TBK Madde 16
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, imza atamayan kişilerin senet ve sözleşmelerde imza yerine hangi işaretleri kullanabileceğini düzenler: parmak izi, el ile yapılmış bir işaret ve mühür; bu işaretlerin geçerliliği için usulüne göre onaylanma koşulu getirir. Kambiyo senetlerine ilişkin özel hükümleri saklı tutar. Madde, imzanın kendisinin tanımını, imzanın hangi belgelerde zorunlu olduğunu, imzanın yetki belgesi veya temsil ilişkisini ve elektronik imzayı düzenlemez (imza ve şekil kurallarının genel çerçevesi için bkz.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
İmza atamayanlar, imza yerine usulüne göre onaylanmış olması koşuluyla, parmak izi, el ile yapılmış bir işaret ya da mühür kullanabilirler.
Kambiyo senetlerine ilişkin hükümler saklıdır.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 15 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 16 ncı maddesinde, imza yerine geçen işaretler düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 15 inci maddenin kenar başlığında kullanılan "d. İmza makamına kaim olacak işaretler" ibaresi, Tasarıda, "d. İmza yerine geçen işaretler" şeklinde değiştirilmiştir. Tasarının 16 ncı maddesinde, imza yerine geçen işaretler düzenlenmekle birlikte, kambiyo senetlerine ilişkin hükümler saklı tutulmaktadır. Nitekim, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun poliçelere ilişkin 668 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre: "El yazısı ile olan imza yerine, mihaniki herhangi bir vasıta veya el ile yapılan veyahut tasdik edilmiş olan bir işaret yahut resmî bir şahadet name kullanılamaz." Bu hüküm, aynı Kanunun 690 ıncı maddesinin birinci fıkrasında yapılan yol lama uyannca, bonolar hakkında da uygulanır. Yine aynı Kanunun 730 uncu maddesinin (19) numaralı bendinde, poliçelere ilişkin 668 inci maddeye yapılan yollama uyarınca, çeklerde de imzanın keşideci tarafından elle atılması yasal bir zomnluluktur. 818 sayılı Borçlar Kanununun 15 inci maddesinde, imza atamayan kişilerin "usulen tasdik olunmuş ve el ile yapılmış bir alâmet vazetmeye yahut resmî bir şahadetname kullanmaya mezun" oldukları belirtildiği hâlde, Tasarının 16 ncı maddesinde, imza atamayanların "imza yerine, parmak izi veya usulüne göre onaylanmış olması koşuluyla, el ile yapılmış bir işaret veya mühür" kullan abilecekleri öngörülerek, söz konusu maddenin, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Ka nunumuzun 297 nci maddesindeki düzenlemeyle uyumlu bir hâle gelmesi sağlanmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kambiyo senetleri
- İmza yerine geçen işaret
- Usulüne göre onay
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddenin ders anlatımı
- Sözleşmelerde ŞekilBorclar Hukuku · 2.1 Borcun Kaynakları - Sözleşme · 9:02
Bu maddeye özel soru
İlerlemiş yaşı ve elindeki titreme (tremor) rahatsızlığı nedeniyle imza atma kabiliyetini yitirmiş olan Hayriye Hanım, komşusu Beril'den borç para almış ve bu borca karşılık bir bono (emre muharrer senet) düzenlenmiştir. Hayriye Hanım, bononun borçlu kısmına imza atamadığı için mahalle muhtarının ve iki komşusunun huzurunda parmak izini basmıştır. Muhtar, Hayriye Hanım'ın kimliğini doğruladığını ve parmak izinin kendi huzurunda basıldığını belirten basit bir tutanak düzenlemiştir. Borcun vadesi geldiğinde ödenmemesi üzerine Beril, bonoya dayanarak icra takibi başlatmıştır. Hayriye Hanım ise parmak iziyle oluşturulan bu senedin geçersiz olduğunu ileri sürerek menfi tespit davası açmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun imza ve imza yerine geçen işaretlere ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde, somut olayın hukuki akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Mahalle muhtarının resmi bir makam olması sebebiyle, onun huzurunda basılan parmak izi ve düzenlenen tutanak, kanunun aradığı “usulüne göre onaylanma” şartını yerine getirdiğinden borç ilişkisi geçerli olarak kurulmuştur.
- B) Hayriye Hanım’ın imza atamaması, onun fiil ehliyetinin kısıtlı olduğunu gösterir; bu nedenle yasal temsilcisinin onayı olmaksızın yaptığı bu hukuki işlem kesin hükümsüzdür.
- C) İmza yerine geçen parmak izinin geçerli olabilmesi için usulüne göre onaylanmış olması veya noterlikçe düzenlenmiş olması gerektiğinden, muhtar ve komşular huzurunda yapılan işlem kanunun aradığı şekil şartını sağlamaz ve Hayriye Hanım'ı bağlamaz.
- D) Borçlar hukukunda şekil serbestisi ilkesi geçerli olduğundan ve Hayriye Hanım'ın borçlanma iradesi açıkça belli olduğundan, parmak izinin onaysız olması senedin geçerliliğini etkilemez.
- E) Hayriye Hanım'ın parmak izi basmasına şahitlik eden komşuların okuryazar olmaları ve bunu tutanağa geçirmeleri halinde, noter onayı şartı aranmaksızın işlem geçerli kabul edilir.
Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl