SGGSSK Madde 21İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

Yürürlükte

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

5510 sayılı Kanun m.21, iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık hallerinde Kurumun yaptığı ödemelerin işverenden veya üçüncü kişilerden geri alınmasını (rücu) düzenler. Düzenlenen konular; işverene rücu edilecek tutarın sınırı, iş kazasının süresinde bildirilmemesinin sonucu, sağlık raporu olmadan veya elverişsiz işte çalıştırılmanın sonucu, üçüncü kişiye rücuda tutar ve kamu görevlilerinin fiillerinde rücu yasağıdır.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

İş kazasının, 13 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir.

Çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması gerektiği belirtilen işlerde, böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir.

İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.

İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık; kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan gelirler için kurumuna veya ilgililere rücû edilmez. Ayrıca, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde, bu Kanun uyarınca hak sahiplerine bağlanacak gelir ve verilecek ödenekler için, iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde kusuru bulunan hak sahiplerine veya iş kazası sonucu ölen kusurlu sigortalının hak sahiplerine, Kurumca rücû edilmez.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Atıflar(11)

Bu maddenin atıf yaptıkları

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddede geçen tanımlar(4)
Kurum
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını
Sigortalı
Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, 7) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını
Gelir
İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, yapılan sürekli ödemeyi, 17) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi
Peşin sermaye değeri
Kurumca, bu Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen giderlerin yaş, kesilme ihtimali ve Kurumca belirlenecek iskonto oranı dikkate alınarak hesaplanan tutarı, 29) (Değişik: 17/4/2008-5754/1 md.) Güncelleme katsayısı: Her yılın Aralık ayına göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en son temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki değişim oranının % 100’ü ile sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla gelişme hızının % 30’unun toplamına (1) tam sayısının ilâve edilmesi sonucunda bulunan değeri, 30) (Ek: 17/4/2008-5754/1 md.) Vazife malûllüğü: Bu Kanunun 47 nci maddesinde tarif e

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

5.968 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2015/3071 K.2019/468 T.2019-04-16
    Hukuk Genel KuruluBozma
    5510 sayılı Kanunun “İş Kazası ve Meslek Hastalığı ile Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21. maddesine göre; İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere,
  2. 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/12329 · K. 2025/16913 · T. 09.12.2025
    Daire kararıBozma
    gerçek tavan zarar hesabına yönelik rapor alındığı ve talebin tavan zararını geçmediği, kusurlu olan davalıların 5510 sayılı kanunun 21. maddesi uyarınca sorumlu oldukları görülmekle davanın kabulüne karar verilerek gelire ilişkin 126.422,30 TL rücu tazminatının davalı ...'in sorumluluğu 48.623,
  3. 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/6957 · K. 2025/16085 · T. 26.11.2025
    Daire kararıBozma
    Aş'nin ise meydana gelen iş kazasını Kuruma yasal sürede bildirmediğinden Kurum sigortalısına ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin tamamından 5510 sayılı Kanun'un 21/2 maddesi uyarınca sorumlu olduğunu beyanla kusur ve miktar yönünden fazlaya ilişkin talep ve dava hakkının saklı kalmak kaydıyla 121.943,51 TL peşin sermaye gelirinin 31.10.2013 gelir bağlama onay tarihinden, 41.928,14 TL hastane masrafının sarf tarihinden, 8.406,50 TL geçici iş göremezlik ödeneğinin hir bir ödeme tarihinden itibarin faizi ile birlikte (işbu alacaklardan davalı ...'ın talep edilen tüm alacaklardan, diğer ....

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

İş kazası geçiren sigortalı Murat, hastane masraflarının karşılanması ve kendisine ödenek bağlanması karşılığında, ileride Sosyal Güvenlik Kurumu'nun işverene veya kusurlu üçüncü kişilere açabileceği davalardan feragat ettiğine dair bir protokol imzalamıştır. Sosyal güvenlik hukukunun temel ilkeleri dikkate alındığında, Murat’ın yaptığı bu "feragat" işleminin hukuki niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Murat tam ehliyetli olduğu için yaptığı feragat geçerlidir ve Kurum dava açamaz.
  2. B) Sosyal güvenlik hakları kamu düzenine ilişkindir; sigortalılar bu haklardan önceden feragat edemezler ve bu tür protokoller geçersizdir.
  3. C) Feragat ancak noter huzurunda yapılmışsa geçerli kabul edilir.
  4. D) Murat'a yapılan ödemeler asgari ücretin 10 katını aşıyorsa feragat geçerli hale gelir.
  5. E) Sigortalı sadece "manevi tazminat" haklarından feragat edebilir; diğerleri için rızası aranmaz.

Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl