HMK Madde 46Devletin sorumluluğu ve rücu
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
HMK m.46, hâkimlerin yargılama faaliyetinden doğan zararlar bakımından Devlet aleyhine tazminat davasının hangi sebeplere dayanabileceğini sınırlı olarak sayar. Hükmün konusu; kayırma veya taraf tutma, menfaat sağlanması veya vaadi, açık kanun hükmüne aykırılık, duruşma tutanağına dayanmama, tutanağın tahrifi ve hakkın yerine getirilmesinden kaçınma halleridir. Hüküm, yargılama faaliyetinde görev yapan hâkimler hakkında uygulanır; Yargıtay üyeleri ve başkanları da bu kapsama girer.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı aşağıdaki sebeplere dayanılarak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir:
a)Kayırma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya düşmanlık sebebiyle hukuka aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.
b)Sağlanan veya vaat edilen bir menfaat sebebiyle kanuna aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.
c)Farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı karar veya hüküm verilmiş olması.
ç)Duruşma tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanılarak hüküm verilmiş olması.
d)Duruşma tutanakları ile hüküm veya kararların değiştirilmiş yahut tahrif edilmiş veya söylenmeyen bir sözün hüküm ya da karara etkili olacak şekilde söylenmiş gibi gösterilmiş ve buna dayanılarak hüküm verilmiş olması.
e)Hakkın yerine getirilmesinden kaçınılmış olması.
(2)Tazminat davasının açılması, hâkime karşı bir ceza soruşturmasının yapılması yahut mahkûmiyet şartına bağlanamaz.
(3)Devlet, ödediği tazminat nedeniyle, sorumlu hâkime ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde rücu eder.
Bu maddedeki kavramlar
- Ağır kusur
- Hukuka aykırılık
- Farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin kanun hükmü
- Kayırma veya taraf tutma
- Yargılama faaliyeti
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
727 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2025/165 K.2025/940 T.2025-12-25Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
14. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, maddede sayılan sebeplere dayalı, Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir.
- Hukuk Genel Kurulu E.2025/132 K.2025/207 T.2025-03-26Hukuk Genel KuruluOnama
yine dava tarihi itibariyle 270.000,00 TL olan hâline münasip evin 1.350.000,00 TL olduğunun tespit edildiğini, müvekkillerinin aradaki fark olan 1.080.000,00 TL zarara uğradıklarını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 46/1-c maddesine göre farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı karar vermenin hâkimin sorumluluğunu gerektirdiğini ileri sürerek 1.080.000,00 TL maddi ve 200.000,
- 12. Ceza Dairesi · E. 2022/6185 · K. 2025/698 · T. 20.01.2025Daire kararıRet
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 46. maddesi gereğince hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı Devlet aleyhine tazminat davası açılabilecektir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Devletin Sorumluluğu ve RücuMedeni Usul Hukuku · 2 Hakimin Yasaklılığı, Reddi, Hukuki Sorumluluğu · 18:16
Bu maddeye özel soru
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46. maddesi çerçevesinde, hâkimlerin yargılama faaliyetleri sırasındaki hukuki sorumlulukları nedeniyle Devlet tarafından üçüncü bir kişiye tazminat ödenmesi durumunda, Devletin bu ödemeye dayanarak sorumlu hâkime yönelteceği rücu davasını, tazminatın ödendiği tarihten itibaren hangi süre içerisinde açması gerekir?
- A) İki yıl
- B) On yıl
- C) Altmış gün
- D) Bir yıl
- E) Dört ay
Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl