TBK Madde 49I. Genel olarak
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TBK m.49, haksız fiil sorumluluğunun temel kuralını koyar: kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişinin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. İkinci fıkrasıyla, zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile ahlaka aykırı bir fiille kasten zarar verenin de sorumlu tutulacağını belirler. Kural, zarar veren ile zarar gören arasında sözleşme dışı ilişki bulunan haksız fiil hallerinde uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 41 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 49 uncu maddesinde, haksız fiil sorumluluğunda, zarar verenin tazminat yükümlülüğüne ilişkin kural düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununda, 41 inci maddeyle başlayan "İkinci Fasıl / Haksız muamelelerden doğan borçlar" şeklindeki üst başlık, burada hukuki işlemden (muameleden) doğan borçların değil, haksız fiilden doğan borçlann söz konusu olduğu göz önünde tutularak, Tasarıda "İkinci Ayırım / Hak sız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri" şekline dönüştürülmüştür. 818 sayılı Borçlar Kanununun 41 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "A. Umumî kaideler / 1. Mesuliyetin şartları" şeklindeki ibareler, Tasarıda "A. Sorumluluk / I. Genel olarak" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasına göre, kasten veya ihmal sonu cunda, "haksız bir surette", diğer bir kimseye bir zarar ika eden şahıs, o zararı tazmin etmek zorun dadır. Tasarıda ise, kast ve ihmalin, kusurun çeşitlerinden olduğu göz önünde tutularak, söz konusu fıkra, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişinin, bu zararı gidermekle yükümlü olduğu şekline dönüştürülmüştür. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrasından farklı olarak, Tasarının 49 uncu maddesinin ikinci fıkrasının başına "Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile" şeklinde bir ibare eklenmiştir. Aynı fıkrada, 818 sayılı Borçlar Kanununda olduğu gibi, ahlâka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren kişinin de, bu zararı gidermekle yükümlü olduğu belirtilerek, bu kural açıklığa kavuşturulmuştur. Tasannın 49 uncu ve devamındaki maddelerinde, 818 sayılı Borçlar Kanunundan farklı olan diğer bir düzenleme de, haksız fiil unsurlarının her birinin ayrı ayrı belirtilmiş olmasıdır. Metninde yapılan düzeltme ve anlaştırmalar dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kast
- Kusur
- Kusursuz sorumluluk
- Ahlaka aykırı fiil
- Hukuka aykırı fiil
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
7.195 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2023/1155 K.2025/263 T.2025-04-30Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
2. Türk Borçlar Kanun'un 49. maddesine göre, kusurlu ve hukuka aykırı bir eylemle başkasına zarar veren kimse bu zararı tazmine mecburdur.
- Hukuk Genel Kurulu E.2022/154 K.2024/123 T.2024-02-28Hukuk Genel KuruluBozma
davacı vekilinin bu rapordan itibaren bir yıllık süre içinde ıslah isteminde bulunduğu, bu nedenle davalının zamanaşımı def’inin yerinde olmadığı, kazada davalının tam kusurlu olduğu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49 uncu maddesine göre maddi ve manevi zarardan sorumlu tutulması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 81.084,80 TL maddi tazminat ve 5.000,
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/1949 · K. 2024/60 · T. 10.01.2024İstinafKısmen kabul/bozma
Ltd. Şti tarafından asıldığı ve ...'un sadece aracı konumda olduğu, Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinin "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." hükmü gereğince, haksız fiili gerçekleştiren davalı ...
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileriBorclar Hukuku · 2.2 Borcun Kaynakları - Haksız Fiil · 0:01
Bu maddeye özel soru
İnsanların haklarını ve menfaatlerini korumayı amaçlayan hukuk kurallarına aykırı bir davranışta bulunulmasıyla ortaya çıkan ve sorumluluğu doğuran haksız fiil unsuru aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kusur
- B) Hukuka aykırı fiil
- C) Zarar
- D) İlliyet bağı
- E) Ağır ihmal
Bu maddeyle ilgili 9 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl