HMK Madde 222Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 22.07.2020

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, ticari davalarda ticari defterlerin mahkemeye ibrazına karar verilmesini, ticari defter kayıtlarının delil olabilmesi için aranan şartları, karşı tarafın defterlerinin bu kayıtlara etkisini ve tacir olmayan tarafın tacir karşı tarafın defterlerine dayanmasını düzenler. Uygulama, ticari davada taraflardan birinin ya da hakimin defter ibrazını istemesi ve defter kayıtlarının sahibi lehine, aleyhine veya ibrazdan kaçınma yoluyla delil değeri kazanması bakımından geçerlidir.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2)Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3)İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.1

(4)Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5)Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.

  1. 1.(3. fıkra)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi” ibaresi “diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(2)
  1. 22.07.20203. fıkra bir cümlesi 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi
  2. 22.07.20203. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

  • Kesin delil
  • Ticari defter
  • Açılış ve kapanış onayı
  • Defter kayıtlarının birbirini doğrulaması
  • İbrazdan kaçınma
  • Sahibi ve halefleri lehine delil

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

3.448 karar arasından seçildi
  1. 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/3839 · K. 2024/6083 · T. 05.09.2024
    Daire kararıBozma
    Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 222 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kanuna uygun olarak tutulmuş defterlerini ibraz etmesi, etmediği takdirde davacının defterlerindeki kayıtların davacı yararına delil olarak kabul edileceği ihtarına havi ibarenin aynı Kanun'un 94 üncü maddesi gereğince kesin süre verilip süreye uyulmamasının hukuki sonuçları da bildirilerek ihtar edildiği, davalının defterleri sunmadığı, davacının iddialarının aksini ispat edemediği, davacının davasını ispat ettiği,
  2. 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/7772 · K. 2023/1939 · T. 29.03.2023
    Daire kararıBozma
    1. Mahkemece, iş ortaklığının taraflarına takip dosyasına konu alacak bakımından taraflar arasındaki ticari ilişkilerini gösterir 6100 sayılı Kanun’un 222 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca usulüne uygun olarak tutulmuş tüm ticari defter, kayıtların 2 haftalık kesin süre içerisinde sunulması, aksi halde 6100 sayılı Kanun’un 222 nci maddesi uyarınca aleyhe delil sayılma sonucuna göre davaya devam olunacağının ihtar edilmiş, davalı İş Çim Makine İnş Hazır Beton Elk.
  3. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi · E. 2023/1896 · K. 2025/260 · T. 12.02.2025
    İstinafRet
    6100 sayılı yasanın 222/2.maddesine göre ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili ticari düzenlemeler çerçevesinde, ticari defterlerin bir davada "delil olma vasfı" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? I. Defterlerin delil sayılabilmesi için her iki tarafın da defter tutmakla yükümlü (tacir vb.) olması şarttır. II. Açılış ve kapanış onayları yaptırılmamış defterlerdeki kayıtlar, hiçbir durumda sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. III. Defter kayıtlarının birbirini doğrulamaması durumunda, bu kayıtlar sadece sahibi aleyhine delil teşkil eder.

  1. A) Yalnız I
  2. B) Yalnız III
  3. C) I ve II
  4. D) I ve III
  5. E) I, II ve III

Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl