HMK içindekiler

Birinci Kısım – Genel Hükümlerm.1–104
Metinde aç
- Birinci Bölüm – Görev, Yetki ve Yargı Yeri Belirlenmesim.1–23
  - Birinci Ayırım – Görevm.1–4
  - İkinci Ayırım – Yetkim.5–19
  - Üçüncü Ayırım – Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler ve Yargı Yeri Belirlenmesim.20–23
- İkinci Bölüm – Yargılamaya Hâkim Olan İlkelerm.24–33
  Metinde aç
- Üçüncü Bölüm – Hâkimin Yasaklılığı, Reddi ve Hukuki Sorumluluğum.34–49
  - Birinci Ayırım – Hâkimin Davaya Bakmaktan Yasaklılığı ve Reddim.34–45
  - İkinci Ayırım – Hâkimin Hukuki Sorumluluğum.46–49
- Dördüncü Bölüm – Taraflar ve Davaya Katılan Üçüncü Kişilerm.50–83
  - Birinci Ayırım – Tarafların Ehliyetlerim.50–56
  - İkinci Ayırım – Dava Arkadaşlığım.57–60
  - Üçüncü Ayırım – Davanın İhbarı ve Davaya Müdahalem.61–70
  - Dördüncü Ayırım – Davaya Vekâletm.71–83
- Beşinci Bölüm – Teminatm.84–89
- Altıncı Bölüm – Süreler, Eski Hâle Getirme ve Adli Tatilm.90–104
  - Birinci Ayırım – Sürelerm.90–94
  - İkinci Ayırım – Eski Hâle Getirmem.95–101
  - Üçüncü Ayırım – Adli Tatilm.102–104
İkinci Kısım – Dava Çeşitleri, Dava Şartları ve İlk İtirazlarm.105–117
- Birinci Bölüm – Dava Çeşitlerim.105–113
- İkinci Bölüm – Dava Şartları ve İlk İtirazlarm.114–117
  - Birinci Ayırım – Dava Şartlarım.114–115
  - İkinci Ayırım – İlk İtirazlarm.116–117
Üçüncü Kısım – Yazılı Yargılama Usulüm.118–186
- Birinci Bölüm – Davanın Açılmasım.118–125
- İkinci Bölüm – Cevap Dilekçesim.126–135
- Üçüncü Bölüm – Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesim.136–136
- Dördüncü Bölüm – Ön İncelemem.137–142
- Beşinci Bölüm – Tahkikat ve Tahkikat Sırasındaki Özel Durumlarm.143–183/A
  - Birinci Ayırım – Tahkikatm.143–146
  - İkinci Ayırım – Duruşmam.147–162
  - Üçüncü Ayırım – Ön Sorun ve Bekletici Sorunm.163–165
  - Dördüncü Ayırım – Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılmasım.166–168
  - Beşinci Ayırım – İsticvapm.169–175
  - Altıncı Ayırım – Islah ve Maddi Hataların Düzeltilmesim.176–183
  - Yedinci Ayırım – Toplu Mahkemelerde Tahkikatm.183/A–183/A
- Altıncı Bölüm – Tahkikatın Sona Ermesi ve Sözlü Yargılamam.184–186
Dördüncü Kısım – İspat ve Delillerm.187–293
- Birinci Bölüm – Genel Hükümlerm.187–198
- İkinci Bölüm – Belge ve Senetm.199–224
- Üçüncü Bölüm – Yeminm.225–239
- Dördüncü Bölüm – Tanıkm.240–265
- Beşinci Bölüm – Bilirkişi İncelemesim.266–287
- Altıncı Bölüm – Keşifm.288–292
- Yedinci Bölüm – Uzman Görüşüm.293–293
Beşinci Kısım – Hüküm ve Davaya Son Veren Taraf İşlemlerim.294–315
- Birinci Bölüm – Hükümm.294–303
- İkinci Bölüm – Hükmün Tashihi, Tavzihi ve Tamamlanmasım.304–306
- Üçüncü Bölüm – Davaya Son Veren Taraf İşlemlerim.307–315
Altıncı Kısım – Basit Yargılama Usulüm.316–322
Yedinci Kısım – Yargılama Giderleri ve Adli Yardımm.323–340
- Birinci Bölüm – Yargılama Giderlerim.323–333
- İkinci Bölüm – Adli Yardımm.334–340
Sekizinci Kısım – Kanun Yollarım.341–381
- Birinci Bölüm – İstinafm.341–360
- İkinci Bölüm – Temyizm.361–373
- Üçüncü Bölüm – Yargılamanın İadesim.374–381
Dokuzuncu Kısım – Çekişmesiz Yargım.382–388
Onuncu Kısım – Geçici Hukuki Korumalarm.389–406
- Birinci Bölüm – İhtiyati Tedbirm.389–399
- İkinci Bölüm – Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalarm.400–406
Onbirinci Kısım – Tahkimm.407–444
Onikinci Kısım – Son Hükümlerm.445–452

HMK Madde 30Usul ekonomisi ilkesi

Yürürlükte

Bu metin, 20.10.2026 tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, hâkime yargılamanın makul süre içinde ve düzenli biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlama yükümlülüğü yükleyen usul ekonomisi ilkesini düzenler. Hükmün muhatabı hâkimdir; ilke yargılamanın tüm tarafları ve yargılama süreci boyunca mahkeme için bağlayıcıdır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.

Kanun metninde bu madde Ham metin

Bu maddedeki kavramlar

Makul süre
Usul ekonomisi ilkesi
Düzenli yürütme
Gereksiz gider

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

1.995 karar arasından seçildi

Hukuk Genel Kurulu E.2025/529 K.2025/885 T.2025-12-25
Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
HMK’nın 30. maddesinde “usul ekonomisi” başlığı altında düzenlenen hükme göre hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür (Aziz Serkan Arslan, E-Duruşma Hukuk Yargılamasında Videokonferans Yöntemi, İstanbul 2023, s. 82-83).
10. Hukuk Dairesi · E. 2024/10129 · K. 2024/11257 · T. 19.11.2024
Daire kararıBozma
Kuruma başvuruda bulunulduğu tarih veya dava tarihi itibarıyla tümüyle oluşmayan tahsis koşullarının yargılama aşamasında gerçekleşmesi durumunda, özellikle, Anayasa’nın 141. maddesindeki, davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının, yargının görevi olduğunu belirten hüküm, 6100 sayılı Kanun'un 'Usul Ekonomisi ilkesi' başlıklı 30. maddesinde yer alan, hâkimin, yargılamanın kabul edilebilir süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu yönündeki düzenleme, sosyal koruma, dayanışma,
10. Hukuk Dairesi · E. 2023/14345 · K. 2024/6892 · T. 24.06.2024
Daire kararıBozma
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun "Usul ekonomisi ilkesi" kenar başlıklı 30 uncu maddesi şöyledir:

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

Usul Ekonomisi ilkesi hakime hangi yükümlülüğü yükler?

A) Davayı en kısa sürede bitirme ve gereksiz gider yapılmamasını sağlama.
B) Taraflardan hiç harç almama.
C) Avukat tutma zorunluluğu getirme.
D) Delilleri sınırlama.
E) Duruşmaları halka kapatma.