HMK Madde 324Delil ikamesi için avans
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, taraflardan birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen delil avansının yatırılma yükümlülüğünü, bu yükümlülüğün birlikte talep halinde paylaşılmasını, karşı tarafın avansı yatırma imkânını ve yatırılmamasının sonucunu düzenler. Ayrıca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde bu kuralın saklı kalacağını belirtir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler.
(2)Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır.
(3)Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır.
Madde gerekçesi
“Harç ve avans ödenmesi” başlıklı 125 inci maddede davacının dava masraflarının karşılığı olarak avans ödemesi öngörülmüştür. Bu avans, davacının delillerinin toplanması için yapılması gereken harcamaları da kapsar. Bu maddede ise daha çok davalının delillerinin toplanması için ödemesi gereken avans düzenlenmiştir. Öte yandan davacının avansı yönünden “Dava şartları” başlıklı 119 uncu maddede hüküm getirilmiştir. Davacının avansı yatırmış olması dava şartlarındandır. Şu hâlde davacı avansının yargılamanın devamı sırasında yetersiz kalması hâlinde, uygulanacak hüküm, bu maddeden ziyade 125 inci madde hükmüdür. demet 387 / – 97 – Madde, esas itibarıyla 1086 sayılı Kanunun 414 üncü maddesinin günümüz Türkçesine uyarlanmış şeklidir. 1086 sayılı Kanunun 414 üncü maddesi hükmüne göre hâkimin, gösterdiği herhangi bir delil için ilk duruşma gününe kadar masraf yatırması yönünde ilgili tarafa süre verebilmesi, bu sürenin sonuna kadar masrafın yatırılmaması durumunda ise ikinci kez süre vermesi mümkündür. İkinci süre, 1086 sayılı Kanunun 163 üncü maddesi uyarınca kesindir. Kanundaki bu hükümler dolayısıyla, ilgili tarafın dosyayı yeterince takip etmemesi veya yargılamayı uzatma niyetinde olması gibi sebeplerle, davada başkaca işlem yapılmaksızın yargılama en az bir oturum ertelenmektedir. Yapılan yeni düzenlemeye göre, “Kesin süre” kenar başlıklı 100 üncü madde uyarınca hâkimin genel olarak ikinci kez süre verebilme imkânı var ise de bu maddede bu hususun istisnası düzenlenmiştir. Yani, sunulan delilin getirtilmesi amacıyla masraf yatırılması için, mahkemece ilgili tarafa verilecek süre kesindir. Bu hüküm gereğince, taraflardan birinin mahkemeye sunacağı delille ilgili masrafı, verilen kesin süre içinde yatırmaması durumunda diğer tarafın bu masrafı yatırması mümkündür. Aksi takdirde verilen süre içinde masrafı yatırmayan taraf delilden vazgeçmiş sayılacak ve kesin sürenin istisnasının bulunmamasından dolayı yargılamanın bir oturum ertelenmesi engellenmiş olacaktır. Maddenin son fıkrasıyla “Re’sen yapılması gereken işlemlere ilişkin giderler” kenar başlıklı 329 uncu maddeye atıf yapılmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
- HMK m.120saklı tutulur
Bu maddedeki kavramlar
- Kesin süre
- Delil avansı
- Delilden vazgeçilmiş sayılma
- Gider avansı ile delil avansı ayrımı
- Üzerinde serbestçe tasarruf edilemeyen dava ve işler
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
820 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2022/592 K.2022/1255 T.2022-10-05Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
bilirkişi için 150TL, araç için 100TL, keşif harcı 170,80TL olmak üzere toplam 420,80TL keşif avansının daha önce yatırılan gider avansı da dikkate alınarak mahsup yapılarak 300TL olarak HMK 324 maddesi gereğince 1 haftalık süre içerisinde mahkeme veznesine davacı tarafından yatırılması için kesin süre verilmesine, kesin süreye uyulmadığı takdirde dosyanın mevcut haliyle karara bağlanacağı hususunun ihtarına (iht. yapıldı)...” şeklinde ara karar verildiği,
- 22. Hukuk Dairesi · E. 2015/33969 · K. 2018/15076 · T. 18.06.2018Daire kararıBozma
Mahkemece, verilen kesin süre içerisinde eksik delil avansının karşılanmadığı, davalı vekilince de bu hususta yeniden davacı tarafa süre verilmesine muvafakat edilmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 324. maddesi gereğince kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.
- 22. Hukuk Dairesi · E. 2013/25019 · K. 2014/33754 · T. 01.12.2014Daire kararıBozma
Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 324. maddesi gereğince delil ikamesi için belirlenen avansın süresi içerisinde yatırılmaması sebebi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Taraflardan biri ikamesini talep ettiği delil için belirlenen avansı kesin süre içinde yatırmazsa ne olur?
- A) Dava reddedilir.
- B) Talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır.
- C) Diğer tarafın yatırması beklenir, yatırmazsa dava açılmamış sayılır.
- D) Mahkeme masrafı hazineden karşılar.
- E) Davacıya disiplin para cezası verilir.