TBK Madde 222. Yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, genel işlem koşullarının yazılmamış sayılmasının sözleşmenin geri kalanına etkisini düzenler. Yazılmamış sayılan koşullar dışındaki hükümlerin geçerliliğini koruyacağını ve kısmi yazılmamış sayılma yaptırımını öngörür. Düzenleyenin, yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı sözleşmeyi yapmayacağını ileri sürmesini engeller. Kime uygulanacağı, genel işlem koşullarını hazırlayan düzenleyen ile karşı taraf arasındaki sözleşme ilişkisidir.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Sözleşmenin yazılmamış sayılan genel işlem koşulları dışındaki hükümleri geçerliliğini korur. Bu durumda düzenleyen, yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremez.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "2. Yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi" kenar başlıklı yeni bir maddedir. Tasannın tek fıkradan oluşan 22 nci maddesinde, yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi düzen lenmektedir. Maddeye göre, yazılmamış sayılan genel işlem koşullannı içeren bir sözleşmenin, bu genel işlem koşullan dışındaki diğer hükümleri geçerli olmaya devam edecektir. Nitekim, aynı konuyu düzenleyen Alman Medenî Kanununun (BGB) 306 ncı maddesinde yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi ile ilgili olarak geçerlilik ilkesi benimsenmiş ve oluşabilecek sözleşme boşluklarının kanun hükümleriyle doldurulacağı ifade edilmiştir. Bu sonuç, Hukukumuza yabancı değildir. Meselâ, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1266 ncı maddesinin son fıkrasında, sigorta poliçelerinde okunamayan genel işlem koşulları yerine kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmekle, sözleşmelerin geçerli kalacağı esası benimsenmiş bulunmaktadır. Tasarının 22 nci maddesinin ikinci cümlesinde ise, düzenleyen tarafın dan, yazılmamış sayılan genel işlem koşulları olmasaydı asıl sözleşmenin yapılmayacağı ve bu sözleşmeyle bağlı olunmayacağının ileri sürülemeyeceği öngörülmüştür. Bu düzenlemeyle, Alman Medenî Kanununun (BGB) 306 ncı maddesinin üçüncü fıkrasından aynlınmıştır. Böylece sözleşmeyi düzenleyenin Tasarının 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi hükmünden kıyas yoluyla yararlanması önlenmiş bulunmaktadır. Sözleşmenin diğer tarafının ise, söz konusu hükümden yarar lanabileceğinde duraksama yoktur. 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1466 ncı maddesinde de özdeş bir düzenlemeye yer verilmiştir. Gerçekten bu düzenlemede, kanun ya da yetkili makamlarca belir lenen en yüksek bedeli aşan sözleşmelerin bu bedel üzerinden yapılmış sayılacağı ve bu bedelden fazla olarak yerine getirilmiş edimlerin iadesinin gerekeceği, bu durumlarda 818 sayılı Borçlar Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesinin uygulanmayacağı öngörülmüştür.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

129 karar arasından seçildi
  1. 17. Hukuk Dairesi · E. 2012/4598 · K. 2012/10356 · T. 02.10.2012
    Daire kararıOnama
    Türk Borçlar Kanununun 22. maddesinde "yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi" kenar başlığıyla " Sözleşmenin yazılmamış sayılan genel işlem şartları dışındaki hükümleri geçerliliğini korur.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Genel İşlem Koşulları
    Borclar Hukuku · 2.1 Borcun Kaynakları - Sözleşme · 13:48
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Borçlar Hukuku Genel Hükümler

Bir finansal kiralama şirketi, müşterisi olan KOBİ ile imzaladığı standart form sözleşmeye, "Kiracının temerrüdü halinde, şirketin sözleşmeyi feshetmesi durumunda, kalan tüm kira bedelleri muaccel olacağı gibi, kiralanan malın iadesine rağmen malın ikinci el satış değerinin muaccel olan borcu karşılamaması halinde dahi şirket, aradaki fark için kiracıya rücu etmeyecektir" şeklinde bir hüküm eklemiştir. Ancak bu hükmün devamında, neredeyse fark edilmeyecek küçüklükte bir puntoyla, bu kuralın sadece şirketin yazılı ve özel onayı ile uygulanabileceği belirtilmiştir. Mahkeme, bu hükmü, dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer tarafın aleyhine, onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte bulmuş ve genel işlem koşullarının içerik denetimi kapsamında "yazılmamış sayılmasına" karar vermiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre, bu kararın sözleşmenin bütünlüğüne olan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Yazılmamış sayılan bu hüküm haricinde, sözleşmenin diğer hükümleri geçerliliğini korur.
  2. B) Kısmi hükümsüzlüğe ilişkin genel kural uyarınca, söz konusu hüküm olmaksızın tarafların sözleşmeyi yapmayacakları anlaşılıyorsa sözleşmenin tamamı kesin hükümsüz olur.
  3. C) Sözleşmenin tamamı, dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle iptal edilebilir hale gelir ve KOBİ'nin bu hakkını kullanması beklenir.
  4. D) Finansal kiralama şirketi, bu hüküm olmasaydı sözleşmeyi mevcut şartlarla yapmayacağını ispat ederek sözleşmenin tamamının kesin hükümsüzlüğünü ileri sürebilir.
  5. E) Yazılmamış sayılan hükmün yarattığı boşluk, hâkim tarafından tarafların farazi iradeleri ve hakkaniyet çerçevesinde yeni bir düzenleme yapılarak doldurulur.