Çeşit nedir?

Kanunda tanımlı · 2 kanun2 maddede geçiyor · 2 kanun

Kısaca

Islahçı hakkı verilmesinin şartlarının karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın, bir veya birden fazla genotipin ortaya çıkardığı belirli özelliklerle tanımlanan bitki grubudur.

Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.

Kanuna göre anlamı

  • 5042 s. K. m.2/1-eYeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun

    Çeşit: Islahçı hakkının verilmesi için gerekli şartların karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın, bir veya birden fazla genotipin ortaya çıkardığı bazı özelliklerin kendisini göstermesiyle tanımlanan ve aynı tür içindeki diğer genotiplerden en az bir tipik özelliği ile ayrılan ve değişmeksizin çoğaltmaya uygunluğu bakımından bir birim olarak kabul edilen en küçük taksonomik kısım içerisinde yer alan bitki grubunu

  • 5553 s. K. m.3/1-eTohumculuk Kanunu

    Çeşit: Bir veya birden fazla genotipin birleşmesinden ortaya çıkan ve kendine has özelliklerle tanımlanan, sözü edilen özelliklerden en az biriyle diğer herhangi bir bitki grubundan ayrılan, değişmeksizin çoğaltılmaya uygunluğu bakımından bir bütün olan, botanik taksonomi içinde yer alan genetik yapıyı

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

2 madde

Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun

  • Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.2 · Tanımlar

    Islahçı hakkı verilmesinin şartlarının karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın, bir veya birden fazla genotipin ortaya çıkardığı belirli özelliklerle tanımlanan bitki grubudur. Aynı tür içindeki diğer genotiplerden en az bir tipik özelliğiyle ayrılmalı ve değişmeksizin çoğaltılabilmesi bakımından bir birim sayılmalıdır. Tanımda ayırt edicilik ve tekdüzelik unsurlarına atıf vardır, ancak…

Tohumculuk Kanunu

  • Tohumculuk Kanunu m.3 · Tanımlar

    Bir veya birden fazla genotipin birleşmesinden ortaya çıkan, kendine özgü özelliklerle tanımlanan, bu özelliklerden en az biriyle diğer bitki gruplarından ayrılan ve değişmeksizin çoğaltılmaya uygun genetik yapıdır. Botanik taksonomi içinde yer alması gerekir.

Karıştırılan kavramlar

Çeşit ile tohumluk arasındaki fark nedir?

Çeşit, ıslahçı hakkının konusu olan bitki grubudur ve bir genotipin özelliklerinden tanımlanır.

Tohumluk, bitkinin çoğaltımında kullanılan vegetatif veya generatif kısımdır.

Hakkın konusu çeşittir; tohumluk ise çoğaltım sürecinde kullanılan bir materyal olarak hakkın kullanım alanına girer. Ayrım, hak kapsamının çeşitten çoğaltım materyaline uzanması bakımından önemlidir.

5042 s. K. m.2

Tayin edilen çeşit ile diğer çeşit arasındaki fark nedir?

Ziraat Bakanlığınca tayin ve ilan edilen pamuk çeşitleri bölgeye serbestçe sokulabilir ve orada bulundurulabilir.

Bunların dışında kalan açık kozalı pamuk tohumu ve çekirdekli pamuk, madde kapsamındaki yasağa tabidir.

Yasak yalnız tayin ve ilan edilmemiş çeşitler bakımından geçerlidir; ilan edilen çeşit için yasak uygulanmaz.

2903 s. K. m.2

Esas itibarıyla türetilmiş çeşit ile başlangıç çeşidi ile ayırt edilemeyen çeşit arasındaki fark nedir?

Esas itibarıyla türetilmiş çeşit, başlangıç çeşidinin asli özelliklerini göstermeli ve yalnızca türetme yönteminin yol açtığı farklılıkları taşımalıdır.

Başlangıç çeşidinden farklı olmayan çeşit, madde 14/5 (b) bendi uyarınca ayrı bir kategoridir.

Türetilmiş çeşit bakımından yetkiler, asli özelliklerin korunmasına ve açık ayırt edilebilirlik ölçütüne bağlı olarak uygulanır; farklı olmayan çeşitler ise doğrudan 14/5 (b) kapsamına girer.

5042 s. K. m.14

Koruma şartları (a bendi) ile yeni çeşit ve ayırt edicilik şartları (b bendi) arasındaki fark nedir?

A bendi, 5. ve 6. maddelerde belirtilen şartların başvuru veya rüçhan tarihinde sağlanıp sağlanmadığına bakar.

B bendi, 7. ve 8. maddelerdeki şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakar.

İki bent farklı şartları denetler; biri sağlanmadığında diğerinin ihlali aranmaksızın hükümsüzlük kararı verilebilir.

5042 s. K. m.52

Çeşit kaydı ile genetik kaynak kaydı arasındaki fark nedir?

Çeşitlerin kayıt altına alınması, belirli bir bitki çeşidinin resmi kayda alınmasıdır.

Genetik kaynakların kayıt altına alınması, kalıtsal çeşitliliği taşıyan materyalin kaydıdır.

İkisi de madde kapsamındadır, ancak kayıt usulleri ve koşulları ayrı hükümlere tabidir.

5553 s. K. m.2

Islah edilmiş çeşit ile genetik kaynak arasındaki fark nedir?

Islah edilmiş çeşit, farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk ile biyolojik, teknolojik özellikleri ve tarımsal değerleri belirlenerek kayda alınır.

Genetik kaynak, morfolojik ve/veya moleküler karakterizasyonla kayda alınır; yeknesaklık ve durulmuşluk ölçütü maddede aranmaz.

İki grup için kayda alma ölçütleri farklıdır; ıslah çeşidi için aranan ölçütler genetik kaynak için aranmaz.

5553 s. K. m.4

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2007/2 E., 2011/13 K., 13.01.2011
    İlgili madde: 5553 s. K. m.3
  2. 11. Hukuk Dairesi, 2020/1415 E., 2021/5375 K., 24.06.2021
    İlgili madde: 5042 s. K. m.2
  3. Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/89 E., 2025/506 K., 24.04.2025
    İlgili madde: 5042 s. K. m.2

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.