TBK Madde 78II. Borçlanılmamış edimin ifası

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 78. maddesi, borç olmadığı hâlde kendi isteğiyle edim ifa eden kişinin bu edimi geri isteyip isteyemeyeceğini düzenler. Maddenin birinci fıkrası borçlanılmamış edimin geri istenebilme koşulunu, ikinci fıkrası zamanaşımına uğramış borçla ahlaki ödevin yerine getirilmesinden doğan zenginleşmelerin geri istenemeyeceğini, üçüncü fıkrası ise özel kanun hükümlerinin saklı kalmasını göstermektedir.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir.

Zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmiş olmasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemez.

Borç olmadığı hâlde ödenmiş olan edimin geri istenmesine ilişkin diğer kanun hükümleri saklıdır.

Kanun metninde bu maddeHam metin

Bu maddedeki kavramlar

  • Ahlaki ödev
  • Borçlanılmamış edim
  • Kendi isteğiyle ifa
  • Kendisini borçlu sanarak
  • Zamanaşımına uğramış borç

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

146 karar arasından seçildi
  1. 3. Hukuk Dairesi · E. 2020/3904 · K. 2020/8326 · T. 24.12.2020
    Daire kararıOnama
    tahhütname içeriğine tüm ödemeler kapsamında yurtiçi maaşlarında eksik mecburi hizmet süresi ile orantılı olarak davalı üniversiteye iadesi gerektiği dikkate alınarak, bu miktar dışında sebepsiz zenginleşilen bir bölüm bulunup bulunmadığının tespiti açısından bilirkişiden rapor alınarak, 6098 sayılı Türk Borçlar Yasanın 78. maddesi uyarınca iadesi gerekip gerekmediği hususunda değerlendirme yapılarak oluşacak uygun sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken,
  2. 19. Hukuk Dairesi · E. 2017/5268 · K. 2019/1723 · T. 18.03.2019
    Daire kararıDüzeltilerek onama
    Bu durumda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 78. maddesinde yer alan “Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir.” hükmü gereğince, ihtirazi kayıt koymaksızın kendi rızası ile ödemede bulunan davacının davasının esastan reddi gerekirken yazılı gerekçe ile reddi yoluna gidilmesi doğru olmamış ise de gerekçedeki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden,
  3. 13. Hukuk Dairesi · E. 2015/41315 · K. 2018/3073 · T. 14.03.2018
    Daire kararı
    Mahkemece, 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 78. maddesine göre borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimsenin bunu ancak kendini borçlu sanarak yerine getirmesi halinde geri isteyebileceği, kanunun bu hükmü karşısında kendi borcu olmadığını bilerek ödeme yapan davacının haksız olduğu kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Borçlar Hukuku Genel Hükümler

Tekstil A.Ş., Kumaş Ltd. Şti.'den ticari bir işlem kapsamında aldığı mal karşılığında 50.000 TL borçlanmıştır. Borç 15 Mart 2010 tarihinde muaccel olmuştur. Tekstil A.Ş., muhasebe kayıtlarındaki bir karışıklık nedeniyle, 10 yıllık genel zamanaşımı süresi dolduktan sonra, 20 Nisan 2022 tarihinde bu borcu Kumaş Ltd. Şti.'ne ödemiştir. Ödemeden bir ay sonra hatasını fark eden Tekstil A.Ş., borcun zamanaşımına uğramış olması sebebiyle "borçlu olmadığı bir edimi hataen ifa ettiğini" ileri sürerek ödediği paranın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi için dava açmıştır. Olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Tekstil A.Ş., borçlu olmadığını bilerek değil, kendisini borçlu sanarak ödeme yaptığından, TBK m. 78/1 uyarınca hataen yapılan bu ödemenin iadesini talep etme hakkına sahiptir.
  2. B) Kumaş Ltd. Şti.'nin malvarlığındaki artış hukuki bir sebepten yoksun olduğundan, bu zenginleşmeyi öğrendiği tarihten itibaren kötü niyetli sebepsiz zenginleşen sayılır ve aldığı parayı faiziyle birlikte iade etmekle yükümlüdür.
  3. C) Zamanaşımına uğramış borcun ifası, eksik borcun yerine getirilmesi olup geçerli bir hukuki sebebe dayandığından, bu ödeme geri istenemez.
  4. D) Borçlu, ödeme yapmakla zamanaşımı def'inden zımnen feragat etmiş olsa da, bu feragat iradesi hataya dayandığı için geçersizdir ve bu nedenle ödenen paranın iadesi gerekir.
  5. E) Zamanaşımı, alacak hakkını dava edilebilirlik vasfından yoksun bıraktığından, alacaklının bu ödemeyi kabul etmesi sebepsiz zenginleşme teşkil etmez; ancak borçlunun hatası esaslı olduğundan irade bozukluğu hükümlerine göre ödemenin iptali mümkündür.

Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl