Türk Ticaret Kanunu 437. maddesi, Hukuksal Eğitim mevzuat kütüphanesinde tam metin olarak yayımlanmıştır. Aşağıda maddenin tam metni, maddeyle eşleşen yüksek mahkeme kararları ve bu maddeden çıkmış sınav soruları yer alır. Ham metin için adresin sonuna /raw ekleyin.
Madde Metni
MADDE 437- (1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.
(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.
(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.
(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.
V - Özel denetim isteme hakkı
1. Genel kurulun kabulü
Bu Maddeyle İlgili Yüksek Mahkeme Kararları
2 karar eşleşti
11. Hukuk Dairesi, 2019/4381 E., 2021/2880 K.
orta eşleşmeKarar metninde maddeye atıf varASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Oysa, 6102 sayılı TTK’nın 437/1 maddesinde "Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay
11. Hukuk Dairesi 2019/4381 E. , 2021/2880 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada Edremit 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) verilen 08.02.2018 gün ve 2016/499 - 2018/98 sayılı kararı onayan Daire'nin 10.06.2019 gün ve 2018/2657 - 2019/4212 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkili ...'ın davalı Şirketin % 10 A Grubu ve % 10.5 B Grubu hisse ile azınlık oy ve haklarına sahip ortağı olduğunu, 15.06.2013 tarihinde yapılan genel kurul toplantısının usul ve yasaya uygun hazırlanıp gerçekleştirilmediğini, bilanço ve faaliyet raporlarının incelemeye sunulmadığını, ana sözleşme değişikliklerinin çağrıda açıkça gösterilmediğini, ana sözleşme değişikliklerinin TTK hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürerek, 15.06.2013 tarihli şirket olağan genel kurulunda gündemin 3, 4, 5, 6, ve 7. maddelerine ilişkin alınan kararların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, şirketin 2012 yılı denetim kurulu ve yönetim kurulu tarafından verilen raporlar ile bilanço, kar ve zarar cetvellerinin incelenerek onaylanmasını içeren gündemin 3. maddesinin, ilgili kayıtların pay sahipleri tarafından incelenmesi için hazır bulundurulduğunun ilan edilmediği ve 15 gün öncesinden hazır bulundurulmadığı için, ayrıca ana sözleşme değişikliğinin çağrı metni içerisinde bulunmadığı, ana sözleşme değişikliğinin eski ve yeni metninin karşılıklı olarak ilanda gösterilmesi gerektiğinden TTK'nun 445. maddesine göre iptale tabi olacağı, şirket ana sözleşmesinin 15. maddesinde yer alan ve olağan ve olağanüstü genel kurullarda sadece A grubu hisselerin imtiyazlı olarak oy kullanabileceklerine ilişkin kararın, diğer pay sahiplerinin oy haklarının elinden alınmasına sebep olacağı için TTK'nun 447. maddesine aykırılık teşkil ettiği ve batıl olduğu, gündemin 4. ve 6. maddelerinin 7. maddede değiştirildiği, 7. maddenin ise iptaline karar verilince 4. ve 6. maddelerin de iptal olacağı ve bu maddelerin konusuz kalacağı, gündemin 5. maddesi olan iç yönergenin kabulüne ilişkin maddenin ise TTK'nun 445 ve TTK'nun 447. maddeleri uyarınca iptal ve butlan sebebinin gerçekleşmediği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davalı şirketin 15.06.2013 tarihli olağan genel kurulunda alınan gündemin 3. ve 7. maddelerinin TTK'nun 445.m. uyarınca iptaline, şirket ana sözleşmesinin 15. maddesinin TTK'nun 447. maddesi uyarınca batıl olduğunun tespitine, gündemin 4. ve 6. maddelerinin TTK'nun 447. maddesi uyarınca konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına, gündemin 5. maddesinin iptaline ilişkin talebin ise, reddine dair verilen kararın davalı vekili tarafından temyizi üzerine karar Dairemizce onanmıştır.
Davalı vekili, bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
Dava, davalı şirketin 15.06.2013 tarihli genel kurul toplatısında alınan kararların iptali istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile gündemin 3 ve 7. maddelerinde alınan kararların iptaline, gündemin 15. maddesinde alınan kararın batıl olduğunun tespitine, gündemin 4 ve 6. maddeleri ile ilgili iptal isteminin ise konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nın “İptal sebepleri” başlıklı 445. maddesine göre “446'ncı maddede belirtilen kişiler, kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olan genel kurul kararları aleyhine, karar tarihinden itibaren üç ay içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açabilirler.” düzenlemesi mevcut olup, aynı kanunun “İptal davası açabilecek kişiler” başlıklı 446. maddesinde ise, "a) Toplantıda hazır bulunup da karara olumsuz oy veren ve bu muhalefetini tutanağa geçirten, b) Toplantıda hazır bulunsun veya bulunmasın, olumsuz oy kullanmış olsun ya da olmasın; çağrının usulüne göre yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini, genel kurula katılma yetkisi bulunmayan kişilerin veya temsilcilerinin toplantıya katılıp oy kullandıklarını, genel kurula katılmasına ve oy kullanmasına haksız olarak izin verilmediğini ve yukarıda sayılan aykırılıkların genel kurul kararının alınmasında etkili olduğunu ileri süren pay sahipleri, c) Yönetim kurulu, d) Kararların yerine getirilmesi, kişisel sorumluluğuna sebep olacaksa yönetim kurulu üyelerinden her biri, iptal davası açabilir.” hükmü mevcuttur.
6102 sayılı TTK’nın “Butlan” başlığını taşıyan 447. maddesi, “Genel kurulun, özellikle; a) pay sahibinin, genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanundan kaynaklanan vazgeçilemez nitelikteki haklarını sınırlandıran veya ortadan kaldıran, b) Pay sahibinin bilgi alma, inceleme ve denetleme haklarını, kanunen izin verilen ölçü dışında sınırlandıran, c) anonim şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine aykırı olan, kararları batıldır." hükmünü haizdir.
Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelince, dava konusu genel kurul toplantı tutanağı incelendiğinde davacının sadece 2012 yılı yönetim kurulu faaliyet raporu, denetim kurulu raporu, bilanço ve kar/zarar cetvellerinin onaylanmasına ilişkin gündemin 3. maddesinde alınan karar aleyhine oylamadan sonra gerekçeleri de belirtilmek suretiyle muhalefetini zapta yazdırdığı ancak gündemin 4, 6 ve 7. maddelerine yönelik olumsuz oy kullanmasına rağmen oylamadan sonra muhalefetini tutanağa yazdırmadığı, gündemin 5. maddesinde ise, İç Yönergenin oy birliği ile kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durum karşısında, gündemin 5. maddesinde alınan karar oybirliği ile alındığından, gündemin 4, 6 ve 7. maddelerinde alınan kararlar yönünden davacının oylamadan sonra muhalefeti bulunmadığından TTK’nın 446/1-a maddesi gereğince davacı bu maddelerde alınan kararların iptalini talep edemeyecek ancak, genel kurul toplantısında alınan bu kararlar batıl ise, mahkemece re’sen gözetilecek ve butlanının tespitine karar verilecektir.
Davacının dava konusu genel kurul toplantı gündemin 3. maddesinin iptalini talep etme gerekçesi, faaliyet raporu, denetim raporu, bilanço ve kar/zarar cetvellerinin nerede ve nasıl inceleneceğine ilişkin bir açıklamanın gündemde ve ilanda belirtilmemesi nedeniyle bilgi alma ve inceleme haklarının engellenmesi olarak gösterilmiş, mahkemece de benimsenen bilirkişi raporu uyarınca, işbu rapor ve belgelerin pay sahiplerinin incelemesi
için hazır bulundurulduğunun ilan edilmemesi ve 15 gün önceden incelemeye hazır bulundurulmaması nedeniyle anılan maddenin iptaline karar verilmiştir.
Oysa, 6102 sayılı TTK’nın 437/1 maddesinde "Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir." hükmü, aynı Yasa’nın 420/1 maddesinde’’ Finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konular, sermayenin onda birine, halka açık şirketlerde yirmide birine sahip pay sahiplerinin istemi üzerine, genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın, toplantı başkanının kararıyla bir ay sonraya bırakılır. Erteleme, 414'üncü maddenin birinci fıkrasında yazılı olduğu şekilde pay sahiplerine ilanla bildirilir ve internet sitesinde yayımlanır. İzleyen toplantı için genel kurul, kanunda öngörülen usule uyularak toplantıya çağrılır. "hükmü ile 414. maddede de" Genel kurul toplantıya, esas sözleşmede gösterilen şekilde, şirketin internet sitesinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan ilanla çağrılır. Bu çağrı, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere, toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılır. Pay defterinde yazılı pay sahipleriyle önceden şirkete pay senedi veya pay sahipliğini ispatlayıcı belge vererek adreslerini bildiren pay sahiplerine, toplantı günü ile gündem ve ilanın çıktığı veya çıkacağı gazeteler, iadeli taahhütlü mektupla bildirilir. Sermaye Piyasası Kanunu'nun 11'inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü saklıdır." hükümleri yer almaktadır. Anılan yasal düzenlemeler nazara alındığında, davacının iddia ve mahkemenin de kabul ettiği üzere, ilanda ve çağrıda bu rapor ve belgelerin genel merkezde veya şubede hazır bulundurulduğunun bildirileceğine yönelik bir hüküm bulunmadığı gibi davacı %20,5 pay sahibi olup toplantının bu nedenle ertelenmesinin de talep etmediği gözetildiğinde toplantı gündemin 3. maddesinin yazılı gerekçe ile iptali doğru olmamıştır.
Mahkemece dava konusu genel kurul toplantı gündeminin 7 nolu maddesinin de iptaline karar verilmiş ise de, 7. maddede davacının muhalefeti bulunmamaktadır. Ayrıca hükümde gündemin 15. maddesinin batıl olduğunun tespitine karar verilmiş olmasına rağmen, dava konusu genel kurulda alınan kararlar toplam 8 maddeden oluşmaktadır. Bu itibarla, mahkemece iptale karar verilen 7. madde ile yapılan esas sözleşme değişikliğinin batıl olup olmadığı incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hükümde 7. maddenin iptaline, gerekçeden anlaşıldığı üzere ana sözleşmenin 15. maddesi değişikliğinin ise batıl olduğunun tespitine karar verilmesi dahi doğru olmamış, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 10.06.2019 tarih, 2018/2657 E-2019/4212 K. sayılı onama ilamının kaldırılarak, kararın yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmasına karar verilmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile, Dairemizin 10.06.2019 tarih, 2018/2657 E-2019/4212 K. sayılı onama ilamının kaldırılarak, mahkeme kararının yukarıda açıklanan gerekçelerle BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin, temyiz ilam ve karar düzeltme harcının karar düzeltme isteyen davalıya iadesine, 25.03.2021 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Dava; davalı şirketin genel kurulunda alınan bir kısım kararların iptali istemine ilişkin olup, mahkemece dava kısmen kabul edilerek gündemin 3, 4, 6 ve 7. maddelerin de alınan kararların iptaline karar verilmiş, Dairece davalının temyiz itirazları reddedilerek karar onanmış, davalının karar düzeltme istemi yukarıda açıklanan gerekçelerle gündemin 3. ve 7. maddesi açısından karar düzeltme itirazları kabul edilmiştir.
Daire çoğunluğu bozma kararında gündemin 7. maddesinde alınan karara davacının muhalefet şerhi bulunmadığı bu nedenle iptal davası açamayacağı gerekçe gösterilmiştir.
6102 sayılı TTK’nun 446/1. maddesinde “toplantıda hazır bulunup da karara olumsuz oy veren ve bu muhalefetini tutanağa geçirten” kişilerin alınan kararın iptalini isteyebileceği belirtilmiştir.
Dava konusu genel kurulda gündemin 7. maddesi görüşmeleri sırasında tutanağa aynen “yapılan oylama sonucunda (... verdiği 15.6.2013 tarihli yazılı dilekçede sözkonusu değişkilikleri inceleme fırsatı bulamadığından red oyu verdiği belirtmiştir.) söz konusu değişiklik toplantıya katılan ortakların 125300 oyu ile kabul edildi.” şeklinde yazılmıştır.
Görüldüğü üzere, TTK’nun 446/1. maddesinde öngörülen şekilde davacının usulune uygun olarak muhalefeti tutanağa geçmiş ve karara olumsuz oy verdiği de belirtilmiş olması karşısında iptal davası açma hakkının bulunduğu, yerel mahkemenin 7. gündem maddesinde alınan kararın iptaline karar vermesinin doğru ve bu yöndeki Dairenin kararına karşı karar düzeltme itirazının reddi gerektiğini düşündüğümden, sayın çoğunluğun bozma kararının son paragrafındaki gerekçeye katılmıyorum.
Diğer kararlar (1)
orta eşleşmeKarar metninde maddeye atıf var
tam metni aç
2- Dosyada mevcut İzmir Asliye Üçüncü Ticaret Mahkemesinin 17.7.2001 gün 1999/9.15 esas ve 2001/605 karar sayılı sanık şirketin iflasına dair kararı 24.6.2002 tarihinde kesinleşmiş olup, Türk Ticaret Kanununun 437, 439 ve 449. maddeleri gereğince;
7. Ceza Dairesi 2004/26891 E., 2005/186 K.
7. Ceza Dairesi 2004/26891 E., 2005/186 K.
- DELİLLERİN TOPLANMASI
- İHRACATÇI FİRMANIN İFLASI- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 96 ]
- 1567 S. TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA KANUN [ Madde 1 ]
- 1567 S. TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA KANUN [ Madde 2 ]
- 1567 S. TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA KANUN [ Madde 3 ]
- 6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 437 ]
- 6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 439 ]
- 6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 449 ]
"İçtihat Metni"
1567 sayılı kanuna muhalefetten sanık I.....iç Ege Tekstil Sanayii ve Dış Ticaret A.Ş. hakkında yapılan duruşma sonunda: Kamu davasının TCK.nun 96. maddesi gereğince ortadan kaldırılmasına dair (İzmir Üçüncü Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 28.4.2004 tarihli hükmün Yargıtayca incelenmesi, müdahil hazine vekili tarafından süresinde istenilerek dava evrakı Cumhuriyet Başsavcılığının onama isteyen 13.9.2004 tarihli tebliğnamesiyle daireye verilmekle dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- Sanık şirket ticaret unvanının karar yerinde eksik gösterilmesi,
2- Dosyada mevcut İzmir Asliye Üçüncü Ticaret Mahkemesinin 17.7.2001 gün 1999/9.15 esas ve 2001/605 karar sayılı sanık şirketin iflasına dair kararı 24.6.2002 tarihinde kesinleşmiş olup, Türk Ticaret Kanununun 437, 439 ve 449. maddeleri gereğince; "iflas halinde tasfiyenin iflas idaresi tarafından icra ve iflas kanunu hükümlerine göre yapılacağı, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan istenilmesi ile terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunarak anonim şirketin tüzel kişiliğinin sona ereceği" gözetilerek tasfiyenin tamamlanması ile sanık tüzel kişiliğe ait ticaret unvanının silinip silinmediği ticaret sicilinden sorulup; ticaret unvanının sicilden terkini ile bu hususun tescil ve ilan olunması halinde TCK.nun 96. maddesi gereğince uygulama yapılacağı eğer şirketin hukuki varlığının devam ettiğinin tespiti halinde Türk Parası Kıymetini Koruma hakkında 32 sayılı karara ilişkin 91-32/5 sayılı tebliğin 22. maddesinin (i) bendinde "ihracatçı firmanın iflası" mücbir sebep kabul edilebilecek haller arasında düzenlendiğinden kesinleşmiş mahkeme kararı ile iflas eden sanığın beraatine hükmedilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi,
Yasaya aykırı, müdahil hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün isteme aykırı olarak (BOZULMASINA), 3.2.2005 günü oybirliğiyle karar verildi.
Eşleştirme iki kanıta dayanır: kararın kendi metnindeki madde atfı ve şerh kitaplarının o kararı hangi maddenin altında bastığı. Otomatik üretilmiştir, hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ve sonraki içtihat değişikliklerini ayrıca denetleyin.
Bu Maddeyle İlgili Sınav Sorusu
Ticaret Hukuku
Pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkı ile ilgili olarak;
I. Bu hak, şirket sırrı ve korunması gereken menfaatler gerekçesiyle sınırlandırılabilir.
II. Bilgi alma hakkı emredici nitelikte olup esas sözleşmeyle tamamen kaldırılamaz.
III. Finansal tablolar genel kuruldan en az 15 gün önce incelemeye hazır bulundurulmalıdır.
Yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Bu maddeyle ilgili 7 soru daha var!
Soruların tamamını çözmek, açıklamalı cevapları görmek ve Hukuksal Eğitim yapay zeka asistanı ile çalışmak için platforma katılın.