Kamu görevlisi nedir?
Kısaca
Kamu görevlisi, 9 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.259 · kamu görevlisinin ticareti: Kamu hizmetini görmek üzere atanarak ya da seçilerek, ya da başka bir biçimde kalıcı, belirli süreli ya da geçici olarak bu işe dahil olan kişidir.
- HMK m.242 · tanıklığın izne bağlı olduğu hâller: Görevden ayrılmış olmak, saklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
- 4688 s. K. m.2 · kapsam: İşçi statüsü dışında, kamu tüzel kişilerinin kamu hizmetlerinde çalışan kişilerdir.
Kanuni tanım
- 6701 s. K. m.2/1-ğTürkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu
Kamu görevlisi: Kamu hizmetlerinin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişiyi
Kanunda nerede geçiyor
17 maddeden 16'iTürk Ceza Kanunu
- TCK m.6 · Tanımlar
Kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir. Ölçüt istihdam ilişkisi değil, kamusal faaliyete katılmaktır; ücret alınıp alınmaması ya da işin süreklilik derecesi belirleyici değildir. Kamusal faaliyetin ihaleyle özel hukuk kişilerine verilmesi halinde bu kişiler, madde gerekçesine göre, kamu görevlisi…
- TCK m.120 · Haksız arama
Suçun faili olabilecek kişidir. Suç özgü suçtur; yani fail ancak görevi nedeniyle kamu görevlisi sıfatını taşıyan kişi olabilir.
- TCK m.137 · Nitelikli haller
TCK m.6'da, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya herhangi bir surette sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan kişi olarak tanımlanır. Bu sıfat, failin kendi görevi ile suç arasında bağ bulunmasını ayrıca gerektirir.
- TCK m.204 · Resmi belgede sahtecilik
5237 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (c) bendine göre, kamusal faaliyetin yürütülmesine atanarak, seçilerek ya da başka bir biçimde sürekli, süreli veya geçici olarak dahil olan kişidir. Özel faillik niteliğidir.
- TCK m.259 · Kamu görevlisinin ticareti
Kamu hizmetini görmek üzere atanarak ya da seçilerek, ya da başka bir biçimde kalıcı, belirli süreli ya da geçici olarak bu işe dahil olan kişidir. Bu niteliği taşımayan kişi, maddenin faili olamaz.
- TCK m.266 · Kamu görevine ait araç ve gereçleri suçta kullanma
TCK 6/1-c anlamında, kamusal faaliyeti kamu adına yürüten kişidir. Maaş veya ücret alıp almamanın, görevin sürekli, süreli veya geçici olmasının önemi yoktur. İhaleye dayalı olarak özel hukuk kişilerince yürütülen kamusal faaliyette fail kamu görevlisi sayılmaz.
- TCK m.324 · Seferberlikle ilgili görevin ihmali
Seferberlikle ilgili görev yüklenmiş ve bu görevi icra eden kişidir. Failin nitelikli bir kişi olması suçun unsurudur.
Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.1 · Amaç
Kanunun sendika ve toplu sözleşme haklarından yararlandırdığı, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kişilerdir. Madde metninde tanımlanmamıştır; kapsamı ilgili diğer maddelerle belirlenir.
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.2 · Kapsam
İşçi statüsü dışında, kamu tüzel kişilerinin kamu hizmetlerinde çalışan kişilerdir. Kapsamın belirleyici ölçütü çalışma statüsüdür; kamu kurumu niteliği tek başına yeterli değildir.
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.3 · Tanımlar
Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşların kadro veya pozisyonlarında istihdam edilen ve işçi statüsü dışında çalışan kişilerdir. İşçi statüsünde çalışanlar bu tanıma girmez.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.242 · Tanıklığın izne bağlı olduğu hâller
Görevinden ayrılmış olsa bile, görevi sırasında öğrendiği ve görevi gereği saklaması gereken bilgiler bakımından bu maddenin muhatabı olan kişidir. Görevden ayrılmış olmak, saklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.7 · Teşebbüs Yönetim Kurulu Üyelerinin nitelik ve şartları
Maddede yönetim kurulu üyeliğine atanabilecek kişi grubu olarak geçer. Atanma, ikinci fıkradaki niteliklere sahip olmaya bağlıdır.
Noterlik Kanunu
- Noterlik Kanunu m.151 · Görevle ilgili suçlar
Bu maddede, noterlik görevlileri için Türk Ceza Kanunu'nun uygulanması amacıyla yapılan bir hukuki sıfat tanımıdır. Noterin idari kadroda olması aranmaz; sıfat, noterlik görevine ve bu görevle bağlantılı fiile bağlıdır.
Yardım Toplama Kanunu
- Yardım Toplama Kanunu m.13 · Kamu görevlilerinin çalışabilmesi
Maddenin birinci fıkrası bakımından, yardım toplama faaliyetlerinde çalışabilmek için vali veya kaymakamdan izin alması gereken kişilerdir. Üçüncü fıkrada ayrıca Silahlı Kuvvetler, hâkim ve savcılar, güvenlik kuvvetleri mensupları ve özel kolluk görevlileri sayılmıştır.
Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu
- Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu m.2 · Mal bildiriminde bulunacaklar
Seçimle iş başına gelen kamu görevlileri ile maddenin d bendinde sayılan memur, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve yönetim ve denetim kurulu üyeleridir. Aylık, ücret veya ödenek karşılığı kamu hizmeti görmek bu sıfat için aranan ölçüttür.
Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun
- Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun m.2 · Temel ilkeler
Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kişilerdir. Maddenin d, e ve f bentlerinde yer alan yasaklar bu kişilere yöneliktir; görev unvanını kullanma yasağı ile organlarda görev alma ve karşılık alma yasağı bu kapsamda uygulanır.
Terim 1 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Kamu görevlisi olarak atanan üye ile kamu görevlisi olmayan üye arasındaki fark nedir?
Kamu görevlisi olan kişi, birinci fıkradaki nitelikleri taşıyorsa yönetim kuruluna atanabilir.
Kamu görevlisi olmayan kişinin atanması için maddede ayrı bir koşul yer almaz; ikinci fıkra ve genel atama usulü uygulanır.
Kamu görevlisi atanan üye, esas göreviyle ilgili üçüncü fıkra yasaklarına tabi olur; kamu görevlisi olmayan üye bu ek yasaklara tabi değildir.
Genel kamu görevlisi ile üçüncü fıkrada sayılan kamu görevlileri arasındaki fark nedir?
Birinci fıkra kapsamındaki kamu görevlileri, vali veya kaymakamdan izin alarak yardım toplama faaliyetinde çalışabilir.
Silahlı Kuvvetler, adli ve idari yargıda görevli hâkim ve savcılar, güvenlik kuvvetleri mensupları ve özel kolluk görevlileri üçüncü fıkra gereği bu faaliyette hiç çalışamaz.
Birinci fıkradaki izin usulü bu ikinci grup bakımından uygulanmaz; izin alınsa bile çalışma mümkün değildir.
Kamu görevlisi ile işçi arasındaki fark nedir?
Maddenin kapsamında kalan kişi, işçi statüsü dışında kamu hizmetinde çalışan kişidir.
İşçi statüsünde çalışan kişi, 4688 yerine 6356 sayılı Kanun'un ve iş mevzuatının kapsamındadır.
Aynı kurumda çalışan iki kişiden hangisinin 4688 kapsamında olduğu, çalışma statüsüne göre belirlenir. Kurum adı tek başına belirleyici değildir.
Kamu görevlisi ile sigortalı işçi (idari hizmet sözleşmesi) arasındaki fark nedir?
Kamu tüzel kişisinde idari hizmet sözleşmesiyle çalışan personel, sigorta bakımından işçi gibi sigortalı sayılabilir.
İşçi olarak kabul edilmesi, işçi statüsünün varlığına bağlıdır.
Sigortalı sayılmak tek başına işçi statüsü sağlamaz. İdari hizmet sözleşmesiyle çalışan personel işçi kabul edilmediğinden 4688 kapsamında değerlendirilmiştir. (10. Daire, 2020/313 E., 2024/3334 K., 24.09.2024)
Kamu görevlisi ile memur arasındaki fark nedir?
Kamu görevlisi, kamusal faaliyete katılan herkesi kapsar; istihdam ilişkisi aranmaz.
Memur, idare hukukunda kadrolu ve atanmış personel anlamına gelir ve eski 765 sayılı Kanun'da daha dar bir kavramdı.
Ceza kanunu uygulamasında avukat, noter, bilirkişi, tercüman, tanık ve askerî personel kamu görevlisi sayılabilir; memur olmasa da kamu görevlisi kapsamına girebilir.
Kamu görevlisi hali (a bendi) ile meslek ve sanat hali (b bendi) arasındaki fark nedir?
Kamu görevlisi hali, failin TCK m.6 anlamında kamu görevlisi olmasını ve görevinin verdiği yetkiyi kötüye kullanmasını arar.
Meslek ve sanat hali, failin kamu görevlisi olmasını aramaz; icra edilen mesleğin suçu kolaylaştırmasını ister.
Her iki hal de cezayı yarı oranında artırır; ancak hangisinin uygulanacağı failin sıfatına ve bağın niteliğine göre belirlenir. Aynı olayda ikisinin birlikte bulunması da mümkündür.
İlgili konular
- Görevi kötüye kullanma ve göreve ilişkin sırrın açıklanmasıCeza Hukuku Özel Hükümler
- Temel ilkeler ve tanımlarCeza Hukuku Genel Hükümler
- Konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlaliCeza Hukuku Özel Hükümler
- Milli savunmaya karşı suçlarCeza Hukuku Özel Hükümler
- Parada sahtecilik ve paraya eşit sayılan değerlerCeza Hukuku Özel Hükümler
- Tanık gösterme şekliMedeni Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2023/268 E., 2024/48 K., 13.02.2024İlgili madde: TCK m.137, TCK m.324
- 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023İlgili madde: 4688 s. K. m.2
- Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025İlgili madde: TCK m.137
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.