Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun Madde 12Ödeme hizmeti
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, 6493 sayılı Kanun kapsamında ödeme hizmetlerinin neler olduğunu sayar (birinci fıkra, a–g bentleri ve Bankaca belirlenecek diğer hizmetler), ödeme hizmeti sayılmayan işlem ve hizmetleri ayrı bir listede gösterir (ikinci fıkra, a–l bentleri), ödeme hizmetlerine ilişkin ayrıntıların Bankaca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğini ve çerçeve sözleşmenin yazılı şekil yerine geçebilecek kurulma yöntemlerini düzenler (üçüncü fıkra), Bankaya ücret, masraf ve komisyon konusunda azami miktar veya oran belirleme ve serbest bırakma yetkisi tanır (dördüncü fıkra), Bankaya ikinci fıkranın (b) ve (h) bentlerindeki işlemleri ödeme hizmeti sayma yetkisi verir (beşinci fıkra), Bankanın ödeme hizmeti sağlayıcılarının hukuki ilişkilerini izleme, usul ve esas belirleme ve çalışma komitesi kurma yetkilerini düzenler (altıncı ve yedinci fıkralar).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Bu Kanun uyarınca ödeme hizmetleri;
a)Ödeme hesabına para yatırılması ve ödeme hesabından para çekilmesine imkan veren hizmetler de dâhil olmak üzere ödeme hesabının işletilmesi için gerekli tüm işlemleri,
b)Ödeme hizmeti kullanıcısının ödeme hizmeti sağlayıcısı nezdinde bulunan ödeme hesabındaki fonun aktarımını içeren, bir defaya mahsus olanlar da dâhil doğrudan borçlandırma işlemi, ödeme kartı ya da benzer bir araçla yapılan ödeme işlemi ile düzenli ödeme emri dâhil para transferini,
c)Ödeme aracının ihraç veya kabulünü,
ç)Para havalesini,
d)Gönderen tarafından ödeme işleminin yapılmasına ilişkin onayın bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı aracılığıyla verildiği ve ödemenin ödeme hizmeti kullanıcısı ile mal veya hizmet sağlayan arasında sadece aracı olarak faaliyet gösteren bir bilişim veya elektronik haberleşme işletmecisine yapıldığı ödeme işlemini,
e)Fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetleri,
f)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Ödeme hizmeti kullanıcısının isteği üzerine başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısında bulunan ödeme hesabıyla ilgili sunulan ödeme emri başlatma hizmetini,
g)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Ödeme hizmeti kullanıcısının onayının alınması koşuluyla, ödeme hizmeti kullanıcısının ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdinde bulunan bir veya daha fazla ödeme hesabına ilişkin konsolide edilmiş bilgilerin çevrim içi platformlarda sunulması hizmetini,
ğ)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Ödemeler alanında toplam büyüklük veya etki alanı açısından Bankaca belirlenecek seviyeye ulaşan diğer işlem ve hizmetleri,
ifade eder.
(2)Aşağıda yer alan işlem ve hizmetler bu Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak değerlendirilmez:
a)Ödeme işleminin aracı kullanılmaksızın doğrudan alıcıya nakit olarak yapılması
b)Ödeme işleminin, gönderen ya da alıcı namına mal veya hizmet pazarlığına ya da alım satımına yetkili olan ticari temsilci aracılığıyla yapılması
c)Kâr amacı gütmeyen veya yardım amacıyla yapılan faaliyetler çerçevesinde paranın nakit olarak toplanması ve teslimi suretiyle yapılan ödeme işlemleri
ç)Mal veya hizmet alımından kaynaklanan ödeme işleminin gerçekleştirilmesinden hemen önce ödeme hizmeti kullanıcısının açık talebi üzerine, işlemin bir parçası olarak nakit paranın alıcıdan gönderene verildiği hizmetler
d)Ödeme hesabına bağlı olmaksızın nakit olarak gerçekleşen döviz alım ve satım işlemleri
e)6102 sayılı Kanun kapsamındaki kıymetli evrak, yabancı banka çekleri, seyahat çekleri ve kâğıt posta havalelerinden herhangi biriyle gerçekleşen ödeme işlemleri
f)Sistemlerde; Banka, mutabakat kuruluşu, merkezî karşı taraf, takas odaları, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve sistemin diğer katılımcılarının aralarında kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirdikleri ödeme işlemleri
g)Bu fıkranın (f) bendi kapsamında belirtilen tüzel kişiler ve sermaye piyasası kurumlarının 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki sermaye piyasası faaliyetleri ile ilgili ödeme işlemleri
ğ)Teknik hizmet sağlayanların sunduğu, ödeme hizmetlerinde provizyon işlemlerinin yapılmasını destekleyen, verinin işlenmesi, saklanması, güvenliğinin sağlanması, gizliliğinin korunması ve doğrulanması ile bilgi teknolojisi, iletişim ağı ve ödeme hizmetleri için kullanılan araçların tedarik ve bakımını kapsayan, teknik hizmet sağlayanların işlemin herhangi bir anında transfer edilen fonun sahibi olmadığı hizmetler
h)Sadece ödeme aracını çıkaranın iş yerinde, sınırlı bir hizmet sağlayıcı ağında ya da sınırlı bir mal veya hizmet çeşidi için ödeme aracını ihraç eden ile yapılan ticari bir anlaşma çerçevesinde gerçekleştirilen mal veya hizmet alımında kullanılabilen araçlara ilişkin işlemler
ı)Bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı aracılığıyla gerçekleşen, bilişim veya elektronik haberleşme işletmecisinin ödeme hizmeti kullanıcısı ile mal veya hizmet sağlayıcısı arasında sadece aracı olarak faaliyet göstermediği durumlarda, satın alınan mal veya hizmetlerin bilişim veya elektronik haberleşme cihazına aktarıldığı ve söz konusu cihaz aracılığıyla kullanıldığı ödeme işlemleri
i)Ödeme hizmeti sağlayıcıları ile bunların temsilcileri veya şubeleri arasında kendi nam ve hesaplarına yapılan ödeme işlemleri
j)Ana şirket ile bağlı ortaklıkları veya bağlı ortaklıkların kendi aralarında gerçekleşen ve aynı gruba ait bir şirket dışında hiçbir ödeme hizmeti sağlayıcısının aracılık etmediği ödeme hizmetleri
k)Ödeme hizmetlerinden herhangi birini sunmayan ve ödeme hesabından para çeken müşteri ile yapılmış çerçeve sözleşmenin tarafı olmayan bir hizmet sağlayıcı tarafından işletilen ve kart çıkaran bir veya daha fazla kuruluş adına çalışan ATM’ler aracılığıyla nakit çekimi hizmetleri
l)Bankaca belirlenecek diğer işlem ve hizmetler1
(3)(Değişik:12/11/2019-7192/8 md.) Ödeme hizmetlerine, ödeme hizmetleri kapsamında tarafların hak ve yükümlülüklerine, ödeme hizmetine ilişkin sağlanacak bilgi ve koşullar ile çerçeve sözleşmeye ilişkin usul ve esaslar, Mali Suçları Araştırma Kurulunun görüşünün alınması suretiyle Bankaca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. (Ek cümle:18/6/2020-7247/16 md.) Çerçeve sözleşme yazılı şekilde veya uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasın Bankanın yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği ve bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı üzerinden gerçekleştirilecek ve müşteri kimliğinin biyometrik yöntemlerle veya elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz kimlik belgeleriyle doğrulanmasına imkân verecek yöntemler yoluyla kurulacak şekilde düzenlenir.2
(4)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Banka, ödeme hizmeti kapsamındaki belirli bir işlem türüne ilişkin olarak herhangi bir isim altında işlemin taraflarından birinin aldığı ücret, masraf, komisyon ve diğer menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarını tespit etmeye, bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkilidir.
(5)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Banka, ikinci fıkranın (b) ve (h) bentlerinde yer alan işlemlerin toplam büyüklük ve etki alanı açısından Bankaca belirlenecek seviyeye ulaşması durumunda, bu Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak değerlendirilmesine karar verebilir.
(6)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkiler Banka tarafından izlenir. Banka, ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkiler kapsamında, ödemeler alanının gelişimini olumsuz etkileyebilecek nitelikte uygulamaların bulunduğunu tespit etmesi durumunda, ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkilerle ilgili olarak uyulması gereken usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
(7)(Ek:12/11/2019-7192/8 md.) Banka, bu Kanuna tabi faaliyetler kapsamında ödemeler alanının gelişimini olumsuz etkileyebilecek nitelikte durum ve uygulamaların bulunduğunu tespit etmesi durumunda, konu ile ilgili çalışma komiteleri kurmaya, bu komitelerin çalışma usul ve esaslarını ilgili tarafların görüşlerini alarak belirlemeye ve bu komitelerde alınan kararların uygulamaya geçirilmesi için gerekli iş ve işlemleri yapmaya yetkilidir.
- 1.(2. fıkra (l) bendi)12/11/2019 tarihli ve 7192 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Kurulca” ibaresi “Bankaca” şeklinde değiştirilmiştir.
- 2.(3. fıkra)24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle bu fıkraya “müşteri kimliğinin” ibaresinden sonra gelmek üzere “biyometrik yöntemlerle veya elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz kimlik belgeleriyle” ibaresi eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi(11)
- 24.12.20253. fıkra 24.12.2025 tarihinde 7571 sayılı Kanunla eklendi
- 18.06.20203. fıkra bir cümlesi 18.06.2020 tarihinde 7247 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20191. fıkra (f) bendi 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20191. fıkra (g) bendi 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20191. fıkra (ğ) bendi 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20192. fıkra (l) bendi 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla değiştirildi
- 12.11.20193. fıkra 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla değiştirildi
- 12.11.20194. fıkra 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20195. fıkra 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20196. fıkra 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
- 12.11.20197. fıkra 12.11.2019 tarihinde 7192 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(4)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddeye atıf yapanlar
- Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun m.14
- Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun m.14/A
- Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun geç. m.3
Bu maddede geçen tanımlar(12)
- Alıcı
- Ödeme işlemine konu fonun ulaşması istenen gerçek veya tüzel kişiyi
- Banka
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketini
- Elektronik haberleşme işletmecisi
- 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu çerçevesinde tanımlanan işletmeciyi
- Gönderen
- Kendi ödeme hesabından veya ödeme hesabı bulunmaksızın ödeme emri veren gerçek veya tüzel kişiyi
- Katılımcı
- Sisteme katılarak doğrudan transfer emri verme yetkisi bulunan ve sistem kurallarına uymakla yükümlü tüzel kişiyi
- Kurul
- Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu
- Kurum
- Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu
- Merkezî karşı taraf
- Bir veya daha fazla piyasada işlem gören finansal sözleşmelerin tarafları arasında alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek işlemlerin tamamlanmasını taahhüt eden kuruluşu
- Mutabakat
- İki ya da daha fazla taraf arasındaki fon ya da menkul kıymet aktarımından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesini
- Mutabakat kuruluşu
- Nezdinde mutabakat hesabı bulunduran ve gerektiğinde katılımcıya mutabakat amacıyla kredi verebilen kuruluşu
- Ödeme aracı
- Ödeme hizmeti sağlayıcısı ile kullanıcısı arasında belirlenen ve ödeme hizmeti kullanıcısı tarafından ödeme emrini vermek için kullanılan kart, cep telefonu, şifre ve benzeri kişiye özel aracı
- Ödeme emri
- Ödeme hizmeti kullanıcısı tarafından ödeme işleminin gerçekleşmesi amacıyla ödeme hizmeti sağlayıcısına verilen talimatı
Bu maddedeki kavramlar
- Çerçeve sözleşme
- Ödeme hesabı
- Ödeme hizmeti
- Para havalesi
- Bankaca belirlenecek seviye
- Ödeme aracının ihraç veya kabulü
- Ödeme hizmeti sayılmayan işlemler
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
25 karar arasından seçildi- İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2014/259 · K. 2018/133 · T. 16.02.2018İlk dereceKısmen kabul/bozma
Bir kişi veya işletmenin kendi adına fatura tahsil edebilmesi için 6493 sayılı Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanuna göre kurumla anlaşma yapması gerekmekte olup aynı kanunun 12/2 maddesi gereğince "kar amacı gütmeyen veya yardım amacıyla yapılan faaliyetler çerçevesinde paranın nakit olarak toplanması ödeme hizmeti sayılmamakta "ise de davalının yaptığı eylem itibariyle fiilin yardım amaçlı olmadığı anlaşıldığından eylemin ticari amaçlı yapıldığı kabulüne varılmıştır.
- 13. Daire · E. 2022/2033 · K. 2024/1901 · T. 30.04.2024Daire kararıRet
Anayasa'ya, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun'a aykırılık teşkil ettiği, hizmetin durdurulması halinde 6493 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi kapsamında abonelerin mobil faturalarında tahsilata aracılık edilen üçüncü firmalara ait ürün/hizmet bedellerinin yansıtılmasının yasaklandığı,
- İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2018/1210 · K. 2021/190 · T. 16.03.2021İlk dereceRet
Davaya konu olayda, davacının 6493 sayılı yasa kapsamında kurulmuş ve faaliyet gösteren, ... -Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuru mundan faaliyet izni alarak faaliyetlerini yürüten bir ÖDEME KURULUŞU olduğunu, Ödeme Kuruluşlarının verebileceği hizmetlerin 6493 sayılı yasanın 12 madde sinde belirtilmiş olup bunlardan birisinin de ( huzurdaki dava ile ilgili olmak üzere ) Kredi Kartı Tahsilatı ve Sanal POS işlemleri olmakla,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.