HMK Madde 206İmza atamayanların durumu

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 22.07.2020

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

HMK m.206, imza atamayan kişilerin mühür, alet veya parmak izi kullanarak yaptıkları hukuki işlemlerin senet niteliği taşıyabilmesi için gereken şekli düzenler; bu kişileri okuma-yazma bilip bilmemelerine göre ikiye ayırır, cüzdanla iş yapan kuruluşlarla yapılan işlemlerde kolaylaştırılmış bir usul getirir ve noter harç muafiyetini belirler. Kanun, imza atamayanların hangi şekilde işlem yapabileceklerini ve bunların senet olabilmesi için gereken şekli kapsar.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Okuma ve yazma bilmediği için imza atamayanların mühür veya bir alet ya da parmak izi kullanmak suretiyle yapacakları hukuki işlemleri içeren belgelerin senet niteliğini taşıyabilmesi, noterler tarafından düzenleme biçiminde oluşturulmasına bağlıdır.

(2)(Ek:22/7/2020-7251/21 md.) Okuma ve yazma bildiği hâlde imza atamayanların mühür veya bir alet ya da parmak izi kullanmak suretiyle yapacakları hukuki işlemleri içeren belgelerin senet niteliğini taşıyabilmesi, noterler tarafından onaylanmasına veya düzenlenmesine bağlıdır.

(3)İmza atamayan kimselerin, cüzdanla iş yapmayı usul edinmiş kuruluşlarla olan işlemlerde kullanacakları mühür, kazınmış imza, işaret veya parmak izinin, işlemin başlangıcında hesap defterine veya cüzdanına basılmış olması veya önceden noterde bir örneği saklanmak üzere onanmış bulunması yeterli olup, her işlemde ayrıca onamaya bağlı değildir.

(4)Yukarıda belirtilen hükümler dairesinde noterlerce onaylanacak veya düzenlenecek olan senetler için ilgilisinden harç, vergi ve değerli kâğıt bedeli alınmaz.2

  1. 1.(madde başlığı)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle, birinci fıkrada yer alan “İmza” ibaresi “Okuma ve yazma bilmediği için imza” şeklinde değiştirilmiş, maddeye birinci fıkradan sonra gelmek üzere fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.
  2. 2.(4. fıkra)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle, bu fıkraya “noterlerce” ibaresinden sonra gelmek üzere “onaylanacak veya” ibaresi eklenmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.

Madde 1086 sayılı Kanundaki muadil hükümden hem sistematik hem de içerik olarak farklı düzenlenmiştir. Öncelikle, imza atamayanların senet düzenlerken durumunu belirleyen genel bir hüküm hâline getirilmiştir. Birinci fıkrada, imza atamayan veya imza atmaya muktedir olmayan kimselerin, mühür veya bir alet ya da parmak izi kullanmak suretiyle işlem yapabilecekleri kabul edilmiştir. Ancak, bu şekilde mühür, alet ya da parmak izi kullanarak yapacakları hukukî işlemleri içeren belgelerin senet niteliğini taşıyabilmesi, noterler tarafından düzenleme biçiminde oluşturulmasına bağlı kılınmıştır. 1086 sayılı Kanundaki ihtiyar heyeti ve iki tanık huzurunda işlemin yapılması usulü kaldırılmıştır. İmza atamayanların, hukukî işlemlerinin sonuçları konusunda aydınlatılmalarını ve bu şekilde işlemlerini daha güvenli bir şekilde yapmalarını sağlamak amacıyla, belgenin, noterde düzenleme biçiminde oluşturulması kabul edilmiştir. Özellikle, noterlerin hukukçu olmaları sebebiyle, hukukî işlem yapma konusundaki bilgi ve tecrübeleri ile imza atamayan kimseleri de gereği gibi bilgilendirmeleri sonucu hukukî işlemler daha güvenli bir şekilde yapılmış olacaktır. Noterlerin, hemen hemen ülkenin her yerinde bulunduğu ve onlara ulaşmanın bugün çok kolaylaştığı düşünüldüğünde, işlem yapacak kimseler bakımından, bu yeni düzenleme, ayrıca bir zorluk yaratmayacaktır. İkinci fıkrada, imza atamayan kimselerin cüzdanla iş yapmayı usul edinmiş kuruluşlarla (Örneğin: Bankalar) olan işlemleri düzenlenmiştir. Bu işlemlerde kolaylık sağlamak amacıyla birinci fıkradaki işlemin her seferinde tekrarlanmaması için bu fıkra kabul edilmiştir. Bu tür kuruluşlarla olan işlemlerde, kullanacakları mühür, imza, işaret veya parmak izinin, işlemin başlangıcında hesap defterine veya cüzdanına basılmış olması veya önceden noterde bir örneği saklanmak üzere onanmış bulunması yeterli kabul edilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemeyle, noter tarafından düzenlenecek belgeler dolayısıyla, ilgilinin sıkıntıya düşmemesini temin ve onu zora koşmamak için, noterin, harç, vergi ve değerli kağıt bedeli adı altında herhangi bir ödeme yapılmasını talep edemeyeceği hususu hüküm altına alınmıştır.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Değişiklik geçmişi(2)
  1. 22.07.20202. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi
  2. 22.07.20204. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

  • Cüzdanla iş yapan kuruluş
  • Düzenleme biçiminde oluşturma
  • İmza atamayan kimse
  • Noter onaylaması
  • Önceden onama

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

31 karar arasından seçildi
  1. 9. Hukuk Dairesi · E. 2025/3678 · K. 2025/5702 · T. 02.07.2025
    Daire kararıOnama
    6100 sayılı Kanun’un 206. maddesinde okuma ve yazma bilmeyenlerin yapacakları hukuki işlemleri içeren belgelerin senet niteliğini taşıyabilmesinin noterler tarafından düzenleme biçiminde oluşturulmasına bağlı olduğunun düzenlendiğini, tanıkların beyanları ile müzekkere cevapları birlikte değerlendirildiğinde davacının okuma yazma bilmediği,
  2. 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/3067 · K. 2025/2441 · T. 28.04.2025
    Daire kararıOnama
    dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle Adli Tıp Kurumu raporunda makbuz başlıklı belgedeki parmak izinin murise ait olup olmadığının belirlenemediği, yazıların ise murise ait olmadığının tespit edildiği, yine makbuz başlıklı belgenin 6100 sayılı Kanunu'nun 206. maddesinde öngörülen şartları taşımadığı, davalı vekilin özen ve hesap verme yükümlülüğüne aykırı davrandığı,
  3. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi · E. 2024/778 · K. 2025/192 · T. 07.02.2025
    İstinafKısmen kabul/bozma
    6100 sayılı HKM'nun 206. maddesi: "Okuma ve yazma bilmediği için imza atamayanların mühür veya bir alet ya da parmak izi kullanmak suretiyle yapacakları hukuki işlemleri içeren belgelerin senet niteliğini taşıyabilmesi, noterler tarafından düzenleme biçiminde oluşturulmasına bağlıdır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

I. Noter tarafından düzenleme biçiminde yapılması II. Noter tarafından onaylama biçiminde yapılması III. Tarafların kendi aralarında yazılı olarak yapması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, okuma ve yazma bilmediği için imza atamayanların yapacakları hukuki işlemleri içeren belgelerin senet niteliği taşıyabilmesi için yukarıdaki şekillerden hangisi/hangileri zorunludur?

  1. A) Yalnız I
  2. B) Yalnız II
  3. C) Yalnız III
  4. D) I ve II
  5. E) II ve III