Koşul nedir?

Hukuka veya ahlaka aykırı koşul, hukuk düzeninin bir kuralını ya da genel ahlakı ihlal eden kayıttır.

Anlamsız koşul, hiçbir makul anlamı olmayan ve hukuka ya da ahlaka da aykırı olmayan kayıttır.

Hukuka veya ahlaka aykırı koşul ilişkin olduğu tasarrufu geçersiz kılar. Anlamsız koşul ise yalnız kendisi yok sayılır ve tasarruf geçerli kalır.

Koşulda hukuki işlemin doğumu ya da sürmesi gerçekleşmeye bağlıdır.

Yüklemede tasarruf baştan doğar ve hüküm ifade eder; belirsizlik yalnızca yüklenen borcun ifasına ilişkindir.

Koşul gerçekleşmezse tasarruf doğmaz ya da sona erer; yükleme yerine getirilmezse tasarruf geçerli kalır ve yalnız yerine getirme istenebilir.

Geciktirici koşulda işlem, koşul gerçekleşene kadar hüküm ifade etmez.

Bozucu koşulda işlem, koşul gerçekleşene kadar hüküm ifade eder ve gerçekleşmesi ile sona erer.

Her iki koşul türünde de ölüm öncesinde gerçekleşmemiş koşulun yerine getirilebilirliği aynı ölçütle değerlendirilir; ancak bozucu koşulda mirasçıların yerine geçmesi hukuki ilişkinin devamını sağlar, geciktirici koşulda ise yükümlülüğün doğumunu sağlar. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1455 E., 2025/5273 K., 05.11.2025)

İlk iştirak kuruluşunda yüzde 15 oranının sağlanması aranır.

Sonradan sermaye artırımı yapıldığında oranın korunması aranır.

Sermaye artırımında katılma payı yüzde 15'in altına düşemez; aksi halde oran korunmak zorundadır (m.27/2).

İİK m.312 uyarınca masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların itfası ve bu itfanın belgelerle kanıtlanması aranır.

Adli Sicil Kanunu m.13/A'da yazılı süre ve iyi hal koşulları ayrıca aranır.

İki ayrı koşul kümesi birlikte gerçekleşmelidir; biri eksikse talep reddedilir.

Doktora veya uzmanlık unvanı ya da yeterlik, doktor öğretim üyeliğinin asgari şartıdır.

Ek koşul, kurumun isteğe bağlı olarak Yükseköğretim Kurulu onayıyla koyabildiği ilave şarttır.

Ek koşul ancak onaylandıktan ve sınırlarına uygun konulduktan sonra aranabilir; temel koşulun yerini tutamaz.