HMK Madde 47Davaların açılacağı mahkeme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 01.04.2015

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, hâkimlerin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davasının ve Devletin sorumlu hâkime karşı açtığı rücu davasının hangi mahkemede görüleceğini düzenler. Tazminat davasında ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimleri ile Yargıtay üyelerinin ayrımına göre görevli daire veya kurul, ayrıca temyiz merciini belirler; rücu davasında yetkili mahkemeyi gösterir. Madde, Devlet aleyhine açılan tazminat davasında ve Devletin hâkime karşı rücu davasında uygulanır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)(Değişik: 1/4/2015-6644/3 md.) Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.

(2)Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.

Maddede hâkimin kusurlu davranışları nedeniyle, açılacak tazminat ve rücu davasında, görevli ve yetkili mahkeme düzenlenmiştir. Hâkimlerin sorumluluğu nedeniyle açılan tazminat davası, sıradan bir tazminat davası gibi değerlendirilmemelidir. O nedenle, gerek Devlet aleyhine açılan tazminat davasında, gerekse Devlet tarafından hâkime karşı açılabilecek rücu davasında, hâkimler için ayrıca bir teminat oluşturmak amacıyla, 1086 sayılı Kanunun 575 inci maddesinin, 5236 sayılı Kanunla değişik ikinci fıkrasındaki sistemden ayrılınmış, bu davalar için Yargıtayın görevli olması kabul edilmiştir. Buna göre, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davası, dava konusuna göre karar temyiz edilse idi, temyiz incelemesi Yargıtayın hangi hukuk dairesinde yapılacak idiyse, o hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve davranışlarından dolayı açılacak tazminat davası da Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda açılacaktır. Hükümde ayrıca, dava sonunda verilen kararların nerede temyiz edileceği de gösterilmiştir. Buna göre, Yargıtay ilgili hukuk dairesinin tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara ilişkin temyiz incelemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda; Hukuk Genel Kurulunun ilk derece mahkemesi sıfatıyla tazminat davası sonucunda vermiş olduğu kararlara ilişkin temyiz incelemesi ise Yargıtay Büyük Genel Kurulunda yapılacaktır. Devlet, tazminatı öder ve sorumlu hâkime karşı rücu davası açarsa, bu davanın da, birinci fıkrada belirtildiği şekilde, asıl tazminat davasını karara bağlayan mahkemede görülmesi kabul edilmiştir. Bu düzenlemeler yargı bağımsızlığı ile de doğrudan doğruya ilgilidir. Ayrıca, bu mahkeme, tazminat davasını inceleyip, karara bağlayarak, uyuşmazlık hakkında zaten en iyi şekilde bilgi sahibi olmuş durumdadır. O nedenle, bu mahkeme, rücu davasını da kısa süre içinde gerçeğe uygun bir şekilde karara bağlayabilecektir.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Değişiklik geçmişi(1)
  1. 01.04.20151. fıkra 01.04.2015 tarihinde 6644 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

361 karar arasından seçildi

İçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (25.12.2025, bozma) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.

  1. Hukuk Genel Kurulu E.2024/57 K.2024/687 T.2024-12-11
    Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
    Nitekim aynı husus, Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 18.01.2024 tarihli ve 2024/1 sayılı kararının 14 üncü maddesinde "6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 47. maddesi uyarınca, hâkimlerin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davalarının ilk derece yargılaması asıl davanın temyiz incelemesini yapmakla görevli ilgili hukuk Dairesi tarafından yapılır" şeklinde ifade edilmiştir.
  2. Hukuk Genel Kurulu E.2025/389 K.2025/884 T.2025-12-25
    Hukuk Genel KuruluOnama
    6. Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.09.2022 tarihli ve 2021/523 Esas, 2022/324 Karar sayılı kararı ile, Devlet aleyhine açılan tazminat davalarının 6100 sayılı Kanun’un 47/1. maddesi gereğince Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin görevine girdiği gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine, mahkemenin görevsizliğine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin görevli mahkeme olduğuna karar verilmiştir.
  3. 5. Hukuk Dairesi · E. 2025/9621 · K. 2025/10748 · T. 08.07.2025
    Daire kararı
    Hakimin hukuki sorumluluğuna dayalı manevi tazminat istemine ilişkin davada, inceleme yapma görevi yukarıda açıklanan 6100 sayılı Kanun'un 47 nci maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesine ait olduğundan, dosyanın anılan Daire Başkanlığına gönderilmek üzere MAHALLİNE İADESİNE,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Devlet Aleyhine Tazminat Davasının Açılacağı Mahkeme
    Medeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 20:37
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, Bölge Adliye Mahkemesi hakimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine tazminat davası nerede açılır?

  1. A) Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesi
  2. B) Yargıtay ilgili hukuk dairesi
  3. C) En yakın Bölge Adliye Mahkemesi
  4. D) En yakın Asliye Hukuk Mahkemesi
  5. E) Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl