Toplu iş sözleşmesi nedir?

Toplu iş sözleşmesi, işçi ve işveren arasında yapılan ve işçi tarafını kapsayan sözleşmedir.

Toplu sözleşme, kamu görevlileri ile kamu işvereni arasında yapılan ve kamu görevlilerinin çalışma şartlarını düzenleyen sözleşmedir.

İki kavram aynı madde içinde ayrı adlarla düzenlendiğinden birbirinin yerine kullanılmamalıdır; uyuşmazlık çözüm yolu da farklıdır.

Grup toplu iş sözleşmesi, birden çok üye işverene ait işyerlerini ve işletmeleri kapsar ve taraflar bir işçi sendikası ile bir işveren sendikasıdır.

İşletme toplu iş sözleşmesi, tek bir gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait birden çok işyerini kapsar.

Kapsanan işveren sayısı ayrımı belirler. Görevli makam da buna göre değişir: işletme sözleşmesinde işletme merkezinin bağlı olduğu il müdürlüğü, grup sözleşmesinde işyerlerinin durumuna göre il müdürlüğü veya Bakanlık.

Çerçeve sözleşme, Ekonomik ve Sosyal Konseyde temsil edilen konfederasyonlara üye sendikalar arasında işkolu düzeyinde yapılır.

Toplu iş sözleşmesi, bir işçi sendikasıyla bir işveren sendikası ya da herhangi bir sendikaya üye olmayan işveren arasında yapılır.

Çerçeve sözleşme mesleki eğitim, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalarını düzenler; iş sözleşmesinin içeriğini düzenlemediği için toplu iş sözleşmesi niteliği taşımaz.

Toplu iş sözleşmesi, sözleşmeyi yapan taraflar bakımından iş sözleşmelerini düzenler.

Çerçeve sözleşme, sözleşmenin tarafı olan sendikanın üyeleri hakkında uygulanır ve ek konular içerebilir.

Çerçeve sözleşmede süre en az bir, en çok üç yıl olarak sınırlıdır; meslekî eğitim, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sorumluluk ve istihdam politikaları da içeriğe girebilir.

Sözleşmenin kendisi asma kapsamına girer.

Toplu hak uyuşmazlığında verilen mahkeme veya özel hakem kararı da asma kapsamına girer, ancak bu karar ancak toplu hak uyuşmazlığına ilişkinse yeterlidir.

Bireysel iş uyuşmazlığına ilişkin mahkeme kararları asma yükümlülüğü kapsamında değildir.

Toplu iş sözleşmesi düzenine tabi olmayan hizmet erbabı, artış farkını Bakanlar Kurulunun tespit ettiği tarihlerde ve usul ve esaslara göre alır.

Toplu iş sözleşmesi düzenine tabi personel hakkında bu madde yerine geçici 14. madde hükümleri uygulanır.

İki grup için farklı ödeme rejimi uygulanır; toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personelin hakkı geçici 14. maddeye göre belirlenir.