HMK Madde 48Dava dilekçesi ve davanın ihbarı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, hâkimin hukuki sorumluluğuna dayanan tazminat davasında dava dilekçesinde bulunması gereken ek unsurları ve bu davanın sorumlu hâkime ihbarını düzenler. Dilekçede hangi sorumluluk sebebine dayanıldığının ve delillerin açıkça gösterilmesini, varsa belgelerin eklenmesini ve mahkemenin dosyayı ilgili hâkime resen ihbar etmesini kapsar. Kurala, Devlete karşı açılan tazminat davasında dava açan taraf ve bu davanın bakan mahkeme bakımından uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Madde gerekçesi
Bu maddede, Devlete karşı açılacak tazminat davasında, dava dilekçesinde özel olarak bulunması gereken hususlar belirtilmektedir. Dilekçede, tahdidi olarak belirtilen sorumluluk nedenlerinden hangisine dayanıldığı, bunu ispat etmek için başvurulacak deliller belirtilecek ve mevcut deliller dilekçeye eklenecektir. Davaya bakan mahkeme, bu hususlarda eksiklik görürse, bu eksikliğin giderilmesi için ilgiliye süre vermeden, dilekçenin reddine karar verir. Maddenin üçüncü fıkrası ile, Devlet aleyhine açılan tazminat davasına bakan mahkemenin, bu davayı, sorumlu hâkime re’sen ihbar etmesi esası getirilmiştir. Dava kendisine ihbar edilen hâkim, davalı Devlet yanında davaya katılabilir. Böylece, sorumlu hâkimin de davadan haberdar olması ve hukukî dinlenilme hakkı çerçevesinde davada etkili olabilmesi, delil getirebilmesi imkânı sağlanmak istenmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Dilekçede delillerin açıkça belirtilmesi
- Hâkimin hukuki sorumluluğu
- Re'sen ihbar
- Sorumluluk sebebi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
125 karar arasından seçildiİçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (25.12.2025, bozma) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.
- Hukuk Genel Kurulu E.2025/130 K.2025/198 T.2025-03-26Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
Özel Dairece ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılamada ise 14.06.2022 tarihli tensip tutanağıyla, 6100 sayılı Kanun’un 48. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davanın ilgili hâkime resen ihbarına karar verilmesine rağmen icra takibinin tedbiren durdurulmasına karar veren hâkim ...’a davanın ihbar edilmediği, gerekçeli kararı veren hâkim ...’e ihbar edildiği ve yargılamaya devam olunarak 6100 sayılı Kanun’un 46. maddesinde sayılan sebeplerin mevcut olmadığı gerekçesiyle davalı ...
- Hukuk Genel Kurulu E.2014/1516 K.2016/307 T.2016-03-16Hukuk Genel KuruluOnama
6100 sayılı Kanun'un 48/2 maddesi gereğince açılan tazminat davası ilgili hâkime ihbar edilmiştir.
- Büyük Genel Kurulu E.2022/3 K.2023/2 T.2023-01-25Büyük Genel KurulRetYerleşik içtihat
Bu zorunluluğun doğal sonucu olarak; sözü edilen hususların yerine getirilmemesi durumunda, davacıya bu konuda süre verilemeyeceği” gerekçesiyle dava dilekçesinin, HMK’nın 48. maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Dava Dilekçesi, Davanın İhbarı ve Davanın Reddi Halinde Verilecek CezaMedeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 21:58
Bu maddeye özel soru
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, Devlet aleyhine tazminat davasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Dilekçede sorumluluk sebebi ve deliller açıkça belirtilir.
- B) Mahkeme, davayı ilgili hakime resen ihbar eder.
- C) Dava esastan reddedilirse davacı, disiplin hapsi cezasına mahkum edilir.
- D) Devletin rücu davası, tazminat davasına bakan mahkemede görülür.
- E) Tazminat davası açılması için hakimin ceza alması şart değildir.