Hukuka aykırılık nedir?

8 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Hukuka aykırılık, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.468 · devletin sorumluluğu: Vesayet dairesi görevlisinin veya vasi, kayyım, yasal danışmanın hukuk düzenine aykırı eylem, işlem veya ihmalidir.
  • TBK m.176 · yasak koşullar: Koşulun kanunda yasaklanmış bir eylemi ya da davranışı içermesidir.
  • TCK m.124 · haberleşmenin engellenmesi: Engellemenin kanun, hâkim kararı veya kamu görevinin gereği gibi bir hukuka uygunluk sebebine dayanmamasıdır.

Kanunda nerede geçiyor

8 madde

Türk Ceza Kanunu

  • TCK m.109 · Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

    Hareketin hukukun izin verdiği bir çerçevede yapılmamış olmasıdır. Kanunda yetkili makamlarca yürütülen ceza muhakemesi işlemleri, örneğin gözaltı veya tutuklama, hukuka uygun sayıldığından bu suçu oluşturmaz.

  • TCK m.120 · Haksız arama

    Aramanın kanunun veya yetkili merciin kararının izin verdiği çerçevenin dışında yapılmasıdır. Geçerli bir arama kararı olmaksızın ya da karardaki sınırlara uyulmadan yapılan arama, ya da arama usulüne ilişkin kuralların ihlal edilmesi bu kapsamdadır.

  • TCK m.124 · Haberleşmenin engellenmesi

    Engellemenin kanun, hâkim kararı veya kamu görevinin gereği gibi bir hukuka uygunluk sebebine dayanmamasıdır. Cezaevinde hükümlünün haberleşmesine kamu görevi gereği getirilen sınırlama bu anlamda hukuka uygundur ve suç oluşmaz.

  • TCK m.135 · Kişisel verilerin kaydedilmesi

    Verinin kaydedilmesinin ilgilinin rızası, kanuna dayanan bir yetki ya da başka bir hukuka uygunluk nedeni olmadan gerçekleşmesidir. İlgilinin kendisi tarafından alenileştirilmiş verinin kaydedilmesi, 6698 sayılı Kanun'un 5. maddesi bakımından rızaya bağlı değildir.

Ceza Muhakemesi Kanunu

  • CMK m.290 · Sanığın yararına olan kurallara aykırılık

    Bir hukuk kuralının uygulanmaması, yanlış uygulanması veya eksik uygulanmasıdır. Bu aykırılığın sanık yararına bir kurala ilişkin olması, bozma sonucunu değiştirir.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.468 · C. Devletin sorumluluğu

    Vesayet dairesi görevlisinin veya vasi, kayyım, yasal danışmanın hukuk düzenine aykırı eylem, işlem veya ihmalidir. Devletin sorumluluğu bu aykırılığa bağlıdır.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.176 · III. Yasak koşullar

    Koşulun kanunda yasaklanmış bir eylemi ya da davranışı içermesidir. Ölçüt, bir hukuk kuralının yasakladığı fiil olup olmadığıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.46 · Devletin sorumluluğu ve rücu

    Kanunu da kapsayan daha geniş bir ölçüttür; kanuna aykırılık ise uygulanması gereken maddi ve usule ilişkin yazılı metinlere aykırılıktır. Bazı bentler hukuka, bazıları yalnızca kanuna aykırılığı arar.

Karıştırılan kavramlar

Hukuka aykırılık ile ahlaka aykırılık arasındaki fark nedir?

Hukuka aykırılıkta ölçüt, kanunun yasakladığı bir fiilin koşulda yer almasıdır.

Ahlaka aykırılıkta ölçüt, toplumun ahlak anlayışına ve değer yargılarına aykırılıktır.

Her iki durumda da hüküm aynıdır: işlem kesin olarak hükümsüzdür. Ayrım, hangi ölçütle aykırılığın tespit edileceğini belirler.

TBK m.176

Hukuka aykırılık ile kanuna aykırılık arasındaki fark nedir?

Hukuka aykırılık; kanunu da içine alan, değerler dahil geniş bir ölçüttür.

Kanuna aykırılık; uygulanması gereken maddi ve usule ilişkin pozitif metinlere aykırılıktır.

(a) bendi hukuka aykırılığı, (b) ve (c) bentleri kanuna aykırılığı esas alır.

HMK m.46

Hukuka aykırılık ile olgusal değerlendirme arasındaki fark nedir?

Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması, temyiz nedeni olarak kabul edilebilir.

Olayın nasıl gerçekleştiğine ya da delilin takdirine ilişkin itirazlar, hukuka aykırılık değil maddi vakıa değerlendirmesidir.

Maddi vakıa itirazı bu nedenle temyiz sebebi olarak kabul edilmez. Uygulamada dosyaya yansıyan maddi hukuka aykırılık iddiası ile olay tespiti itirazı ayrı değerlendirilmektedir. (6. Ceza Dairesi, 2024/6359 E., 2025/9069 K., 22.10.2025; 6. Ceza Dairesi, 2025/2599 E., 2025/6937 K., 30.06.2025)

CMK m.288

Hukuka uygunluk ile hukuka aykırılık arasındaki fark nedir?

Mahkeme idari yaptırım kararını hukuka uygun bulursa 'başvurunun reddi' kararı verir.

Mahkeme kararı hukuka aykırı bulursa 'idari yaptırım kararının kaldırılması' kararı verir.

Reddin ardından yaptırım geçerliliğini sürdürür; kaldırma kararıyla yaptırım ortadan kalkar.

Kabahatler K. m.28

Kanunda sayılan iade sebepleri ile esaslı hukuka aykırılık arasındaki fark nedir?

5271 sayılı Kanunda sayılan iade sebepleri, iddianamenin iadesini doğuran ilk ölçüttür.

Esaslı hukuka aykırılık, bu sebeplerin dışında kalan ve Yüce Divanın takdirine bağlı başka bir iade gerekçesidir.

Yüce Divan, iddianame iade sebebi bulunmasa dahi esaslı hukuka aykırılık gerekçesiyle iddianameyi iade edebilir.

AYMKYUHK m.57

Sonradan lehe kanun ile hukuka aykırılık arasındaki fark nedir?

Sonradan yürürlüğe giren kanunla fiil suç olmaktan çıkmış ya da ceza hafifletilmiş olması durumudur.

Gözaltı veya tutuklamanın o anda hukuka aykırı olması durumudur.

Lehe kanun gerekçesiyle tazminat istenemez; ancak madde gerekçesi, sonraki kanun değişikliği nedeniyle önceki işlemlerin hukuka aykırılığı ileri sürülemiyorsa tazminat istemine de konu edilemeyeceğini belirtir.

7078 s. K. m.144

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2025/542 E., 2025/888 K., 25.12.2025
    İlgili madde: HMK m.46
  2. Ceza Genel Kurulu, 2024/456 E., 2025/255 K., 11.06.2025
    İlgili madde: CMK m.290
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2025/185 E., 2025/210 K., 26.03.2025
    İlgili madde: HMK m.46

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.