HMK Madde 42Ret talebinin incelenmesi

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 22.07.2020

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Bu madde, hâkimin reddi talebine ilişkin kararın verilme biçimini, ret sebebinin ispat seviyesini, yemin yasağını, reddedilen hâkimin davaya bakma yasağı ile bakmaya devam etmesini, kötüniyetli ret talebine bağlanan disiplin para cezasını ve bu cezanın tahsil sürecini düzenler. Hükümler hâkimin reddi talebinde bulunan taraflar, reddi istenen hâkim ve ret talebini inceleyen merci bakımından uygulanır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Hâkimin reddi talebine ilişkin karar, dosya üzerinden inceleme yapılarak da verilebilir.

(2)(Ek:22/7/2020-7251/5 md.) Ret sebebi sabit olmasa bile, merci bunu muhtemel görürse, ret talebini kabul edebilir.

(3)(Ek:22/7/2020-7251/5 md.) Ret sebepleri hakkında yemin teklif olunamaz.

(4)Reddi istenen hâkim, ret hakkında merci tarafından karar verilinceye kadar o davaya bakamaz. Şu kadar ki, gecikmesinde sakınca bulunan iş ve davalar bunun dışındadır. Daha önce hakkındaki ret talebi mercice reddolunan hâkimin, aynı durum ve olaylara dayanarak yeniden reddedilmesi hâli, hâkimin davaya bakmasına engel oluşturmaz.

(5)Ret talebinin merci tarafından kabul edilmemesi hâlinde, reddi istenen hâkim davaya bakmaya devam eder.

(6)Ret talebinin, kötüniyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, talepte bulunanların her biri hakkında beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına hükmolunur.

(7)Hâkim hakkında aynı davada aynı tarafça ileri sürülen ret talebinin reddi hâlinde verilecek disiplin para cezası, bir önceki disiplin para cezasının iki katından az olamaz.

(8)Disiplin para cezasının tahsili için, davaya bakan mahkeme, dosyanın geliş tarihinden başlayarak iki hafta içinde gereğini yapar.

  1. 1.(madde başlığı)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle, bu maddeye birinci fıkradan sonra gelmek üzere fıkralar eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Madde, 1086 sayılı Kanunun 36 ncı maddesini karşılamaktadır. Bu düzenlemenin dört ve altıncı fıkraları yeni hükümler içermektedir. Maddenin birinci fıkrasında işin niteliği icabı hâkimin reddi talebine ilişkin kararların, duruşma yapılmaksızın da verilebileceği açıklanmıştır. İkinci fıkrada ise ret talebi üzerine, işe bakan hâkimin hangi işlemleri yapabileceği düzenlenmiştir. Üçüncü fıkrada, ret talebinin merci tarafından reddedilmesi üzerine, engel bulunmadığı anlaşılacağından hâkimin davaya bakmaya devam edeceği açıkça vurgulanmıştır. 1086 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında hâkimin reddi isteğinin merci tarafından usul ve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, istekte bulunanlar aleyhine para cezasına hükmolunacağı öngörülmüş iken, bu düzenlemenin dördüncü fıkrasında “ret talebinin kötüniyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabul edilmemesi” durumunda para cezasına hükmolunacağı düzenlenmiştir. Davaya bakan hâkimlerin birden çok olması ve bu sebeple birden çok hâkim hakkında ret talebinde bulunulmasından dolayı, cezanın ağırlaştırılması, hakkaniyete uygun görülmemiş, 1086 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin dördüncü fıkrası olan son cümle bu düzenlemeye alınmamıştır. Maddenin beşinci fıkrasında tevali eden ret durumu, cezanın artırılma sebebi olarak kabul edilmiştir. 1086 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde, para cezasının hüküm kesinleşmeden tahsili ve hükmün bozulması hâlinde ilgilinin isteği üzerine iade edileceği düzenlenmiş iken, maddenin altıncı fıkrasında para cezasına ilişkin karar kesinleşmedikçe tahsil edilemeyeceği gösterilmiştir. Davaya bakan mahkemenin, dosyanın gelişi tarihinden itibaren onbeş gün içinde para cezasının tahsili için gereğini yapacağı düzenlenmiştir. Böylece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde yer alan adil yargılanma hakkına ilişkin kurala uyum sağlanmıştır. demet 387 / – 23 –

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Değişiklik geçmişi(3)
  1. 22.07.2020bir ibaresi 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi
  2. 22.07.20202. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi
  3. 22.07.20203. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

28 karar arasından seçildi
  1. 5. Hukuk Dairesi · E. 2023/833 · K. 2023/5418 · T. 29.05.2023
    Daire kararıRet
    Taraflar arasındaki reddi hakim davasında yapılan yargılama sonunda, reddi hâkim talebini inceleyen merci tarafından reddi hâkim isteminin reddine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 42 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince 2.500,00 TL disiplin para cezasının reddi hâkim talebinde bulunan davacıdan tahsiline karar verilmiştir.
  2. 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/11807 · K. 2025/3498 · T. 17.03.2025
    Daire kararıOnama
    bu talebin, mahkeme hakimince kabul görmemesinin hakimin reddi sebebi yapılmasının iyi niyetli bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin hakimin reddi talebinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun (6100 sayılı Kanun) 42 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca reddine, davacı vekilinin hakimin reddi sebebi yapılması iyi niyetli bulunmadığından 6100 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre talepte bulunan hakkında 5.000,
  3. 19. Ceza Dairesi · E. 2019/29954 · K. 2019/11968 · T. 01.10.2019
    Daire kararı
    Disiplin para cezası uygulananın üzerine atılı eylem için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 42/4. maddesinde öngörülen disiplin para cezası yaptırımı, 5271 sayılı CMK’nin 223. maddesinde sayılan kararlardan olmayıp temyiz olanağı bulunmadığından, temyiz dilekçesi itiraz mahiyetinde kabul edilerek gereği mahallinde değerlendirilmek üzere, tebliğnameye uygun olarak, dosyanın incelenmeksizin iadesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 01/10/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, hakimin reddi talebinin incelenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Hakimin reddi talebine ilişkin karar mutlaka duruşmalı olarak verilmelidir.
  2. B) Ret sebepleri hakkında taraflara yemin teklif edilebilir.
  3. C) Ret talebinin, kötüniyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabul edilmemesi halinde, talepte bulunan aleyhine disiplin para cezasına hükmolunur.
  4. D) Ret talebi merci tarafından kabul edilmese dahi, reddi istenen hakim davaya bakmaya devam edemez.
  5. E) Daha önce reddedilmiş bir hakim hakkında, aynı sebeplere dayanılarak yeniden ret talebinde bulunulması hakimin davaya bakmasına engeldir.

Bu maddeyle ilgili 2 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl