6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 221

11. Hukuk Dairesi         2023/590 E.  ,  2024/4038 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1360 Esas, 2022/1559 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2017/76 E., 2018/396 K. Taraflar arasındaki tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, refi ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından yeni koleksiyonu için "Kovboy" ismi ile suni deride tamamen yeni ve bambaşka bir desen/model tasarlandığını, ilgili tasarım Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 2016/07691 numarasıyla tescil edildiği, dava dışı Ramada Suni Deri & Astar - ... unvanlı kişinin müvekkil şirket adına 2016/07691 no.lu tasarım siciline tesciline koruma kapsamına tecavüz oluşturacak şekilde pazarlama işlemlerini yaptığı öğrenildiğini, ... tarafından imza altına alınan 05.04.2017 tarihli tutanakta ürünleri davalılardan ...den aldığını beyan ettiğini, ... Suni Deri San. ve Tic. Ltd, Şti.'ye ait www.palasunideri.com domain uzantılı internet sitesinde yer alan ibareler ve... Suni Deri San. ve Tic. Ltd. Şti. ile diğer davalı ... Suni Deri Teks. San. ve Tic. A.Ş.'nin ortaklarının ve yöneticilerinin aynı olduğu ve şirketler arasında yönetim birliği ve organik bağ olduğu bu sebeple davalılar bütün zararlardan müteselsilen sorumlu olduklarını, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2017/53 E. sayılı 10.04.2017 tarihli raporun raporun sonuç kısmında "İşyerinde yapılan tespitte toplam 6080 adet suni deri kumaşta, davacıya ait 2016/07691 no.lu tescilli desen tasarımının ayniyet derecesinde benzerinin kullanıldığı, 6759 no.lu SMK'nun 81-l(a) maddesine göre tecavüz oluşturduğu" sonuç ve kanaatine varıldığını, davalıların müvekkilinin tesciline tecavüz teşkil eden fiillerinden ötürü uğradığı fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve itibarının zedelenmesi nedeni ile uğradığı zararın tazminin gerektiği ayrıca davalıların eylemlerinin haksız fiil teşkil ettiğini ileri sürerek davacı adına tescilli 2016/07691 no.lu tescilli tasarıma davalılarca gerçekleştirilen tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, men'i, davalıların eylemi nedeniyle şimdilik fiili zarara karşılık 1.000,00 TL, yoksun kalınan kazanca karşılık 10.000,00 TL, tasarımın itibarının zedelenmesi nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere toplam 12.000,00 TL'nin davalılardan müteselsilen tazminini, hükmün ilanını, aynı zamanda haksız rekabet teşkil eden eylemler sebebiyle şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın da davalılardan tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı... Suni Deri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin üretici firma olmayıp çeşitli fabrikaların ürettiği derilerin toptan ve parekende satışını yaptığını, mal aldığı yerler arasında ana bayisi olduğu ... şirketi de bulunmakta olup bu firma ile bayilik ilişkisi dışında bir bağı bulunmadığını, bayisi bulunduğu ... dışında başka üretici firmalardan çeşitli malları aldığını, davacının tasarımının bulunduğu suni deriler müvekkili şirket tarafından alınıp satılmadığı gibi bu derilerin üretilmesi ile herhangi bir ilgisi ve nerede üretildiği konusunda bilgisi bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. 2.Davalı ... Suni Deri Teks. San ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalının tasarımının bulunduğu suni derilerin davalı tarafından üretilmediğini, davacının iddiasını ispatlayacak hiçbir delil sunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekili dava dışı başka bir firmanın ticari defter ve belgelerinin incelenmesini talep etmiş ise de; ticari defter ve kayıtlar ticari sır niteliğinde olduğundan ve davacı tarafından salt iddaya dayalı olarak 3 üncü kişi konumundaki ticari bir işletmenin ticari sır kapsamındaki belge ve defterleri incelenerek huzurdaki davalıların işyerinde hiçbir ürün bulunmadığı gerçeği gözardı edilerek araştırma yapılması talebi dürüstlük kuralına aykırı bulunduğu, davacı vekilince bildirilen tüm adreslerde görev verilen bilirkişilerce baskı silindiri ve tasarıma konu ürün için inceleme yapılmış ancak davalı adreslerinde davacıya ait tasarıma tecavüz teşkil eden ürüne rastlanmadığı tespit edildiği, dava dışı firmada yapılan tespitte ise davalılar ile bağı tespit edilemediği, davalıların ürünün üreticisi oldukları yönünde yerinde yapılan incelemede bir delil elde edilemediği, tespit yapılan ... Grup ile davalılar arasında organik bir bağ olduğu davacı tarafından kanıtlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İstanbul 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/53 E. sayılı dosyası ile ikame edilen davada 05.04.2017 tarihli keşif neticesinde hazırlanan ve dosyaya sunulan 10.04.2017 tarihli raporun davalı ... tarafından imza altına alınan 05.04.2017 tarihli tutanakta da tam unvan, sicil no ve vergi no.sunu belirterek davalılardan... Suni Deri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den ürünleri aldığını beyan ettiği, bu raporun, üçüncü kişinin beyanı ve sunulan fatura sebebi ile yeterli delil olduğundan öncelikle davalılar aleyhine tespit yapılmasını, akabinde üçüncü kişi de tespit edilen ve müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz teşkil eden ürünleri davalıların satıp satmadığının tespiti için, davalı şirketler ve dava dışı üçüncü tacir şahsın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi talep edildiğini, bu kayıtların incelenmesi halinde tecavüze konu ürünlerin davalı şirketler tarafından satılmış olduğunun ve bu yönü ile tecavüzün varlığının ispatlanabileceğini ancak İlk Derece Mahkemesince üçüncü kişinin defter ve kayıtlarının gizli bilgi olduğu yönünde haksız gerekçe ve doğrudan davalıların ticari defter ve kayıtlarını ise gerekçesiz olarak incelemeksizin hüküm kurulduğunu, Davalı... Suni Dericilik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ...’a satış yapıldığı ifade edilerek satışın gerçekleştiği hususunun ikrar edildiğini, Davalı... Suni Deri Tekstil San. ve Tic. A.Ş.' de ürünleri diğer davalı ... adlı şirketten aldığını ve ... tarafından üretimin gerçekleştiğini beyan ettiğini, üç firma arasındaki ticari alım-satım ilişkisinin davalılar ve üçüncü kişinin ikrarı ile sabit olduğunu, dört ayrı zarar talepleri üzerinden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, hak sahibinin zararının 6759 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6759 sayılı Kanun) 151 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtildiği üzere fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancı da kapsadığını, söz konusu bu zarar kalemlerinin ikisi de maddi zararlar olduğunu, tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken iki ayrı vekalete hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, taraflarınca fiili zarara karşılık 1.000,00 TL, yoksun kalınan kazanca karşılık 10.000,00 TL maddi zararın tahsilinin davalılardan müteselsilen tazmininin talep edildiğini, maddi zarar kalemi altında düzenlenen fiili zarar ve yoksun kalınan kazanç talepleri üzerinden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin hem 6759 sayılı Kanun'a hem de Avukatlık Kanununa aykırı olduğunu, doktrinde savunulan bir görüşe göre ise de itibar tazminatının maddi tazminatın içerisinde yer alması gerektiğini, itibar tazminatı için de ayrı bir vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulünü istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı taraf her ne kadar dava dışı firmanın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi gerektiği iddiasında ise de, delilleri incelendiğinde davacının İstanbul 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/53 E. sayılı dosya içerisindeki rapor beyanını delil olarak öne sürdüğü, dava dışı firmanın ticari defter ve kayıtlarına açık bir şekilde dayanılmadığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 357 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtildiği üzere İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez ve yeni delillere dayanılamaz hükmü uyarınca davacının dava dışı şirketin ticari defter ve belgelerinin incelenmediğine yönelik istinaf sebebi 6100 sayılı Kanun'un 357 nci maddesinin birinci fıkrası gereği değerlendirilmemesinin yerinde olduğu, kararın vekalet ücretine ilişkin kısmı miktar itibarı ile kesin olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekilince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi, maddi tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 6100 sayılı Kanun'un 221 inci maddesinde “Mahkeme, üçüncü kişi veya kurumun elinde bulunan bir belgenin taraflarca ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna karar verirse, bu belgenin ibrazını emreder. Belgeyi ibraz etmesine karar verilen herkes, elindeki belgeyi ibraz etmek; belgeyi ibraz edememesi hâlinde ise, bunun sebebini delilleri ile birlikte açıklamak zorundadır. Mahkeme yapılan açıklamayı yeterli görmezse, bu kimseyi tanık olarak dinleyebilir.” düzenlenmiştir. Davacı vekili dava dışı ...'ın işyerinde yapılan tespitte bulunan ürünleri davalılardan ...den aldığını beyan ettiğini iddia etmiştir. Bu iddianın ispatı yönünden dava dışı 3 üncü kişinin defterleri incelenmesi HMK 221. madde anlamında zorunlu olduğundan, incelenerek davacının tasarımına konu malların davalı şirketten alınmış olup olmadığı, bu alım satımlara ilişkin faturaların bulup bulunmadığı belirlenerek ve gerekirse davalıların defterleri de incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme neticesi yazılı şekilde karar verilmesi, bu kapsamda İlk Derece Mahkemesince 6100 sayılı Kanun'un 221 inci maddesine aykırı olarak, 3 üncü kişinin defterlerinin ticari sır olduğundan incelenemeyeceği ve Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bu talebin istinaf aşamasında ileri sürüldüğüne dair kabulü yerinde olmadığından kararın bozulması gerekmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.