Toplu sözleşme nedir?
Kısaca
Kamu görevlilerinin ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerine ilişkin şartların, sendikalar ile kamu işverenleri arasında kanunda öngörülen usul ve esaslara göre belirlendiği sözleşmedir.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeKamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.1 · Amaç
Kamu görevlilerinin ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerine ilişkin şartların, sendikalar ile kamu işverenleri arasında kanunda öngörülen usul ve esaslara göre belirlendiği sözleşmedir. Madde yalnızca yapılmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiğini söyler.
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.3 · Tanımlar
Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülen toplu sözleşme görüşmelerinin taraflarca mutabık kalınması hâlinde imzalanan sözleşmedir. Amacı kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını belirlemektir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.53 · VI. Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt — A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı
Memur ve diğer kamu görevlilerinin, kamu işverenleri ile çalışma şartlarını toplu biçimde düzenlemesine dayanak olan sözleşmedir. Maddede işçilerin toplu iş sözleşmesinden ayrı bir kavram olarak kullanılmıştır.
Karıştırılan kavramlar
Toplu iş sözleşmesi ile toplu sözleşme arasındaki fark nedir?
Toplu iş sözleşmesi, işçi ve işveren arasında yapılan ve işçi tarafını kapsayan sözleşmedir.
Toplu sözleşme, kamu görevlileri ile kamu işvereni arasında yapılan ve kamu görevlilerinin çalışma şartlarını düzenleyen sözleşmedir.
İki kavram aynı madde içinde ayrı adlarla düzenlendiğinden birbirinin yerine kullanılmamalıdır; uyuşmazlık çözüm yolu da farklıdır.
Toplu sözleşme ile toplantı tutanağı arasındaki fark nedir?
Toplu sözleşme, tarafların mutabakatla imzaladığı sözleşmedir.
Toplantı tutanağı, sözleşme imzalanamadığında tarafların uzlaştığı ve uzlaşamadığı konuları gösteren belgedir.
Tutanak imzalanmış bir toplu sözleşme yerine geçmez; sözleşmenin doğduğu ve doğmadığı durumlar bu iki belgeyle ayrılır.
Toplu sözleşme kapsamındaki işçi ile toplu sözleşmeye paralel zam alan kapsam dışı personel arasındaki fark nedir?
Toplu iş sözleşmesine tabi işçiler, sözleşmenin doğrudan kapsamına girer.
Kapsam dışı personel, sözleşmeye paralel olarak zam almaları nedeniyle maddenin kapsamına açıkça dahil edilmiştir.
Her iki grup için de vergi değişikliğinden doğan net ücret artışı Merkez Bankasındaki hesaba aktarılır.
Toplu sözleşme konuları ve kurumsal konular ile genel nitelikli konular arasındaki fark nedir?
Toplu sözleşme konuları (m.28) ve kurumsal konular, bu Kurulun görüşme alanı dışındadır.
Genel nitelikli konular Kurulda değerlendirilir.
Toplu sözleşme kapsamındaki konular Kurulun gündemine alınamaz; görüşme yeri toplu sözleşme sürecidir.
Toplu sözleşme süreci içinde yapılan sözleşme ile ayrı sosyal denge sözleşmesi arasındaki fark nedir?
Toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içinde yapılan sosyal denge tazminatı sözleşmesi.
Kanunun genel toplu sözleşme hükümleri; bunlar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvuru yolunu açar.
Bu maddedeki sözleşme, kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
İş sözleşmesiyle çalışan ile kamu personeli (toplu sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan) arasındaki fark nedir?
İş sözleşmesiyle çalışan, talebine rağmen tedbir alınmayan hâlde tabi olduğu kanuna göre sözleşmeyi feshedebilir.
Toplu sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan kamu personeli bu maddeye göre çalışmadığı dönemde fiilen çalışmış sayılır.
İş sözleşmesiyle çalışan fesih hakkına sahip olur; kamu personeli için kaçınma dönemi fiilen çalışma sayılır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2022/776 E., 2023/1205 K., 06.12.2023İlgili madde: 4688 s. K. m.3
- Hukuk Genel Kurulu, 2020/189 E., 2020/888 K., 17.11.2020İlgili madde: 4688 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2016/2316 E., 2017/1461 K., 29.11.2017İlgili madde: 4688 s. K. m.3
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Kamu görevlisi
- Kamu İşveren Vekili
- Kamu İşvereni
- Kamu Görevlileri Hakem Kurulu
- Sendika
- İşyeri sendika temsilcisi
- Toplu iş sözleşmesi
- Konfederasyon
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.