bedelini ödemeyen davalının sebepsiz olarak zenginleştiği ve sözleşme tarihi ile temerrüde düştüğü, davacının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 125 inci maddesi uyarınca borcun ifasını ve gecikme zammını talep ettiği, alınan bilirkişi raporunun denkleştirici adalet ilkesine uygun olması nedeniyle davacının gerçek zararının tespit edildiği gerekçesiyle;

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Borçlar Hukuku Genel Hükümler

Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede (Örn: Satış), borçlunun temerrüde düşmesi halinde alacaklıya tanınan "seçimlik haklar" vardır. Alacaklı, borçluya uygun bir süre (mehil) verdikten sonra bu hakları kullanabilir. Aşağıdakilerden hangisi alacaklının kullanabileceği seçimlik haklardan biri değildir?

  1. A) Aynen ifayı ve gecikme tazminatını istemek
  2. B) Aynen ifadan vazgeçip müspet zararını (ifadan beklenen yararı) istemek
  3. C) Sözleşmeden dönüp menfi zararını (sözleşme hiç yapılmasaydı uğramayacağı zararı) istemek
  4. D) Sözleşmeyi feshedip sebepsiz zenginleşme davası açmak (Ani edimli sözleşmelerde)
  5. E) Borçlunun hapis cezası ile cezalandırılmasını istemek

Bu maddeyle ilgili 9 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl