Rücu nedir?
Kısaca
Rücu, 19 kanunda 34 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.468 · devletin sorumluluğu: Zararı tazmin eden Devletin, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere karşı ödediği bedeli geri istemesidir.
- TBK m.167 · paylaşım: Borcu ifa eden borçlunun, kendi payını aşan ödemesini diğer borçlulardan geri istemesidir.
- HMK m.285 · bilirkişinin hukuki sorumluluğu: Devletin ödediği tazminatı sorumlu bilirkişiden geri istemesidir.
Kanunda nerede geçiyor
34 maddeden 22'iTürk Medeni Kanunu
- TMK m.38 · III. Sorumluluk
Devletin zararı tazmin etmesinin ardından, kusurlu memurdan ödediği tutarı geri istemesidir. Rücu, memurun kusuruna bağlıdır.
- TMK m.468 · C. Devletin sorumluluğu
Zararı tazmin eden Devletin, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere karşı ödediği bedeli geri istemesidir. Rücu hakkı kusura bağlıdır.
- TMK m.694 · 4. Giderler ve yükümlülükler
Payından fazla ödeme yapan paydaşın, diğer paydaşlara kendi payları oranında başvurarak ödediği tutarın bir kısmını geri isteyebilmesidir. Rücu, paydaşlar arasında ortak sorumluluğun yerine geçmez; müteselsil sorumluluk doğurmaz.
- TMK m.905 · III. Devletin sorumluluğu
Devletin, zararı tazmin ettikten sonra kusurlu memura başvurarak ödediği tutarı ondan geri istemesidir. Rücu hakkı Devletin tazmin yükümlülüğünün ardından doğar ve kusura bağlıdır.
- TMK m.1007 · 2. Sorumluluk
Devletin zararı tazmin ettikten sonra, zararın doğmasında kusuru bulunan görevliye karşı yaptığı geri isteme hakkıdır. Rücu, zarar gören ile Devlet arasındaki dış ilişkiyi değil, Devlet ile memur arasındaki iç ilişkiyi düzenler.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.25 · II - Yönetim
Devletin ve sicil görevlilerini atamaya yetkili kurumun, zararın doğmasında kusuru bulunanlara karşı ödediği tutarı geri istemesidir. Sorumluluğun iç ilişkide kusura göre nihai yüklenilmesini sağlar.
- TTK m.1205 · 3. Rücu hakkı a) Eşyanın teslimi hâlinde
Taşıyanın, gönderilenden tahsil edemediği alacağı bu kez taşıtana yöneltmesidir. Bu madde kapsamındaki rücu, taşıtanın sebepsiz zenginleşme ölçüsüyle sınırlıdır.
- TTK m.1257 · II- Fiilî taşıyanın sorumluluğu
Borcu ödeyen sorumlunun, iç ilişkide kusuru veya sorumluluğu oranında diğer sorumludan ödediğini geri isteme hakkıdır. Bu maddenin 5. fıkrası rücu ilişkisini saklı tutar.
- TTK m.1289 · II- Ortak kusur — 1. Eşya zararı
Bir borçlunun ödediği tazminatı, zararda sorumlu olan diğer borçlulara karşı geri isteme hakkıdır. İkinci fıkrada, yük ilgilisinin ödeyen donatana karşı yaptığı rücu ile ödeyen donatanın sorumsuz donatana karşı rücu hakkı düzenlenmiştir.
- TTK m.1290 · 2. Bedensel zarar
Zararın tamamını ödeyen müteselsil borçlunun, ödemesinin kendi payını aşan kısmını diğer borçlulardan geri istemesidir. Bu maddede rücu, donatanların kendi aralarındaki pay ilişkisine göre yapılır.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.141 · Tazminat istemi
Devletin ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket ederek görevini kötüye kullanan hâkim veya savcıya karşı bir yıl içinde yapacağı başvurudur.
- CMK m.143 · Tazminatın geri alınması
Devletin ödediği tazminatı, kusuru veya tazminata yol açan fiili nedeniyle sorumlu tuttuğu kişiden geri istemesidir. Bu maddenin üçüncü fıkrasında rücu, iftira eden veya yalan tanıklıkta bulunan kişiye karşı yapılır.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.6 · Zimmet
Devletin, zarar gören ilgililere ödediği tutarı asıl sorumlu memurdan geri istemesidir. Rücu ancak devlet önce ödeme yaptıktan sonra mümkündür.
- İİK m.203 · Müşterek borçluların bir zamanda iflası
Bir masanın, borcu ödediği ölçüde diğer müşterek borçlunun masasına karşı başvurabildiği hak. Madde, masalar arasında ödedikleri hisseler alacağı geçmedikçe rücuyu dışlar.
İş Kanunu
- İş K. geç. m.11
Kurumun ödediği tutarı, rödovans sözleşmesinin tarafı olan şirketlerden ve belirli dönemde görev yapmış yönetim kurulu üyelerinden geri istemesidir. Tahsil edilemeyen veya edilemeyeceği anlaşılan tutar için yapılır.
- İş K. geç. m.12
Kamu kurum veya kuruluşunun, işçiye kıdem tazminatını kendisi ödedikten sonra bu ödemeyi ihale sözleşmesi kapsamındaki alt işverenden geri istemesidir. Maddenin kapsamı, bu ödemelerin ihale sözleşmesi kapsamında geçen kısmı ile sınırlıdır.
Karayolları Trafik Kanunu
- KTK m.95 · Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller
Ödemede bulunan sigortacının ödediği tutarı sigortalıdan geri istemesidir. Madde bu rücuyu yalnızca sigortacının tazminatı kaldırabilecek veya azaltabilecek oranla sınırlar.
- KTK m.107 · Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk
Sorumlu tutulan işletenin, sorumluluğu doğuran asıl kişi ya da diğer sorumlulara başvurarak ödediğini geri isteyebilmesidir.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGGSSK m.21 · İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
Kurumun, kendi ödediği yardımları asıl sorumlu olan işverene veya üçüncü kişiye geri talep etmesidir. Rücu, Kurumun sigortalıya karşı sorumluluğunu sona erdirmez; ödenen tutarın sorumluya yüklenmesini sağlar.
- SGGSSK m.39 · Uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin sorumluluğu
Kurumun, sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeleri zarara sebep olan üçüncü kişiden geri isteme hakkıdır. Bu madde bakımından rücunun kaynağı kanundur; halefiyete dayanmadığı yargı kararlarında kabul edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.10 · Kanuni temsilcilerin ödevi
Temsilcinin veya teşekkülü idare edenin, vergiyi kendi malvarlığından ödemesi hâlinde asıl mükellefe karşı ödediği tutarı geri isteme hakkıdır.
- VUK m.251 · Karnesiz hizmet erbabı çalıştıranların sorumluluğu:
İş verenin, ödediği vergi için asıl mükellef olan hizmet erbabına başvurmasıdır. Bu hak madde metninde iş verene tanınmış olup iş verenin ödeme yükümlülüğünden doğar.
Terim 11 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
İş verenin asıl sorumluluğu ile rücu hakkı arasındaki fark nedir?
İş veren, karne yükümlülüğüne uymadığı için ödediği vergiyi tahsil etmek durumundadır.
İş veren, ödediği vergi için asıl mükellef hizmet erbabına rücu edebilir.
İş veren, ödemeyi kendi malvarlığından yapsa da asıl borçludan geri isteyebilir; bu rücu hakkı maddede açıkça düzenlenmiştir.
Noterin sorumluluğu ile rücu hakkı arasındaki fark nedir?
Noterin zarar görene karşı sorumluluğu, zarar görenin noterden talep ettiği tazminat ilişkisidir.
Rücu hakkı, noterin ödediği tutarı ilgili stajiyer veya personelden geri istemesidir.
Noter önce zarar görene ödeme yapar, sonra kendi içinde ilgili personele rücu eder; zarar görenin talebi doğrudan noterdendir.
Fazlalık ile rücu alanı arasındaki fark nedir?
Masaların ayrılan payları toplamı alacağı aşarsa fazlalık, müşterek borçlusuna karşı düşen hisseden fazla ödeyen masaya döner.
Masaların ödediği hisseler toplamı alacağı geçmiyorsa masalar arası rücu hakkı yoktur.
Alacaklının tahsil ettiği tutar alacağı aşarsa aşan kısım masaya iade edilir; aşmazsa masalar birbirinden bir şey isteyemez.
Zarar görene karşı savunma ile sigortalıya karşı rücu arasındaki fark nedir?
Sigortacının zarar görene karşı tazminatı azaltan veya kaldıran sigorta sebebini öne sürememesi (birinci fıkra).
Sigortacının ödediği tutarı, sigortalının sorumluluğunu kaldıran oranda sigortalıdan geri istemesi (ikinci fıkra).
Zarar görenin hakkı sigortacının iç ilişkisinden etkilenmez; sigortacı ödemesini sigortalıdan rücu yoluyla telafi eder.
Sigortacının ödediği tutar ile rücu edilebilir tutar arasındaki fark nedir?
Sigortacının zarar göreni tatmin etmek için ödediği tutar.
Sigortalıya karşı rücu edilebilecek tutar, tazminatın kaldırılabileceği veya azaltılabileceği oranla sınırlıdır.
Sigortacı ödediği tamamını değil, yalnızca sigorta sözleşmesinin ve kanunun kaldırmaya veya azaltmaya imkân verdiği kısmını sigortalıdan geri alabilir.
Devletin tazmin yükümlülüğü ile memurun rücu yükümlülüğü arasındaki fark nedir?
Zarar gören bakımından devlet doğrudan tazmin yükümlüdür.
Devlet tazmin ettikten sonra kusurlu memura rücu eder; memur zarar görenle doğrudan sorumlu tutulmaz.
Zarar gören zararını devletten talep eder; devletin memurdan rücu alacağı, kusur şartına bağlıdır.
İlgili konular
- Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izlemeCeza Muhakemesi Hukuku
- İdarenin kuruluşu ve kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümlerAnayasa Hukuku
- TeselsülBorçlar Hukuku Genel Hükümler
- Tapu ve kadastro harçlarıİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- Alacaklıların hakları üzerine iflasın tesirleriİcra ve İflas Hukuku
- İflas daireleri ve icra iflas dairelerinin birleştirilmesiİcra ve İflas Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1425 E., 2021/1174 K., 07.10.2021İlgili madde: Anayasa m.129, DMK m.13
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2599 E., 2020/732 K., 06.10.2020İlgili madde: Anayasa m.129, DMK m.13
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/166 E., 2025/396 K., 25.06.2025İlgili madde: SGGSSK m.21
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Müteselsil Sorumluluk
- Koruma tedbiri
- Çatma
- Üçüncü kişi
- Gizli veri
- İktisadi işletmeci
- Piyasaya sürme
- Tazminatın geri alınması
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.