HMK Madde 94Kesin süre

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 22.07.2020

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

Madde, medeni yargılamada sürelerin kesinliğini düzenler. Kanunun belirlediği sürelerin kesin olduğunu (birinci fıkra), hâkimin tayin ettiği bir sürenin kesin olabilmesi için gereken koşulları ve bu sürenin kaçırılmasından doğan ikinci süre hakkını (ikinci fıkra), kesin süre içinde yapılması gereken işlemi yapmayan tarafın hakkının sona ermesini (üçüncü fıkra) düzenler. Madde, hâkimin kendi tespit ettiği süreleri haklı sebeple artırıp eksiltmesine ilişkin ayrıntıyı düzenlemez (m.90).

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Kanunun belirlediği süreler kesindir.

(2)(Değişik:22/7/2020-7251/6 md.) Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Bu takdirde hâkim, tayin ettiği kesin süreye konu olan işlemi hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklar ve süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını açıkça tutanağa geçirerek ihtar eder. Kesin olduğu belirtilmeyen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez.

(3)Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar.

Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.

Maddenin birinci fıkrasında, kanunun belirlediği sürelerin kesin olduğu, ikinci fıkrasında ise hâkim tarafından da kesin süre verilebileceği kuralı benimsenmiştir. Hâkimin kesin olduğunu belirtmeden süre vermesi hâlinde, belirlenen süreyi geçirmiş olan tarafın yeniden süre isteyebileceği; ancak ikinci olarak verilen sürenin, her halükarda kesin olduğu ve aynı konuda yeniden süre verilmesinin mümkün olmadığı kurala bağlanmıştır. Üçüncü fıkraya göre, kanunla veya hâkim tarafından verilen kesin süre içinde yapılamayan işlemi, ilgili tarafın yapma hakkı son bulmaktadır. Diğer taraf aynı işlemi yapmak isterse ya da yapması gerekirse ona yeni bir süre verilerek işlemi yapması sağlanabilir. Bir taraf için süresinde işlemi yapmamasından kaynaklanan hak kaybı, diğer tarafı etkilemez.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Değişiklik geçmişi(1)
  1. 22.07.20202. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddedeki kavramlar

  • Kesin süre
  • Hâkimin tespit ettiği süre
  • Kanunun belirlediği süre
  • Tutanağa geçirerek ihtar
  • Yeniden süre

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

332 karar arasından seçildi

İçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (22.10.2025, onama) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.

  1. Hukuk Genel Kurulu E.2024/497 K.2024/486 T.2024-10-02
    Hukuk Genel KuruluBozmaYerleşik içtihat
    8. Kanun yollarına başvuru süreleri, kanun tarafından düzenlenen sürelerden olduğu için 6100 sayılı Kanun'un 94/1 inci maddesi uyarınca kesin nitelikte olup, bu itibarla istinaf ve temyiz sırasında başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığının hâkim tarafından resen gözetilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
  2. 7. Hukuk Dairesi · E. 2025/3449 · K. 2025/4831 · T. 18.11.2025
    Daire kararıBozma
    Kesin süre içerisinde öngörülen işlem yerine getirilmez ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 94. maddesi gereğince işlemi süresinde yapmayan tarafın o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar.
  3. 7. Hukuk Dairesi · E. 2025/4591 · K. 2026/641 · T. 05.02.2026
    Daire kararıOnama
    6100 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca, kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Medeni Usul Hukuku

Hâkimin davayı aydınlatma ödevi ve süreler bağlamında; hâkim tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verirse, yapması gereken işlem nedir?

  1. A) Sadece "süre kesindir" demesi yeterlidir.
  2. B) Kesin sürenin sonuçlarını ihtar etmesine gerek yoktur, kanun herkesçe bilinir.
  3. C) İşlemi açıklar, süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını açıkça tutanağa geçirerek ihtar eder.
  4. D) Kesin süre veremez, sadece kanuni süreleri hatırlatır.
  5. E) Taraf vekil ile temsil ediliyorsa ihtara gerek yoktur.

Bu maddeyle ilgili 8 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl