HMK içindekiler

Birinci Kısım – Genel Hükümlerm.1–104
Metinde aç
- Birinci Bölüm – Görev, Yetki ve Yargı Yeri Belirlenmesim.1–23
  - Birinci Ayırım – Görevm.1–4
  - İkinci Ayırım – Yetkim.5–19
  - Üçüncü Ayırım – Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler ve Yargı Yeri Belirlenmesim.20–23
- İkinci Bölüm – Yargılamaya Hâkim Olan İlkelerm.24–33
- Üçüncü Bölüm – Hâkimin Yasaklılığı, Reddi ve Hukuki Sorumluluğum.34–49
  Metinde aç
  - Birinci Ayırım – Hâkimin Davaya Bakmaktan Yasaklılığı ve Reddim.34–45
  - İkinci Ayırım – Hâkimin Hukuki Sorumluluğum.46–49
    Metinde aç
    m.46Devletin sorumluluğu ve rücu
    m.47Davaların açılacağı mahkeme
    m.48Dava dilekçesi ve davanın ihbarı
    m.49Davanın reddi hâlinde verilecek ceza
- Dördüncü Bölüm – Taraflar ve Davaya Katılan Üçüncü Kişilerm.50–83
  - Birinci Ayırım – Tarafların Ehliyetlerim.50–56
  - İkinci Ayırım – Dava Arkadaşlığım.57–60
  - Üçüncü Ayırım – Davanın İhbarı ve Davaya Müdahalem.61–70
  - Dördüncü Ayırım – Davaya Vekâletm.71–83
- Beşinci Bölüm – Teminatm.84–89
- Altıncı Bölüm – Süreler, Eski Hâle Getirme ve Adli Tatilm.90–104
  - Birinci Ayırım – Sürelerm.90–94
  - İkinci Ayırım – Eski Hâle Getirmem.95–101
  - Üçüncü Ayırım – Adli Tatilm.102–104
İkinci Kısım – Dava Çeşitleri, Dava Şartları ve İlk İtirazlarm.105–117
- Birinci Bölüm – Dava Çeşitlerim.105–113
- İkinci Bölüm – Dava Şartları ve İlk İtirazlarm.114–117
  - Birinci Ayırım – Dava Şartlarım.114–115
  - İkinci Ayırım – İlk İtirazlarm.116–117
Üçüncü Kısım – Yazılı Yargılama Usulüm.118–186
- Birinci Bölüm – Davanın Açılmasım.118–125
- İkinci Bölüm – Cevap Dilekçesim.126–135
- Üçüncü Bölüm – Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesim.136–136
- Dördüncü Bölüm – Ön İncelemem.137–142
- Beşinci Bölüm – Tahkikat ve Tahkikat Sırasındaki Özel Durumlarm.143–183/A
  - Birinci Ayırım – Tahkikatm.143–146
  - İkinci Ayırım – Duruşmam.147–162
  - Üçüncü Ayırım – Ön Sorun ve Bekletici Sorunm.163–165
  - Dördüncü Ayırım – Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılmasım.166–168
  - Beşinci Ayırım – İsticvapm.169–175
  - Altıncı Ayırım – Islah ve Maddi Hataların Düzeltilmesim.176–183
  - Yedinci Ayırım – Toplu Mahkemelerde Tahkikatm.183/A–183/A
- Altıncı Bölüm – Tahkikatın Sona Ermesi ve Sözlü Yargılamam.184–186
Dördüncü Kısım – İspat ve Delillerm.187–293
- Birinci Bölüm – Genel Hükümlerm.187–198
- İkinci Bölüm – Belge ve Senetm.199–224
- Üçüncü Bölüm – Yeminm.225–239
- Dördüncü Bölüm – Tanıkm.240–265
- Beşinci Bölüm – Bilirkişi İncelemesim.266–287
- Altıncı Bölüm – Keşifm.288–292
- Yedinci Bölüm – Uzman Görüşüm.293–293
Beşinci Kısım – Hüküm ve Davaya Son Veren Taraf İşlemlerim.294–315
- Birinci Bölüm – Hükümm.294–303
- İkinci Bölüm – Hükmün Tashihi, Tavzihi ve Tamamlanmasım.304–306
- Üçüncü Bölüm – Davaya Son Veren Taraf İşlemlerim.307–315
Altıncı Kısım – Basit Yargılama Usulüm.316–322
Yedinci Kısım – Yargılama Giderleri ve Adli Yardımm.323–340
- Birinci Bölüm – Yargılama Giderlerim.323–333
- İkinci Bölüm – Adli Yardımm.334–340
Sekizinci Kısım – Kanun Yollarım.341–381
- Birinci Bölüm – İstinafm.341–360
- İkinci Bölüm – Temyizm.361–373
- Üçüncü Bölüm – Yargılamanın İadesim.374–381
Dokuzuncu Kısım – Çekişmesiz Yargım.382–388
Onuncu Kısım – Geçici Hukuki Korumalarm.389–406
- Birinci Bölüm – İhtiyati Tedbirm.389–399
- İkinci Bölüm – Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalarm.400–406
Onbirinci Kısım – Tahkimm.407–444
Onikinci Kısım – Son Hükümlerm.445–452

HMK Madde 49Davanın reddi hâlinde verilecek ceza

Yürürlükte

Bu metin, 20.10.2026 tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, hâkimin kusurlu işlemi nedeniyle Devlete karşı açılan tazminat davasının esastan reddedilmesi hâlinde davacıya verilecek disiplin para cezasının alt ve üst sınırını düzenler. Cezanın takdiri, tazminat davasına bakan mahkemeye aittir. Maddede davacıya ya da hâkime ayrıca tazminat ödenmesi, hâkim lehine maddi veya manevi zarara hükmedilmesi düzenlenmemiştir. Davanın usulden reddi hâli, cezanın dayanağı olan koşulları kendiliğinden karşılamaz.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Dava esastan reddedilirse davacı, beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm edilir.

Kanun metninde bu madde Ham metin

Madde gerekçesi

Hâkimin kusurlu davranışı nedeniyle, Devlete karşı açılan tazminat davası reddedildiğinde, davacı, disiplin para cezasına mahkûm edilecektir. Bu cezaya, davaya bakan mahkeme karar verecektir. Para cezasının verilebilmesi için davanın esastan reddi gereklidir. Bu hükümde, 1086 sayılı Kanunun 576 ncı maddesinde olduğu gibi, davanın reddi hâlinde, hâkim lehine maddî ve manevî zarara hükmedilmesi esasına yer verilmemiştir. Zira, dava doğrudan doğruya hâkim aleyhine açılmayıp, Devlet aleyhine açıldığından, davanın tarafı olmayan, üçüncü kişi konumunda olan hâkim için, bu davada maddî veya manevî tazminata karar verilmesi uygun görülmemiştir. Şüphesiz, hâkim, haksız dava nedeniyle uğramış olduğu maddî veya manevi zarar nedeniyle, davacıya ayrı bir tazminat davası açabilecektir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Bu maddedeki kavramlar

Disiplin para cezası
Esastan red
Takdir
Uygulanan parasal sınır

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

248 karar arasından seçildi

Hukuk Genel Kurulu E.2022/273 K.2022/1394 T.2022-10-27
Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
2-) HMK m. 49 uyarınca davanın esasdan reddi nedeniyle para cezası tayininde yeniden değerleme oranında artışlar dikkate alınarak, davacıdan takdiren 1.000 TL disiplin para cezası ALINMASINA,
Hukuk Genel Kurulu E.2024/48 K.2024/719 T.2024-12-11
Hukuk Genel KuruluOnama
Davacının açtığı dava esastan reddedildiğinden 6100 sayılı Kanun'un 49 uncu maddesi uyarınca, davacı takdiren 500,00 TL disiplin para cezasına mahkum edilmiştir.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.