HMK Madde 90Sürelerin belirlenmesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, HMK'da yer alan sürelerin kaynağını ve hâkimin süreler üzerindeki yetkisinin sınırını düzenler. Süreler ya kanunla belirlenir ya da hâkim tarafından tespit edilir. Kanunda belirtilen istisnalar dışında hâkim kanunla belirlenmiş süreleri artıramaz ve eksiltemez. Hâkimin kendi tespit ettiği süreleri haklı sebeplerle artırıp eksiltmesi ve bu konuda tarafları dinlemesi de maddenin kapsamındadır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir. Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, hâkim kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez.
(2)Hâkim, kendisinin tespit ettiği süreleri, haklı sebeplerle artırabilir veya eksiltebilir; gerekli gördüğü takdirde, bu konudaki kararından önce tarafları da dinler.
Madde gerekçesi
1086 sayılı Kanunun 159 uncu madde metni dil yönünden güncelleştirme yapılarak ve madde iki fıkraya ayrılarak yeniden düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, sürelerin kanunda belirtileceği veya hâkim tarafından tespit edileceği kuralı benimsenmiştir. Kanunda belirtilen istisnalar dışında sürelerin, hâkim tarafından artırılıp eksiltilemeyeceği açıklıkla belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasındaki düzenlemeye göre ise hâkim, kendi tespit ettiği süreleri, haklı sebepler varsa artırıp, eksiltebilecek ve bu konudaki kararını vermeden önce gerekli görürse tarafları da dinleyebilecektir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Haklı sebep
- Kanuni süre
- Hâkim tarafından tespit edilen süre
- Kanunda belirtilen istisnai durum
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
756 karar arasından seçildi- 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/12983 · K. 2025/9770 · T. 26.06.2025Daire kararıOnama
süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar" şeklinde düzenleme bulunduğu, 6100 sayılı Kanun'un 90 ve 94 üncü maddeleri uyarınca kanunda belirtilen süreler kesin olup hakim tarafından, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, artırılıp eksiltilemeyeceği, süreye ilişkin normların kabulüyle medeni usul hukukunda gerçekleştirilmek istenen amacın; adaletin bir an önce sağlanması, keyfiliğin önlenmesi,
- Birinci Bölüm · E. 2019/3016 · T. 17.11.2021AYM bireysel başvuru
Ayrıca karar gerekçesinde; Bölge Adliye Mahkemesi kararında gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararın temyiz edilebileceği açıklanmışsa da 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 90. maddesi uyarınca kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında kanundaki süreleri hâkimin artırıp eksiltemeyeceği vurgulanmıştır.
- İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2021/292 · K. 2022/272 · T. 22.03.2022İlk dereceRet
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 90. maddesine göre, “Süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Hakimin Tespit Ettiği Süreler ve Kanunun Belirttiği SürelerMedeni Usul Hukuku · 4 Teminat, Süreler, Eski Hale Getirme, Dava Çeşitleri, Şartları, İlk İtirazlar · 5:24
Bu maddeye özel soru
Sürelerin belirlenmesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Süreler kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir.
- B) Kanunda belirtilen süreler kural olarak kesindir.
- C) Hâkim, kanunda belirtilen süreleri, tarafların rızası olsa dahi artıramaz veya eksiltemez (istisnalar saklı kalmak kaydıyla).
- D) Hâkim, kendisinin tespit ettiği süreleri haklı sebeplerle artırabilir.
- E) Hâkimin verdiği ilk süre her zaman kesindir ve ikinci bir süre verilemez.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl