HMK Madde 203Senetle ispat zorunluluğunun istisnaları
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, senetle ispat zorunluluğunun istisnası olarak tanıkla ispatın hangi hallerde mümkün olduğunu sıralar: yakın aile ilişkileri (a), teamül gereği senetsiz yapılan işlemler (b), senet alınmasının imkânsız veya olağanüstü güç olduğu haller (c), irade bozukluğu ve aşırı yararlanma iddiaları (ç), üçüncü kişilerin muvazaa iddiaları (d) ve kayıp senet hali (e). Kişi bakımından genel olarak taraflar arasındaki hukuki işlemlere ve senetlere karşı ileri sürülen iddialara uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Aşağıdaki hâllerde tanık dinlenebilir:
a)Altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler.
b)İşin niteliğine ve tarafların durumlarına göre, senede bağlanmaması teamül olarak yerleşmiş bulunan hukuki işlemler.
c)Yangın, deniz kazası, deprem gibi senet alınmasında imkânsızlık veya olağanüstü güçlük bulunan hâllerde yapılan işlemler.
ç)Hukuki işlemlerde irade bozukluğu ile aşırı yararlanma iddiaları.
d)Hukuki işlemlere ve senetlere karşı üçüncü kişilerin muvazaa iddiaları.
e)Bir senedin sahibi elinde beklenmeyen bir olay veya zorlayıcı bir nedenle yahut usulüne göre teslim edilen bir memur elinde veya noterlikte herhangi bir şekilde kaybolduğu kanısını kuvvetlendirecek delil veya emarelerin bulunması hâli.
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
215 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/3411 · K. 2025/4449 · T. 30.09.2025Daire kararıBozma
mevcut tapu kayıtlarından taşınmazların iki kardeş arasındaki şirket ortaklığının sona ermesinden sonra adi ortaklık döneminde edinilmiş olduğunun anlaşılmakta olduğunu, tarafları kardeş olduklarından adi ortaklığın ispatı bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 203/1 maddesi gereğince tanık ile ispatın mümkün olduğunu, adi ortaklığın dinlenen tanık beyanlarıyla ispatlandığını, kaldı ki tüm tanıklarının dahi dinlenmemiş olmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek,
- 7. Hukuk Dairesi · E. 2022/5662 · K. 2023/6080 · T. 07.12.2023Daire kararıOnama
dinlenmiş olan tanıkların beyanlarının ise kurulan hükümde dikkate alınmaması, dava konusu arsanın "ihya, imar, tapuya rapt, tescil ve zilyetlik" hakkını devralan ve arsa üzerinde dükkan ve evleri yapan 3 kişinin öz kardeş olmaları ve bu nedenle dava konusu uyuşmazlıkta 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 203/1-a maddesi uyarınca tanık dinlenmesinin mümkün ve zorunlu olması, davanın kabulüne karar verilmesi gerekli iken davanın reddine karar verilmesi, davanın,
- 7. Hukuk Dairesi · E. 2021/3663 · K. 2022/2346 · T. 28.03.2022Daire kararıBozma
Davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 203/1. maddesinde öngörülen senetle ispat kuralının bir istisnası olan kardeşler arasındaki hukuki işlemlerin miktar ve değerine bakılmaksızın tanıkla ispatı mümkün ise de bu kuralın uygulanması taraflar arasında yazılı bir belgenin bulunmamasına bağlıdır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Otomobil tutkunu Ceyda, çok istediği klasik bir aracı satın almak için 250.000 TL'ye ihtiyaç duymaktadır. Finansal durumu kredi çekmeye uygun olmayan Ceyda, ablası Derya'dan yardım ister. Derya, borsadaki hisselerini satarak elde ettiği 250.000 TL'yi, ileride geri ödemesi koşuluyla Ceyda'ya verir. Aralarındaki yakın akrabalık ilişkisine güvenerek herhangi bir yazılı sözleşme yapmazlar. Ceyda aracı satın alır ancak aradan bir yıl geçmesine rağmen borcunu ödemez. Bunun üzerine Derya, Ceyda'ya karşı alacağının tahsili için dava açar. Bu hukuki uyuşmazlığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Derya'nın parayı hisse senedi satışından elde etmiş olması, alacak davasının dinlenebilmesi için ön şarttır ve bu durumun mutlaka yazılı delillerle kanıtlanması gerekir.
- B) Taraflar arasındaki borç ilişkisinin değeri kanuni sınırı aştığı için, Derya'nın iddiasını yazılı bir delil olmadan ispatlaması hukuken olanaksızdır.
- C) Derya, abla-kardeş arasındaki bu hukuki işleme ilişkin iddiasını tanık dinleterek ispat etme hakkına sahiptir.
- D) Bu davada ispat yükü ters dönmüş olup, Ceyda borçlu olmadığını ispat etmekle yükümlüdür.
- E) Borç ilişkisi bir taşıt alımına yönelik olduğundan, aralarındaki ödünç sözleşmesinin de resmi şekilde yapılması gerekirdi.
Bu maddeyle ilgili 11 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl