TBK Madde 438

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, işverenin haklı sebep olmaksızın hizmet sözleşmesini derhal feshetmesi hâlinde işçinin uğradığı zararın tazminine ilişkin hükümleri düzenler. Belirsiz süreli sözleşmede fesih bildirim süresine, belirli süreli sözleşmede kalan sözleşme süresine uyulmamasının karşılığı olan tazminatı, tazminattan yapılacak mahsubu ve hâkimin takdirine bağlı ek tazminatı kapsar. Madde, işçinin haksız fesih sonrası işe başlatılmaması veya işi bırakmasıyla ilgili tazminat rejimini düzenlemez.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

İşveren, haklı sebep olmaksızın hizmet sözleşmesini derhâl feshederse işçi, belirsiz süreli sözleşmelerde, fesih bildirim süresine; belirli süreli sözleşmelerde ise, sözleşme süresine uyulmaması durumunda, bu sürelere uyulmuş olsaydı kazanabileceği miktarı, tazminat olarak isteyebilir.

Belirli süreli hizmet sözleşmesinde işçinin hizmet sözleşmesinin sona ermesi yüzünden tasarruf ettiği miktar ile başka bir işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelir, tazminattan indirilir.

Hâkim, bütün durum ve koşulları göz önünde tutarak, ayrıca miktarını serbestçe belirleyeceği bir tazminatın işçiye ödenmesine karar verebilir; ancak belirlenecek tazminat miktarı, işçinin altı aylık ücretinden fazla olamaz.

c. İşçinin haksız olarak işe başlamaması veya işi bırakması

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "b. Haklı sebebe dayanmayan fesihte" kenar başlıklı yeni bir maddedir. Tasarının üç fıkradan oluşan 437 nci maddesinde, haklı sebebe dayanmayan feshin sonuçlan düzenlenmektedir. Maddenin birinci fıkrasında, işverenin haklı sebep olmaksızın hizmet sözleşmesini derhâl fes hetmesi durumunda işçinin, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih bildirim süresine ve belirli süreli söz leşmelerde ise, sözleşme süresine uyulmaması nedeniyle, bu sürelere uyulsaydı kazanabileceği mik tarı tazminat olarak isteyebileceği belirtilmektedir. Bu tazminat ile, hizmet sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın, taraflarca kararlaştırılan sürenin sona ermesinden önce fes hedilmesi yüzünden işçinin uğradığı olumlu (müspet) zararların giderilmesi amaçlanmıştır. Böylece, işveren, haklı bir sebep olmadığı hâlde, hizmet sözleşmesini sona erdirecek olursa, fıkrada öngörülen tazminat yaptırımıyla karşı karşıya kalacaktır. Maddenin ikinci fıkrasında, birinci fıkrada hükmedilecek tazminatlarla ilgili olarak bir denk leştirme (mahsup) kuralına yer verilmektedir. Buna göre, işçinin hizmet sözleşmesinin sona ermesi yüzünden tasarruf ettiği miktar ile başka bir işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelir, işçinin her iki sözleşme türünden birinde isteyebileceği tazminattan indirilecektir. Maddenin son fıkrasında ise, birinci fıkrada öngörülen tazminattan ayn olarak, işçinin altı aylık ücretinden fazla olmamak üzere işverenden tazminat isteyebileceği öngörülmektedir. Bu tazminatın mik- tan, hâkim tarafından, somut olayın bütün durum ve koşullan (taraflann sosyal ve ekonomik durundan, sözleşmenin devam süresi, fesih için ileri sürülen sebep) göz önünde tutularak serbestçe belirlenecektir. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 337c maddesi göz önünde tu tulmuştur. - 1 8 8 -

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

145 karar arasından seçildi
  1. 9. Hukuk Dairesi · E. 2023/16581 · K. 2023/19866 · T. 19.12.2023
    Daire kararıBozma
    iş sözleşmesi haksız olarak feshedilen davacının bakiye süre ücreti alacağına hak kazandığı, ancak bilirkişi tarafından düzenlenen 06.10.2021 tarihli raporda bakiye sürenin tamamı üzerinden hesaplama yapıldığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 438 inci maddesi gereği bakiye süreden kaynaklı tazminatının 6 aylık ücretten fazla olamayacağı,
  2. 9. Hukuk Dairesi · E. 2022/18108 · K. 2023/48 · T. 09.01.2023
    Daire kararıDüzeltilerek onama
    Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 438 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca işçinin, sözleşmenin sona ermesi yüzünden tasarruf ettiği miktar ile başka bir işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelir araştırılmak suretiyle işçinin sözleşmenin feshinden sonraki dönem içinde başka bir işten gelir elde edip etmediği ya da ... arayıp aramadığı araştırılarak indirim yapılması gerektiği hususu da göz önünde bulundurularak bakiye süre ücreti talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle sair yönler incelenmeksizin hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
  3. 22. Hukuk Dairesi · E. 2017/23110 · K. 2019/15111 · T. 04.07.2019
    Daire kararıBozma
    6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 438. maddesine göre, işveren, haklı sebep olmaksızın hizmet sözleşmesini derhâl feshederse işçi, belirsiz süreli sözleşmelerde, fesih bildirim süresine; belirli süreli sözleşmelerde ise, sözleşme süresine uyulmaması durumunda, bu sürelere uyulmuş olsaydı kazanabileceği miktarı, tazminat olarak isteyebilir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

Bir teknoloji firmasında kıdemli mühendis olarak çalışan (A), bağlı bulunduğu uluslararası ana şirketin etik kuruluna, ilk amiri olan (B)'yi kişisel menfaat temini amacıyla proje verilerini manipüle etmekle itham eden, ancak tamamen asılsız olduğu anlaşılan resmi bir şikâyette bulunmuştur. Yapılan kapsamlı iç soruşturma neticesinde iddiaların kötü niyetli ve temelsiz olduğunun kanıtlanması üzerine işveren, güven ilişkisinin ortadan kalktığını ileri sürerek (A)'nın iş sözleşmesini derhal feshetmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili hükümler çerçevesinde, bu fesih işlemine ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) İşçinin bu davranışı, İş Kanunu'nun 25/II. maddesinde düzenlenen "Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller" kapsamında işveren için haklı bir fesih nedeni oluşturur.
  2. B) İşveren, bu feshi kanunda öngörülen bildirim sürelerine uymak zorunda olmaksızın derhal gerçekleştirebilir.
  3. C) İşçinin, işveren veya vekili hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız isnatlarda bulunması, işverenin fesih hakkının temelini teşkil etmektedir.
  4. D) İşçinin açacağı bir davada feshin haksız olduğunun ispatlanması durumunda, hizmet sözleşmelerine ilişkin genel hükümler uyarınca işçinin bildirim süresine ilişkin ücret tutarında bir tazminata hak kazanması gündeme gelebilir.
  5. E) Söz konusu fesih haklı bir nedene dayansa dahi, feshin uygulanış biçiminin hakkın kötüye kullanılması teşkil ettiğinin mahkemece tespiti halinde, işveren Türk Borçlar Kanunu uyarınca işçiye bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.