TBK Madde 79I. Zenginleşenin yükümlülüğü
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 79. maddesi, sebepsiz zenginleşenin geri verme borcunun kapsamını düzenler. Birinci fıkra iyiniyetli zenginleşeni, ikinci fıkra ise kötüniyetli zenginleşeni ele alır; iyiniyetin tespiti ve elden çıkarmanın ne anlama geldiği de bu çerçevede okunur. Madde, sebepsiz zenginleşme davasında davalı durumundaki zenginleşen ile onun geri verme yükümlülüğü bakımından uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür.
Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür.
Bu maddedeki kavramlar
- Elden çıkarma
- İyiniyet
- Elden çıkmış olduğunu ispat
- Geri isteme anı
- Ikame değer
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
59 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2023/1069 K.2024/496 T.2024-10-02Hukuk Genel KuruluBozma
26. Eldeki davada, taraflar arasında taşınmaz naklini gerektirir resmî şekle haiz bir sözleşme bulunmadığından davacı ile davalı ...'in verdiklerini sebepsiz zenginleşme kuralları gereğince geri isteyebilecekleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 79 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre sebepsiz zenginleşenin (davalı ...)
- 10. Hukuk Dairesi · E. 2015/12204 · K. 2015/16980 · T. 15.10.2015Daire kararıBozma
6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun, geri verilmesi gereken tutarın belirlenmesinde genel hüküm niteliğinde bulunan 79’uncu maddesi uyarınca iyi niyetli zenginleşen, sebepsiz zenginleşme konusunun kendisinden istendiği tarihten önce elinden çıktığını iddia ve ispat ettiği miktar oranında ret ve geri vermeyle yükümlü olmayacaktır.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi · E. 2020/222 · K. 2021/429 · T. 31.03.2021İstinafRet
davalı tarafa çekilen ihtarname üzerine, paranın davacıya iade edilmesi gerekirken, iade edilmediği ve bu nedenle de davalının, davacı aleyhine 6098 sayılı yasanın 77 maddesinde zikredildiği gibi sebepsiz bir zenginleşme bulunduğu, 6098 sayılı yasanın 79/2 maddesi uyarınca davacı bankanın talep ettiği miktarı davacıya iade etmek zorunda olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne 11.975,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Bir bilişim şirketi olan (A) ile tekstil firması (B) arasında, (A) tarafından geliştirilen özel bir tasarım yazılımının kullanım hakkının devrine ilişkin bir sözleşme yapılmıştır. Sözleşme bedeli ödendikten ve yazılım teslim edildikten bir süre sonra, (B) şirketinin imza yetkilisinin bu işlemi yapmaya ehil olmadığı ve bu durumun (B) şirketince bilindiği halde (A)'dan gizlendiği anlaşılmış ve sözleşmenin kesin hükümsüz olduğuna karar verilmiştir. Bu süre zarfında (B), yazılımı kullanarak önemli miktarda kâr elde etmiş, ancak yazılımın yurtdışına alt lisansını verme yönündeki kârlı bir fırsatı ise ihmal etmiştir. Bu olayda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, sözleşmenin hükümsüzlüğünü başından beri bilen ve bu nedenle kötü niyetli sayılan (B) şirketinin iade borcunun kapsamı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Şirket (B), zenginleşmenin geri istenmesi anında elinde fiilen kalan kârı iade etmekle yükümlü olup, kötü niyeti sadece yaptığı faydalı masrafları istemesine engel olur.
- B) Şirket (B), kötü niyetli olduğunun ispatlanması sebebiyle, fiilen elde ettiği kârların tamamını ve elde etmekten kaçındığı kabul edilen makul ölçüdeki ürünlerin bedelini de tazmin etmekle yükümlüdür.
- C) Şirket (B)'nin iade borcu, yazılımın sözleşmede kararlaştırılan lisans bedeli ile sınırlıdır; zira sebepsiz zenginleşme, zenginleşenin malvarlığındaki artışla değil, hak sahibi olanın malvarlığındaki azalmayla ölçülür.
- D) Şirket (B), elde ettiği kârları iade etmekle yükümlü olmakla birlikte, elde etmeyi ihmal ettiği ürünler varsayımsal bir nitelik taşıdığından, bunların tazmini ancak haksız fiile dayalı bir kusur ispatlanırsa talep edilebilir.
- E) Şirket (B), kötü niyetli olduğu için yaptığı zorunlu masrafları dahi talep edemez ve ayrıca sebepsiz zenginleşme talebine ek olarak, Şirket (A)'nın ispat edeceği müspet zararlarını da tazmin etmek zorunda kalır.
Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl