TTK Madde 4IV – Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri2 — 1. Genel olarak

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 28.03.2023

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

TTK m.4, ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işlerinin hangi hallerde bulunduğunu sayar. Birinci fıkrada, ticari işletmeyle ilgili hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari sayılacağı bazı mutlak ticari hâller sıralanır: kanunun kendisi, Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu'ndaki belirli hükümler, fikri mülkiyet mevzuatı, borsa-sergi-pazar düzenlemeleri ve finansal kurum mevzuatı.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(1)Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a)Bu Kanunda,

b)Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c)11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d)Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e)Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f)Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,

öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.2

(2)(Değişik: 28/2/2018-7101/61 md.) Ticari davalarda da deliller ile bunların sunulması 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine tabidir; miktar veya değeri bir milyon Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır. (Ek cümle: 28/3/2023-7445/30 md.) Bu fıkrada belirtilen parasal sınır, 6100 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasına göre artırılır.34

  1. 1.(üst başlık)Bu üst başlık “IV - Ticari davalar ve delilleri” iken, 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
  2. 2.26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “doğan hukuk davaları” ibarelerinden sonra gelmek üzere “ve çekişmesiz yargı işleri” ibareleri ve “ticari dava” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi” ibaresi eklenmiştir.
  3. 3.(2. fıkra)22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yüz bin” ibaresi “beş yüz bin” şeklinde değiştirilmiştir.
  4. 4.(2. fıkra)28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “beş yüz bin” ibaresi “bir milyon” şeklinde değiştirilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Madde gerekçesi

Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 2 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.

Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinden alınmıştır. Ancak öğretide ve yargı kararlarında kabul gören eleştirilere ve gelişmelere uygun bazı değişiklikler yapılmıştır. Birinci fıkra: 6762 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmünde, 21 inci mad denin birinci fıkrasına yapılan ve karışıklıklara yol açan, bu sebeple de görüş birliği halinde eleşti rilen gönderme kaldırılmıştır. (d) bendinde, TRIPS ile WIPO anlayışına ve dünya literatüründeki gelişmeye uygun olarak "Fikrî mülkiyet hukukuna" ibaresine yer verilmiş; ayrıca bu alanın dallarının adını sayma yöntemi terk edilerek, hükmün kapsamı genişletilmiştir. Çünkü, kavram TRIPS ile WIPO'nun terminolojisi ne uygun olarak inter alia fikir ve sanat eserlerine, markalara, patentlere, faydalı modellere, endüs triyel tasarımlara, coğrafî ad ve işaretlere, bitki çeşitleri ve ıslah haklarına, elektronik devrelerin to pografyalarına, açıklanmamış bilgilere ilişkin mevzuatı ifade etmektedir. Açıklanmamış bilgiler ha riç fikrî mülkiyet kapsamına giren bütün konular Türk hukukunda düzenlendiği için, söz konusu bentte, sayma yöntemi yerine dalları ifade eden kavramın kullanılması gerekliydi. Diğer yandan, fikrî mülkiyet hukukuna ilişkin mevzuatta düzenlenen hususlardan doğan dava lar, kanunen mutlak ticarî davalardır. Fikrî mülkiyet hukukuna ilişkin davaların halen tek yargıçlı, fikrî ve sınaî haklara ilişkin hukuk mahkemelerinde görülmekte bulunmaları, bu mahkemelerin ih tisas mahkemeleri olarak adlandırılmaları, başka bir deyişle ihtisas mahkemesi olmaları, bu davala rı ticarî dava olmaktan çıkarmaz; niteliklerini değiştirmez. Fikrî mülkiyet davalarına bakan mahke melerin tek hakimli (MarkKHK m. 71,PatKHKm. 146, EndTasKHKm. 58, CoğİşKHKm. 30), as- liye mahkemelerinin bir başkan ve iki üyeli (26/09/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Dere ce Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 5 inci maddesi) olmaları, fikrî ve sınaî haklar mahkemesinin ticaret mahkemesi olmadığı anlamına gelemez. Çünkü, ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde tek hakimli asliye mahkemesi de ticaret mahkemesi sıfatıyla ticarî davalara bakmaktadır. (e) bendinde yapılan değişiklik, esasa ilişkin değildir. 6762 sayılı Kanunun 135 inci maddesi kaldırıldığı için, ticarete ilişkin yerler sayılmıştır. (f) bendinin kapsamı genişletilmiştir. Çünkü, bugün fınans sektöründe sadece bankalar ve ödünç para verme işleri ile uğraşanlar bulunmamakta, bu sektör sadece anılan kanunlarla düzenlen- memektedir. Bunların yanında, finansal kiralama, faktoring, özel ve genel fınans şirketleri, fortfa- iting şirketleri başta olmak üzere çeşitli fınans kurum ve kuruluşları da vardır. Bunları düzenleyen ayrıntılı bir mevzuat bulunmaktadır. Bende eklenen "diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara" ibaresi anılan şirketleri ifade etmektedir. 4 üncü maddeye 6762 sayılı Kanuna 5136 sayılı Kanunla eklenen son fıkra, mahkeme ile ilgi li olduğundan, değiştirilerek 5 inci maddenin ikinci fıkrasına ikinci cümle olarak eklenmiştir. Bu nun için 5 inci maddenin ikinci fıkrasıyla ilgili gerekçeye bakılmalıdır.

Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge

Değişiklik geçmişi(5)
  1. 28.03.20232. fıkra bir cümlesi 28.03.2023 tarihinde 7445 sayılı Kanunla eklendi
  2. 28.03.20232. fıkra 28.03.2023 tarihinde 7445 sayılı Kanunla değiştirildi
  3. 22.07.20202. fıkra 22.07.2020 tarihinde 7251 sayılı Kanunla değiştirildi
  4. 28.02.20182. fıkra 28.02.2018 tarihinde 7101 sayılı Kanunla değiştirildi
  5. 26.06.20121. fıkra bir ibaresi 26.06.2012 tarihinde 6335 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(7)

Bu maddenin atıf yaptıkları

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

  • Basit yargılama usulü sınırı
  • Mutlak ticari dava
  • Nispi ticari dava
  • Ticari davada delil
  • Ticari işletmeyi ilgilendiren hava, vedia ve fikir-sanat eserleri davaları

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

21.569 karar arasından seçildi

İçtihat ayrılığı olabilir: bu maddede en yeni Genel Kurul kararı (05.11.2025, onama) önceki Kurul kararlarının çoğunluğuna zıt yönde. Kararları metinleriyle birlikte okuyun.

  1. Hukuk Genel Kurulu E.2017/1626 K.2021/1199 T.2021-10-12
    Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
    20. Davacı site yönetimi ile davalı şirket arasındaki uyuşmazlık 6762 TTK’nın 4. maddesi gereğince mutlak ticari işlerden olan bonodan kaynaklanmakta ise de, taraflar arasında kömür alım satımına yönelik temel ilişki bulunmaktadır.
  2. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi · E. 2023/770 · K. 2023/909 · T. 12.09.2023
    İstinafRet
    6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olmalı ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme olmalıdır.
  3. Hukuk Genel Kurulu E.2025/40 K.2025/689 T.2025-11-05
    Hukuk Genel KuruluOnamaYerleşik içtihat
    5. Yine 7155 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle TTK'ya eklenen 5/A hükmüyle birlikte arabuluculuk Kanun'un 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava şartı hâline getirilmesiyle bu uyuşmazlıkların temelinden, çok daha kısa süre içinde, daha az masrafla ve tarafların iradelerine uygun bir şekilde çözülmesi amaçlanmıştır.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddenin ders anlatımı

  • Ticari Dava Türleri
    Ticaret Hukuku · 2 Ticari İş ve Ticari Yargı · 18:59
Ders videosunu platformda izle

Bu maddeye özel soru

Genel

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen "yayma kriteri" (ticari iş karinesinin çift yönlülüğü) uyarınca; taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanun'da aksine hüküm bulunmadıkça diğeri için de ticari iş sayılır. Buna göre, bir lisede öğretmenlik yapan Bayan Pelin'in, evinde kullanmak üzere "Lale Beyaz Eşya Anonim Şirketi"nden bir buzdolabı satın alması olayında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) İşlem Pelin için adi iş niteliğinde olduğu için, satıcı şirket için de bu işlem adi iş sayılır.
  2. B) Sözleşme satıcı şirket için ticari iş olduğundan, yayma kriteri gereği Pelin için de ticari iş sayılır ve uyuşmazlık her durumda Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür .
  3. C) Pelin bir tüketici olduğu için, bu işlem Türk Ticaret Kanunu'ndaki ticari iş karinesinden tamamen istisnadır ve her iki taraf için de adi iştir.
  4. D) Sözleşme satıcı şirket için ticari iş niteliğinde olduğundan Pelin için de ticari iş sayılır; ancak taraflardan birinin tüketici olması durumun "tüketici işlemi" sayılmasını ve Tüketici Mahkemesinin görevini engellemez .
  5. E) Pelin tacir olmadığı için, bu sözleşmeye ticari işlere ilişkin faiz hükümleri hiçbir şekilde uygulanamaz.

Bu maddeyle ilgili 20 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl