TBK Madde 19D. Sözleşmelerin yorumu, muvazaalı işlemler

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19. maddesi, sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında esas alınacak iradeyi, ayrıca borç tanıma senedine güvenen üçüncü kişiye karşı muvazaa savunmasının sınırını düzenler. Hüküm, tarafların gerçek ve ortak iradesinin yazılı beyanın önüne geçtiği tüm sözleşme türlerinde ve taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda uygulanır; ikinci fıkrası ise borçlu ile borç tanımasına güvenen üçüncü kişi arasındaki ilişkiye özgüdür.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.

Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 18 inci maddesini karşılamaktadır. Tasannm iki fıkradan oluşan 19 uncu maddesinde, sözleşmelerin yorumunda göz önünde tutula cak ilke ile işlemin muvazaalı olduğu savunmasının ileri sürülemeyeceği durum düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 18 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "d. Akitlerin tef siri, muvazaa" şeklindeki ibare, Tasarıda "D. Sözleşmelerin yorumu, muvazaalı işlemler" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasına göre, bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenip yorumlan masında, taraflann yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcükler değil, on ların gerçek ve ortak iradeleri esas alınacağı düzenlenmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında ise, Tasarının 17 nci maddesinin gerekçesinde de açıklandığı gibi, yazılı bir "borç tanımasf'na güvenerek alacağı kazanmış üçüncü kişiye karşı, işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunulamayacağı belirtilmektedir. Metninde yapılan anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

3.698 karar arasından seçildi

İçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (26.11.2025, onama) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.

  1. Hukuk Genel Kurulu E.2024/752 K.2025/415 T.2025-07-02
    Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
    “…Uyuşmazlığa uygulanması gereken 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun "Sözleşmelerin Yorumu” başlıklı 19. maddesine göre; bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.
  2. Hukuk Genel Kurulu E.2019/854 K.2022/200 T.2022-02-24
    Hukuk Genel KuruluBozma
    Dava, Türk Borçlar Kanununun 19. maddesi gereğince genel muvazaa hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
  3. 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/14288 · K. 2024/6116 · T. 12.06.2024
    Daire kararıOnama
    Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 19.maddesi gereğince açılmış muvazaa hukuksal nedeni dayalı iptal davasıdır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Sözleşmelerde Şekil
    Borclar Hukuku · 2.1 Borcun Kaynakları - Sözleşme · 9:02
  • Sözleşmelerin Yorumu
    Borclar Hukuku · 2.1 Borcun Kaynakları - Sözleşme · 13:30
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Borçlar Hukuku Genel Hükümler

Muvazaa (danışıklılık), kural olarak her türlü borçlandırıcı ve tasarruf işleminde yapılabilir. Ancak hukuk mantığı gereği, "karşı tarafa ulaşması gerekmeyen" bazı tek taraflı işlemlerde muvazaa mümkün değildir. Aşağıdakilerden hangisi **muvazaanın yapılamayacağı** hukuki işlemlerden biridir?

  1. A) Kira sözleşmesinin feshi
  2. B) Yetkisiz temsilciye icazet verilmesi
  3. C) Vasiyetname düzenlenmesi
  4. D) Alacağın temliki
  5. E) İbra sözleşmesi

Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl