TBK Madde 4722. Malzeme bakımından
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, eser sözleşmesinde malzemenin kimin tarafından sağlandığına göre yüklenicinin malzemeye ilişkin sorumluluk ve yükümlülüklerini düzenler. Yüklenicinin kendi sağladığı malzemenin ayıbından satıcı gibi sorumluluğunu (birinci fıkra), işsahibinin sağladığı malzemeyi özenle kullanma, hesap verme ve artanı geri verme borcunu (ikinci fıkra) ve işsahibinin sağladığı malzemenin ya da gösterilen yerin ayıplı olduğunun anlaşılması halinde ihbar yükümlülüğünü (üçüncü fıkra) düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.
Malzeme işsahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür.
Eser meydana getirilirken, işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 357 nci maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 472 nci maddesinde, yüklenicinin malzeme bakımından borçları düzenlenmektedir. 81*8 sayılı Borçlar Kanununun 357 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan "2. Malzeme itibariyle" şeklindeki ibare, Tasanda "2. Malzeme bakımından" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununun 357 nci maddesinin birinci fıkrasın da kullanılan ".. .malzemenin iyi cinsten olmamasından dolayı işsahibine karşı mesul ve bu hususta bayi gibi mütekeffıldir." şeklindeki ibare, Tasanda ".. .bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur." şekline dönüştürülmüştür. Böylece yüklenicinin, kendisi tarafından sağlanan malzeme bakımından, zapttan sorumluluğunun değil, ayıptan sommluluğunun söz konusu olduğu, fıkrada duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirtilmiştir. Gerçekten, genellikle ayıplı eserde kullanılan malzeme üzerinde bir üçüncü kişinin üstün hak ileri sürerek, bu malzemenin eser den sökülüp kendisine verilmesini istemesi, "yaratılan değerin komnması ilkesi"ne aykın olduğu gibi, burada meselâ satış sözleşmesinde tam zapt hâlinde, sözleşmenin kendiliğinden sona ermesine ilişkin Tasannın 216 nci maddesinin uygulanması, fıkrada yapılan düzenlemenin amacı ile bağdaşmayacak tır. Bu nedenle, ayıplı eserde kullanılan malzeme üzerinde bir üçüncü kişinin özel hukuktan doğan bir üstün hakka sahip olması dummunda, genel hükümlerin uygulanması söz konusu olacaktır. Maddenin ikinci fıkrasında, malzemenin işsahibi tarafından sağlanması dummunda yüklenicinin, onları gereken özeni göstererek kullanmak ve bundan dolayı hesap vermekle yükümlü olduğu gibi, eserin meydana getirilmesinde kullanılmayan, başka bir ifadeyle artan malzemeyi de geri vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 365 inci maddesi göz önünde tutulmuştur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
183 karar arasından seçildi- 6. Hukuk Dairesi · E. 2022/1670 · K. 2022/5484 · T. 24.11.2022Daire kararıBozma
6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'unun 472/3 maddesinde, “Eser meydana getirilirken, iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa yüklenici bu durumu hemen iş sahibine bildirmek zorundadır” hükmüne yer verilmiştir.
- 15. Hukuk Dairesi · E. 2014/2650 · K. 2015/4165 · T. 07.09.2015Daire kararıBozma
Sözleşme ve ekleri ile proje ve teknik resimlere aykırı olarak imalât yapılmış olması halinde, imâlatın bu şekilde yapılması iş sahibi tarafından talep edilmiş olsa dahi, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 356 ve 357 ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 471 ve 472. maddeleri uyarınca yüklenici iş sahibine karşı genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemiş ise doğacak sonuçlardan sorumlu olacağından, bedele hak kazanamaz.
- Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi · E. 2024/737 · K. 2026/177 · T. 13.01.2026İstinafRet
6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 472/3 ve 476/3 maddeleri uyarınca, yüklenici işin ehli olup bedele hak kazanabilmesi için eseri fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim etmesi zorunludur.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Eser sözleşmesinde meydana getirilen eserin ayıplı olması, iş sahibinin verdiği talimatlardan veya kullandığı malzemeden kaynaklanmışsa, yüklenicinin sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yüklenici, her durumda eseri ayıpsız teslim etmekle yükümlü olduğundan sorumluluktan kurtulamaz.
- B) Yüklenici, iş sahibini bu talimatın veya malzemenin hatalı olduğu konusunda açıkça uyarmış olmasına rağmen iş sahibi talimatında ısrar etmişse, yüklenici ayıptan sorumlu tutulamaz.
- C) İş sahibinin talimatı olsa bile yüklenici, eseri yapmaktan kaçınmalıdır, aksi halde sorumlu olur.
- D) Sorumluluk yarı yarıya paylaşılır.
- E) Yüklenici sadece malzeme hatasından kurtulur, talimat hatasından her zaman sorumludur.