Hava aracı nedir?

Devlet Hava Aracı, devletin askerlik, güvenlik, gümrük ve orman yangını hizmetlerinde kullandığı araçtır. Ölçüt kullanım amacı ve kullanıcıdır.

Türk Sivil Hava Aracı, Devlet Hava Aracı dışında kalan ve mülkiyeti Türk Devletine, kamu tüzelkişilerine veya Türk vatandaşlarına ait olan araçtır. Ölçüt, devlet hava aracı olmamak ve mülkiyet bağıdır.

Bir aracın hangi kategoriye girdiği, Kanun'un sivil havacılığa ilişkin hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağını belirler. Devlet Hava Aracı tanımı dışında kalan araçlar, mülkiyet koşulu sağlanırsa Türk Sivil Hava Aracı sayılır.

Hava Aracı, havalanabilen ve havada seyredebilen her türlü araçtır. Tanım araca yöneliktir.

Havaalanı, hava araçlarının kalkış ve inişi için hazırlanmış yerdir. Tanım yere ve tesislere yöneliktir.

Hava aracı kavramı taşıt niteliğini, havaalanı kavramı ise altyapı niteliğini ayırt eder; bir kavramın kapsamına diğeri girmez.

Karayolları Trafik Kanununa göre kayıt ve tescil edilmiş motorlu kara taşıtları, trafik şube veya bürolarındaki sicilleriyle vergiye tabidir.

Uçak ve helikopterler ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğündeki kayıtlarıyla vergiye tabi olur. Kayıt makamı farklıdır.

Hangi siciline kayıtlı olduğu, taşıtın hangi bentten vergilendirileceğini belirler; kayıt makamı yanlış belirlenirse vergi konusu tespiti hatalı olur.

Sivil hava araçlarının işlettiği faaliyetler, kamu veya özel kişiler tarafından yürütüldüğünde Kanun'un kapsamına girer.

Devlet hava araçları, açık hüküm bulunmadıkça Kanun'un kapsamı dışında kalır.

Devlet hava aracı ile yapılan işlemlerde Kanun hükümleri kendiliğinden uygulanmaz; uygulama için açık bir düzenleme aranır.

Türk tescilli hava aracı, iç hat taşımasında kendiliğinden kullanılabilir.

Yabancı tescilli hava aracı, yalnızca Türk taşıyıcı tarafından kiralanmış ve SHGM usul ve esaslarına uygun olarak kullanılabilir.

Yabancı tescilli araçla yapılan iç hat taşıması ancak kiralama ve usul ve esaslara uyum koşuluyla mümkündür; aksi halde ana kural uygulanır ve taşıma Türk sivil hava aracıyla yapılmak zorundadır.

Türk tescilli sivil hava araçlarında özel eğitimli silahlı güvenlik görevlisi bulundurulabilir.

Türkiye'ye uçuşu olan yabancı tescilli hava araçlarında bulundurulmasına izin, İçişleri Bakanlığının yetkisine bağlıdır ve mütekabiliyet ilkesi saklıdır.

Yabancı tescilli araçta izin ayrıca ve karşılıklılık gözetilerek verilir; Türk tescilli araçta böyle bir izin şartı yoktur.